mánadagur 11. februar 2013síða 25

25 Mánadagur 11. februar 2013 · Nr. 17 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Borgarstjórin í Eystur­komm­ unu, Jóhan Christiansen, vil verða við. At nú er nokk tos­ að og kannað og tí er bert eftir at leggja eldraøki út til kommunurnar. Hetta skal ger­ast, heldur í dag enn í morgin. Troytt av tosið Skilji væl, at kommunurnar eru troyttar av tosið og at­ gerðar­loysið frá landsins síðu. Und­an­farna samgonga royndi, at fáa semja um at leggja komm­un­urnar saman. Hetta eydn­aðist ikki. Ì til­ gongdini var tosað eitt sind­ur um eldra­øki, men kan­ning­ar vóru ongar. Sitandi samgonga hevur handfarið henda spurning syndarliga. Við eini fólka­at­ kvøðu ið var næstan láturlig og grátulig, alt í senn. Sjálvt ikki gularótin, ella hóttanin, um at eldraøki verður lagt út óansæð úrslit av fólka­at­ kvøðuni, hjálpti. Dagstovnaøki Jóhan vil verða við, at tá ið dagstovnaøki var lagt út, var ongin lóggáva ella reglur fyri hvat tænastan snúið seg um. Her ferð Jóhan skeivur. Dagstovnalógin var samtykt í 2000, hon ásetur millum ann­að, námsfrøðiliga enda­ málið, hvør skal veita tæn­ ast­una og samanseting av starvs­fólkahópi. Eitt manglaði tó, tá ið barnaansingin var løgd út, og tað var gjøgnumskygni í fíggingini. Var forkvinna í sosialu nevnd í Klaksvíkar kommunu í 2001-2004, júst tá ið útleggingin varð útint í verki. Klaksvíkin fekk góða r 3 milliónir frá landinum og støðan var tann, at mill­ um 2-300 børn høvdu onki ansingartilboð. Vit útbygdu øki og tá ið tað var gjørt, kost­aði barnaansingin 1/4 av fíggjarætlanini hjá komm­un­ uni. Hetta var tað ið hendi í fleiri kommunum. Fíggjar­ liga uppraðfestingin av barna­ans­ingini merkti niður­ rað­fest­ing av øðrum økjum. Spur­n­ingu­rin er, um tað er hesa gongd Johan vil endur­ taka við eldra­økinum. Ikki nóg gott sum er Flest øll ásannað, eisini und­ ir­ritaða, at landið ikki hevur megna at umsitið eldraøki nóg væl. Øki er bygnaðarliga ein fløkja, við landsstovnum, kommunalum stovnum og sjálvsognarstovnum, hvørt um annað. Umsitingin er vaksi­n meðan tænastan til borg­aran er minka. At leggja hesa fløkjuna út, áðr­enn hon er greidd, til 7 nýggj­ar mill­ um­kommunalar eindir, ferð tað at geva minni umsiting og meira tænastu. Má viðganga, at undirritaða ivast. Niðurpínd tænasta Støðan á eldraøkinum í dag er, at økið er fíggjarliga niður­ pínt. Heimatænastan mangl­ ar 1.400 tímar um vikuna fyri at nøkta tørvin, sum er í dag. Ongar lønarframskrivi­ng­ ar eru inni, hvørki fyri 2012 ella 2013. Ikki er lagt upp fyri prísvøkstri. Lagt er upp til at tænastan skal spara aðrar 12,5 mió kr. komandi árini. Sum virkin kommunu­ politikari í 16 ár, við royndum frá hvussu fíggjarparturin av barnaansingini var lagdur út, ynski eg ikki so ringt fyri kommunurnar, at tær enn einaferð, bert fáa ein lítlan part av fíggingini við, tá ið økið verður lagt út. Fígging ógreið Landsstýrismaðurin í fíggj­ ar­málum hevur boðað frá, at økið kostar 336 mió kr. At umsita í dag. Hetta er krónu­ talið ið kommununnar fáa at reka eldraøki fyri. Samstundis hoyra vit formannin í kommunu­felag­ num siga, at kostnaðurin held­ur er 400 mió kr. Vit hava hoyrt at ein part­ ur av hesi útlegging verður afturbering av skattinum av pensjónunum. Hetta eru peng­ar sum landið hevur “rænt” frá komm­un­unum, við at for­skatta pen­sjónirnar. Hetta merkir í veru­leikanum, at komm­unur­nar fáa sínar egnu pengar aftur, við tí treyt, at teir skulu brúkast at umsita eina lands­upp­gávu við. Segði nakar Hokus pokus. Betri tænastu ella nýggj kongaríkir Endamálið við útlegging av eldraøkinum, má og skal vera, at tey eldru fáa eina betri tænastu. Fyri Javnaðarflokkin er tað avgerandi at tænastan verð­ur betur og at allir borg­ arar fáa boðið eina góða tæn­ astu. Róligur Jóhan Skilji væl Jóhan, at tað kann verða spennandi og av­ bjóðandi at fáa eitt stórt øki út at umsita. Óttist tó fyri, at ov stórt fokus verður á, at nú fær kommunan eitt størri “ríkið” at ráða yvir. Um so verður, kann spenn­ingurin skjótt verða avloystur av avbjóðingum, ið kanska ikki vera so spenn­ andi. Lat okkum halda fokus á, hvussu betra vit tænastuna, áðrenn vit í óðum verkum leggja øki út. Lat okkum gera tað arbeiðið ið má til, so okkara eldru fáa eina góða og vælskipaða tænastu í framtíðini. Eyðgunn Samuelsen løgtingskvinna Betri tænastu á eldraøkinum ella nýggj kongaríkir Um alt gongur sum Eik Banki ætlar, verður seinasta banka­ deild í Fuglafirði latin aftur ein av fyrstu døgunum. Um so verður, noyðast fugl­firðingar, um teir skulu vitja bankan hjá sær, rokna við at fáa einar 40 kilometrar uppá loggið hvørja ferð. Í so fall hvørvur møgu­ leikin, har ein kann spáka, ganga, renna ella súkkla sær ein túr í bankan og heilsa uppá tey altíð vinarligu og dugnaligu starvsfólkini í Eik (eins og tey eisini vóru í Bank Nordik), sum skjótt og væl avgreiða tíni bankaørindi. Nei, nú verður ongin góða mamma, tí hereftir noyðist tú í bil ella buss einar 20 km út og 20 km heimaftur. Fyri minni enn 20 árum síðani vóru 3 bankar í Fugla­ firði. Tá ið tann fyrsti lat aft­ ur, vóru vit ógvuliga hørm um tað. Tá tann næsti lat aftur fyri tveimum árum síðani, vórðu mong av okkum bæði hørm og skelkaði. Nú ætlanin er at lata aftur triðja og seinasta bankan eru vit ikki bara hørm og skelkaði, men í øðini og kunna hvørki skilja, góðtaka ella liva við hesi støðuni. Vit taka undir við Paula, borgarstjóra í Vestmanna, at nokk er nokk. Í trýhirninginum Leirvík, Gøta og Fuglafjørður vóru fyri árum síðani 7 banka­ deildir. Nú er ongin eftir í Leir­vík og ongin í Gøtu, og ein í Fugla­firði (vónandi meir enn nakrar dagar afturat). Starvsfólkini, ið ar­beiða á deildini hjá Eik í Fugla­firði, eru úr Leirvík, Gøtu og Fugla­ firði, eins og við­skifta­fólk­ini sum dagliga vitja bank­an, eisini koma úr hesum bygd­ um. Nú 6 av 7 deildum í hes­ u­m økinum eru latnar aft­ur, skuldi ein hildið, at okk­ara íkast til tær neyð­ugu ratio­ nali­sering­ar­nar og spar­ing­ arnar í banka­kerv­inum var vorðið nóg mikið, og at vit fingu frið at hava hesa einu deildina virkna. Vit mugu minnast til, at í hesum bygdunum búgva 3400 fólk, sum sam­an við vinnu­lívinum í økinum standa fyri um­leið 30% av før­oysku brutto­tjóðar­úrtøk­ uni (BTÚ). Tað er tí, sum áður nevnt, óskiljandi at tað ikki er grund­ar­lag fyri einari lítlari banka­deild í hesum økin­um. Tørvurin á einari slíkari deild er eyðsýndur og hev­ ur ómetaligan týdning sum tænastuberari fyri fólk­ ið og vinnuvirkir sum bú­ leik­ast her. Eisini fyri teir hundraðtals út­lendsku sjó­ menn, sum vitja her, og ikki at gloyma tey tús­und­tals ferða­fólk sum vitja kunn­ ingar­stovuna. Í sambandi við marknaðarføring av býnum og Fuglafjarðar Havn hevur hesin møguleikin altíð verið nevndur. Tá Bank Nordik skuldi lata deildina í Fuglafirði aftur fyri tveimum árum síðani, segði kommunan seg vilja gjalda fyri ljós og hita, um hetta kundi fáa Bank Nordik at broyta støðu, tí hetta mál var mett at vera av so stórum almengagnligum týdningi fyri býin, at kommunulógin loyvdi hesum. Sjálvandi kann Eik rokna við at fáa somu sømdir um so skuldi verið. Hetta er eisini í tráð við strembanina hjá komm­un­ un­um, sum umvegis sínar felagsskapir KSF og FKF royna at fáa førleikakrevjandi størv út um landið. Ynski hjá kommununum um at fáa eldraøkið og skúlaøkið lagt út, er fyrst og fremst grundað á, at fáa tey ið taka avgerðinar og veita tænasturnar at vera nærri borgarunum og harvið bjóða eina betri tænastu. Men, í hesum liggur eisini, at tey førleikakrevjandi størv­ ini vera meira spjadd út um landið. Á deildunum hjá Bank Nordik og Eik Banka í Fugla­ firði vóru umleið 20 før­leika­ krevjandi størv. Missa vit øll hesi, kemur tað í ávísan mun at ávirka til- og fráflyting í kommununi neiligani. Mín niðurstøða er, at vit fólka­valdu sum sita í býar­ stýrinum taka hetta málið í størsta álvara. Serstakliga nú tá ið formaðurin fyri før­ oysku pengingastovnarnir í Degi og Viku roknaði upp øll atlitini bankarnir tóku, men hann nevndi onki um lokal samfelagsatlit, hóast hann bleiv spurdur. Eg taki undir við áheitanini hjá borgar­ stjóranum í Vest­manna á Eik Banka, um at umstoyta av­gerðina at lata deildirnar aftur. Til seinast vil eg koma við einum hugskoti til eina fram­ tíðarloysn á hesum økinum. Vit kenna fyribrygdini Miðlahúsið, Vinnuhúsið, KSF-húsið, o.s.fr. Hesi hús hýsa ymiskar funktiónir inn­ an somu vinnuøkir. Hvat við at haft eitt "Penga­hús" í teimum miðal­ stóru bygdunum? Í húsinum kundi so allir peningastovnar, tryggingarfeløg, og fyri at fylgja góða hugskotinum hjá Niels Midjord, girobanki og ikki minst Posta leiga seg inn, alt eftir tí tørvi hvør ein­ stakur neyvt hevði. Okkurt má gerast, tí tað kann ikki vera rætt, at bara tey sum búgva í 4 teim størstu plássunum í Føroyum fáa alskyns bankatænastur í grannalagnum. Um so skal vera, eigur ein rentu­differen­ ter­ing at vera gjørd, bæði fyri inn­lán og útlán, soleiðis at tey sum skulu brúka nógva tíð og pengar fyri at koma til tænasturnar, fáa eitt hósk­ andi viðurlag. Sigurð S. Simonsen býráðslimur Bankarnir – nú er nokk!