mánadagur 18. februar 2013síða 24

Mánadagur 18. februar 2013 · Nr. 20 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lat okkum savnast um eina sosialari sjálvbjargniskós Poul Michelsen formaður í Framsókn Í Framsókn skilja vit væl, at fyrrverandi javnaðar­ for­maðurin mælir til ein polit­iskan blokk mótvegis tí politikki, sum sitandi sam­ gonga fremur. At seta ein ávísan lit á hendan blokk er kortini óheppið. Politiskir litir siga einki skilagott um innihaldið, men senda bara ræðandi og útihýsandi signal flokkanna millum. Í Framsókn taka vit sjálv­ andi støði í okkara egnu stevnu, sum er liberal við denti á persónliga, vinnuliga og tjóðskaparliga frælsið. Hiðani vilja vit fegin semjast við so nógvar politiskar flokk­ar, sum tilber, um eina heilt aðra politiska kós enn ta núverandi. Lat okkum ikki seta nakran lit á kósina - hvørki okkara appelsingulu, ta reyðu hjá onkrum øðr­ um ella eina heilt triðju. Lat okkum heldur í felag eyð­ merkja nøkur álvarsmál, sum mugu loysast heilt øðr­vísi enn í dag, og síðani seta okk­ um saman at telgja loysn­ir­ nar til. Vit kunnu valla semj­ ast um alt, men uttan iva um nógv. Yvirskipað mugu vit semj­ast um at koma burtur úr tí grammleikanum, teirri sosi­alu ójavnvágini og tí vinnuliga og tjóðskaparliga máttloysinum, sum nú eyð­ kennir politikkin og eyðmýkir tey flestu okkara. Okkara nýggja semja má sampakka við rættvísiskensluna hjá føroyingum sum heild og geva okkum øllum hug og áræði aftur at bretta upp um armar til frama fyri alt sam­ felagið. Vinnuliga (ó)frælsið Tá Framsókn noktaði fyri at fara upp í núverandi sam­gongu, komst tað í fyrstu atløgu av, at henn­ ara grundarlag var í lodd­ rættari andsøgn til tvær av grundleggjandi frælsis­ stevnum okkara – ta per­són­ ligu og ta tjóðskaparligu. Vit vildu ikki binda okkum til ikki at arbeiða fyri ymsum sonevndum etiskum málum, og vit vildu ikki hækka ríkis­ veitingina og soleiðis gera okkum meira bundnan av donskum pengum. Vit høvdu tá ikki hugflog til at ímynda okkum, hvussu illa samgongan eisini fór at gera seg inn á ta triðju fræl­sisstevnuna – ta vinnu­ ligu. Hóast teir stóru sam­ gonguflokkarnir rópa seg borgarligar, hvat tað so enn merkir, so er vinnuliga kós teirra so planbúskaparlig, sum vit ongantíð áður hava sæð í Føroyum. Vit fegnast um, at tað gongur uppsjóvarvinnuni væl, og at nývunnin rættindi hava skapt nógv arbeiði á bæði sjógvi og landi. Vit kunnu illa ímyndað okkum, hvussu fíggjarstøðan í land­ inum hevði verið uttan hetta. Hóast felagið Nótaskip og uppsjóvarvinnan ongantíð mæltu til at fáa føroyingum størri rættindi, so vóru tí­ betur aðrir skilagóðir før­ oy­ingar, sum saman við politisku skipanini strongdu á at fáa Føroyum nógv meira av tí makreli, sum vit hava rætt til, men sum vit áður ikki kravdu. Vit heysta nú fruktirnar og kunnu fegnast um, at vinnan hevur dugað at umskipað sítt virksemi til broyttu umstøðurnar. Fyrisita ríkidømið út til nøkur fá Tí er tað heilt avgerandi, at onnur enn traditionella upp­ sjóvarvinnan eisini sleppa framat teimum nýggju ør­ andi náttúruvirðunum. Hetta nýggja tilfeingið er nóg rúm­sátt til at geva øðrum ak­ tørum møguleikan til gagns fyri nógv størri partar av tí føroyska samfelagnum. Stórir partar av vinnuni hava tað sera trupult, og tí eiga nývunnin rættindi eisini at koma hesum til góðar og ikki nærum sjálvvirkandi enda hjá teimum, sum hava nóg mikið frammanundan – og har tað í fleiri førum eru tung útlendsk áhugamál uppií. Uttan at himprast stýrir landsstýrið at kalla øllum nýggjum rættindum uttan um ikki bara nýggjar aktørar, men marknaðarkreftirnar yvir­høvur. Hvussu kann hetta bera til fyrisitingarliga og politiskt í einum fram­ komnum landi? Helst er restin av fiskivinnuni nú bara so niðurundirkomin og máttleys, at alt áræði er kódnað. Og ein stórur partur av samgonguni so tannleys, at nakrar fáar grammar kreftir sleppa at avgera alt. Vit vita um kreftir í samgonguni, sum hava ásannað, at hetta ber ikki til longur. Tí seta vit okkara álit á, at nýggja fiskivinnulóggávan verður kjølfest í eini breiðari semju í løgtinginum, soleiðis sum løgmaður hevur lovað. Í næstum verður føroyska sildakvotan fleirfaldað. Tá má politiska skipanin tryggja eitt býti, har fleiri sleppa framat og ikki bara nøkur fá politiskt og planbúskaparliga útvald. Svíkja sínar egnu hugsjónir Sum ein liberalur flokkur er tað eitt sindur løgið hjá okk­um at kunna staðfesta, at vit í fleiri førum hava nógv meira samanfallandi áhuga­mál við Tjóðveldi og Javnaðarflokkin enn við hinar flokkarnar. Eitt nú vilja hesir báðir flokkarnir eins og vit, at náttúrutilfeingi okkara skal koma teimum nógvu til góðar og ikki bara teimum fáu, sum í dag eiga ella stjórna meira enn 70 prosentum av útflutningsvirðunum úr okkara fiskivinnu. Tað hevði helst verið meira hugsjónarliga nattúr­ ligt hjá okkum at tvinnað okk­ara politikk saman við flokkar, sum siga seg vera liberalar. Men tað ber ikki til. Samgongan rekur ein anti­liberalan fiski­vinnu­poli­ tikk, sum forðar fyri mark­ naðarbúskapi, kapp­ing, før­oyskum ognarskapi og menning – og fyri, at fleiri sleppa framat, hóast nóg mikið er til øll. Vit hava fleir­ faldað nøgdina av upp­sjóvar­ fiski, fingið munandi størri kvotu í Barentshavinum og gjørt avtalur við Ísland og Grønland. At kalla allur vøksturin í tilfeingi er endaður hjá teimum somu fáu virkjunum. Grammleiki og hugsjónar­ ligt forfall eyðkennir ta so­nevndu borgarligu sam­ gong­una. Bæði Tjóðveldi og Javnaðarflokkurin eru meira liberalir enn borgarligu flokk­ arnir. Framsókn má sjálvandi samstarva har, sum vit hava størsta møguleikan at finna politiskar semjur. Tilfeingið er Fólksins Ogn Framsókn er fyri marknað­ ar­búskapi og ímóti plan­bú­ skapi. Fyri okkum hevur tað tí stóran týdning, at fiski­ vinnan nú loksins fer at virka á handilsligum grundarlagi eins og allar aðrar vinnur. Sam­stundis er tað sera týdn­ ingarmikið, at tey nýggju veiðuloyvini stuðla undir størri virðisøking og ein fjølbroyttan fiskiskap, sum er bæði lívfrøðiliga og bú­ skaparliga burðurdyggur. Nýggja skipanin skal tryggja: • at allur fiskur skal koma til lands í Føroyum, • at goldið verður fyri tilfeingið, • at vit fáa rætta markn­ aðarprísin, • at loyvistíðin eggjar til góðan rakstur og úrtøku • at gjald verður lagt á óvirkaðan fisk og • at eftirlit verður við møgu­ligum landingum uttan­lands. Útlendskur ognarrættur í føroyskari fiskivinnu eig­ ur ikki at verða loyvdur ella í minsta lagi at verða av­ markaður mest møguligt. Við teimum treytum, sum nýggju loyvini verða latin eftir, og avmarkingum annars, hevur útlendskur ognarrættur tó ikki sama týdning, sum hann hevur í løtuni. Vit mugu sjálvandi fyrst taka støðu til, hvat slag av skipan, vit framyvir skulu hava – kvotaskipan ella fiski­ dagaskipan, men í 2018 eiga øll veiðuloyvini hjá land­ inum at verða lutað út av nýggjum. Bæði tey, sum eru í vinnu í dag, og møguligir nýggir aktørar skulu hava møguleika at bjóða seg fram. Bert føroysk skip við føroyskari manning eiga at sleppa framat. Alt møguligt vendir á høvdinum Eftir stevnuskráunum at døma átti Framsókn at kunn­að arbeitt væl sam­an við Fólka­flokk­inu­m, Mið­ flokk­inum og Sjálv­stýris­ flokkinum, tá tað ræður um sjálvstýrismálið. Men eisini hetta málið vend­ir á høvdinum. Sjálv­stýris­til­ gongdin verður misbrúkt og gjørd til láturs. Av ófati­lig­ um grundum góðtóku Fólka­ flokkurin, Miðflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin at hækka árliga blokkin 220 milliónir krónur. Tíbetur vóru danir so mikið at sær komnir, at teir virdu sjálvsstýristilgongdina og bjargaðu okkum úr ring­ astu skommini. And­støðu­ flokkarnir eru hinvegin samd­ir um, at tað ikki kemur upp á tal at hækka blokkin. Tað er tí munandi lættari hjá Framsókn at semjast við Tjóðveldi og Javnaðarflokkin í sjálvbjargnismálinum. Eisini eru vit í andstøðuni á somu bylgjulongd, tá tað ræður um skatting av pen­ sjónum. Vit eru samd um, at tað er at spæla hasard við samfelagsliga tryggleikanum at brúka bæði nútíðar- og framtíðarpening samstundis. Hetta er ikki skilagóður bú­ skaparpolitikkur og eigur ikki sín botn í borgarligum politikki, har varni er eitt grundleggjandi virði. Eitt sera týðandi mál fyri okkum er at fáa sendi­stovu­ virksemið raðfest hægri og at skipa samráðingar okk­ara við onnur lond av nýggjum. Tað er verri enn so altíð, at javnvágin í okkara handilsavtalum og fiskiveiðiavtalum við onn­ ur lond er í lagi, sæð við før­oyskum eygum. Øgilig virði standa upp á spæl, og ein brotpartur av teimum hevði lættliga fíggjað bæði sendi­stovuvirksemið, eitt toppprofessionelt samráð­ ingar­toymi og ta neyðugu lív­frøðiligu granskingina. Eisini á hesum øki bendir alt á, at vit hava lættari við at samstarva við restina av andstøðuni enn við sam­ gonguna. Ein sosialari sjálv­ bjargnisgongd Skulu vit í Framsókn halda fast um okkara grund­ leggjandi virði – og tað skulu og gera vit – so er tað í løtuni nógv lættari hjá okkum at byrja arbeiðið at søkja eina semju hjá Tjóðveldi og Javnaðarflokkinum. Helst áttu summir av sam­gongu­ flokkunum sum nevnt at verið meira nattúrligir sam­ starvsfelagar, men teir hava svikið sínar hugsjónir. Vit hava kortini ikki mist vónina um at gera semju við fleiri av núverandi sam­ gongupolitikkarunum aft­ urat núverandi andstøð­ uni. Eina semju, sum vend­ir planbúskaparliga gramm­leikanum bakið, rætt­ ar aftur ta sosialu ójavn­vág­ ina í politikkinum og elvir til vinnu­ligt og tjóðskaparligt sjálvs­álit og sjálvbjargni. Vit bjóða so nógvum, sum tilber, at seta kós sam­an við okkum móti eini meira sosialt sinnaðari sjálv­bjarg­ insstevnu. kjak keyp køk ella baðirúm í borg Spar 25% írokNað borðplÁTU og VaSk Tilboðið er galdaNdi frÁ 5. febrUar Til 9. marS Borg l Runavík, tel. 477272 l Klaksvík, tel. 455149 l www.borg.fo