fríggjadagur 22. februar 2013síða 12

Fríggjadagur 22. februar 2013 · Nr. 22 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt Eingin vil seta tøl á. Men fyrsta dagin kemur frá­ boðan­in, ið sendir Føroyar í kríggj. Sildakrígg. Lands­ stýris­maðurin í fiski­vinnu­ mál­um arbeiðir við at út­ vega sær heimild at áseta Før­oy­um eginkvotu av norð­ havs­sild. Næstsíðsta frígg­ ja­dag ráðførdi hann seg við Uttan­lands­nevndina hjá løg­tinginum, sum síðani tá hev­ur vigað ætlaða, polit­ iska útspælið frá lands­stýris­ mann­i­num. - Vit hava biðið lands­ stýris­mannin um fleiri tøl og upplýsingar, ið lýsa mál­ið betri, sigur Jákup Mikkel­ sen, formaður í Uttan­lands­ nevnd­ini. Nevndin hevði fund fríggja­dagin fyri viku síðani, og skal ætlandi aftur á fund mána­dagin. Ráðførslur fara fram í fullum trúnaði, og eing­in nevndarlimur fæst tí at siga nakað um tað, ið fyri­ ferst kring ráðførsluna um norð­havs­sildina. Greitt er tó, at Uttan­ lands­nevndin hevur fing­ið nakað at hugsa um. Sam­ bært vælvitandi keldum hjá Sosialinum skjýtur lands­ stýris­maðurin høgt, nú hann skal áseta Føroyum egin­ kvotu av sild. Somikið høgt, at føroyska eginkvotan av norðhavssild prosentvís skal vera hægri enn makrel­kvot­ an, har Føroyar síðstu ár­ini ásett sær sjálvum 15 pro­sent. Keldurnar vilja vera við, at føroyska kravið nærkast 20 prosentum av heild­ar­kvotu­ ni. Solutúrurin Longu í fjørheyst stóð greitt, at Føroyar fóru solo við kravi um munandi meira enn tey 5,1 prosentini av heildar­ kvotu­ni, ið stranda­landa­av­ tal­an millum Norra, Russ­ land, Ísland, ES og Før­oyar hev­ur givið í før­oyska partin síðs­tu árini. Í fjør merkti tað smá 43.000 tons av eini heild­ ar­kvotu á 833.000 tons. ICES mælir tó til mun­ andi lægri heildarkvotu í ár, sammett við í fjør. Silda­kvot­ an eigur lækka úr 833.000 tonsum niður í 613.000 tons, ljóða ráðini frá hav­rann­ sókn­ar­stovni­num. Velja Føroyar at áseta sær egin­ kvotu á 15 til 20 prosent av ICES-tilmælinum, gevur tað eina føroyska sildakvotu á 92.000 til 122.600 tons. Also ein tvífaldan ella trífaldan av tonsatalinum, og ein trí­ faldan ella fýrafaldan av kvotu­partinum. Síðani Føroyar fóru solo og kravdu munandi størri part av makrelinum í Norðuratlantshavi, hava støðugt fleiri røddir tosað upp­undir, at tað sama eigur at vera gjørt við sildina. Ikki minst stóra reiðaríið Thor, sum hevur heimstað í Hósvík, hevur verið íðin for­ sprákari fyri hesum leisti. Hinu­megin standa ávar­ing­ ar­nar um møgulig boykot av Føroyum og føroyskum vør­ um, umframt at Føroyar búra seg inni og binda seg til at fiska alt í egnum sjóøki. Ein leist­ur, ið kann gerast dýrur, um uppsjóvarfiskurin skiftir ferð­ing­ar­mynstur. Býtið Av teimum 43.000 tonsunum av norðhavssild, sum fullu í føroysk­an lut í fjør, fór nógv tann størsti parturin til upp­ sjóvarflotan. Nótaskipini fingu tillutað 28.000 tons, góð 5000 tons vórðu trekt av fyri hjáveiðu í 2011, onnur 5000 tons fóru til hjáveiðu hjá øðrum skipabólkum í makrel­fiskiskapinum, ídnað­ ar­skipini fingu 2000 tons og síðstu gott 2000 tonsini vórðu latin Grønlandi. Sam­ bært hagtølunum hjá Fiski­ veiði­eftirlitinum vórðu stív­liga 25.000 tons av silda­ kvotu­ni fiskað í før­oysk­um sjógvi, 5000 tons vórðu fisk­ að í altjóða øki og góð 3000 tons í norskum øki. Sum heild søgdu skipini frá nógvari sild í føroyskum øki. Og tað kann koma at vera avgerandi, tí tá Føroyar áseta sær eginkvotu av sild, verð­ur eisini neyðugt at fiska alt í føroyskum sjógvi. Klondyke Líkt er til, at upp­sjóvar­ fiskiskapurin fær uppaftur meira ferð á, sammett við undan­farin ár. Føroyska silda­kvotan verður mill­ um 92.000 og 122.000 tons, ið skulu býtast út úr Fiski­ mála­ráð­num til før­oyska flotan. Og hartil kem­ur so makrelkvotan, sum eisini verður ásett í Fiski­mála­ráð­ num. Tøl eru ikki sett á enn, men leist­ur­in verður alt ann­ að líka hesin: Eginkvotan frá 2012, minus niðurskurðin í ICES-tilmælinum fyri 2013, pluss avlopskvotan frá í 2012. Tað gevur eina makrelkvotu á umleið 126.000 tons, um­ framt 30.000 tons, ið eru flutt yvir frá í fjør. Svartkjafturin, sum í mong ár varð fiskaður óskip­ að við eginkvotum, er síðstu árini komin í fas­ta legu. Stovn­urin er í vøkstri, og tað sæst aftur í kvotu­ni fyri 2013. Sambært stranda­landa­ av­taluni fáa Føroyar 154.000 tons av svartkjafti í ár. Av hesum hava Føroyar longu latið 75.000 tons til Russ­land afturfyri tosk í Barents­havi­ num. Eftir eru tí stívliga 80.000 tons til føroysk skip at fiska. Politikkurin Higartil hevur lands­stýris­ mað­urin í fiskivinnumálum, Jacob Vestergaard, fingið full­an stuðul fyri at áseta Føroyum egna makrelkvotu. Um sama ger seg galdandi viðvíkjandi norðhavssildini, fæst væntandi at vita fyrst í næstu viku, tá Uttan­lands­ nevnd­i­n hjá løgtinginum eftir ætlan er liðug at við­gera ráðførsluna og gevur lands­ stýris­manninum eitt svar. Ráðførslur eru í trúnaði, og nevndarlimirnir binda seg tí til at halda tætt. Men í tíðindaskrivi síðsta sunnu­ dag skrivar Framsókn millum annað soleiðis: ”í næstum verð­ur føroyska sildakvotan fleir­faldað. Tá má politiska skipan­in tryggja eitt býti, har fleiri sleppa framat og ikki bara nøkur fá politiskt og planbúskaparliga út­ vald.” Formaður og einasti ting­limur fyri Framsókn er sum kunnugt Poul Michel­sen. Hann er limur í Uttanlandsnevndini hjá løg­tingi­num, og hann var á fundi 7. februar, tá lands­ stýris­maðurin í fiski­vinnu­ málum var í ráðførslu hjá nevnd­ini, og hann var eisini á fundi 15. februar, tá Uttanlandsnevndin við­ gjørdi ráðførsluna. Jacob Vestergaard, lands­ stýrismaður í fiski­vinnu­mál­ um, sigur seg bíða eftir svari úr Uttanlandsnevndini hjá løg­tinginum, áðrenn hann áset­ir sildakvotuna. jonbrian@sos.fo fiskivinnunýskipan Sildakvotan fleirfaldast FISKIVINNA Lagt er upp til, at makrelævintýrið síðstu árini verður endurtikið við norðhavssildini. Landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum arbeiðir við at útvega sær heimild at krevja 20 prosent av samlaðu sildakvotuni FAKTA Í næstum verður føroyska sildakvotan fleirfaldað. Tá má politiska skipanin tryggja eitt býti, har fleiri sleppa framat og ikki bara nøkur fá politiskt og planbúskaparliga útvald. - Brot úr tíðindaskrivi hjá Framsókn, 17. februar 2013. FAKTA Brot úr tíðindaskrivi frá Fiskimálaráðnum 23. januar 2013, eftir enn eitt úrslitaleyst samráðingarumfar um norðhavssildina: Á fundinum í London í dag endurtóku Føroyar sína støðu til býtið av norðhavssild sum órættvíst og kundu tískil ikki góðtaka, at hildið verður fram við verandi býti. Hinvegin vóru Føroyar til reiðar at fara undir samráðingar um eitt nýtt býti, ið leggur upp fyri stóru útbreiðsluni av norðhavssild á føroyskum havleiðum, sum fiskiskapurin higartil eisini hevur prógvað. Eftir hetta tóku hini strandarlondini seg saman um eina nýggja semju um norðhavssild fyri 2013, har Føroyar ikki eru partur. Í semjuni tilskila londini sær sama part av heildarkvotuni sum undanfarin ár. Niðurstøðan má sostatt vera, at hini strandarlondini eru ikki sinnað fyri at samráðast um eitt nýtt býti av norðhavssildini fyri 2013. Jacob Vestergaard, landsstýrismaður, fer væntandi um stutta tíð, eftir politiska viðgerð í Føroyum, at áseta føroysku sildakvotuna fyri 2013. Myndir: Dávur Winther