týsdagur 20. apríl 2004síða 4

6 Nr. 74 - 20. apríl 2004 Nr. 74 - 20. apríl 2004 7 Boðskapurin var greiður: Ein fyritøka, ið ikki megnar at virðismeta aðar hugsunarhættir enn sínar egnu, steðgar upp. Innanhýsis drívmegin stirðnar, og fyritøkan missir marknaðarøki. Soleiðis ljóðaði niðurstøðan á Ráðstevnuni um altjóða fjølbroytni, ið var hildin á Hotel Føroyum fríggjadagin RÁÐSTEVNA Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eini 30 stjórar og starvsfólk úr ymiskum føroyskum fyritøkum vóru savnað á Ráðstevnuni um altjóða fjølbroytni, sum norska skeiðsfyritøkan Flood- Rocks skipaði fyri. Á stevnuni legði amerik- anski rithøvundurin og verkætlanarleiðarin Armida Russel fyri fyrstu ferð síni úrslit fram í einum europe- iskum landi. Hetta vóru úrslit av eini verkætlan, ið hevur kannað, hvønn týdn- ing altjóða fjølbroytni hev- ur í vinnuhøpi. Myndin úteftir »Uttan fjølbroytni, ongin nýskapan og uttan nýskap- an, ongin menning.« Hetta vóru nøkur av slagorðun- um, tá Armida Russel greiddi frá, hvussu hug- burðurin til hugtakið »fjøl- broytni« hevur broytt seg seinastu 20 árini. Heilt fram til 1980 ini vóru flestu starvsfólkini á amerikonsk- um fyritøkum hvít mann- fólk úr miðalstættini, og ongin broyting hendi, fyrr enn javnstøðulógir og for- rættindareglur vórðu settar í gildi, sum tryggjaðu øll- um somu rættindi til ar- beiði. Veruligar broytingar hendu tó ikki, fyrr enn stórar fyritøkur sum IBM varnaðust, at at tær mistu stór marknaðarøki uttan at hava broytt marknaðar- politikk. Og júst hetta vísti seg at vera trupulleikin. Meðan marknaðurin gjør- dist alsamt meir fjølbroytt- ur, tvíhelt fyritøkan um sín siðbundna vinnupolitikk. Ein niðurstøða var, at jú meir einsháttað ein fyritøka er, jú fleiri samfelagsbólkar útihýsir hon, tí møgulig viðskiftafólk ikki kenna seg sjálvi aftur í myndini, fyri- tøkan vísir úteftir. Vil ein fyritøka náa ein fjølbroytt- an marknað, má hon »prógva« tað við ikki at gera innanhýsis mismun vegna kyn, aldur, rasu, seksuella orientering, trúgv ella annað, hvørki í leiðsl- uni ella í starvsfólkahópin- um. Sjálvrannsakan Armida Russel hevði skip- að sína kanning undir yvir- skriftunum Høvd, Hjarta og Hendur fyri at lýsa, hvussu vit fyrst mugu skilja ymisk- leikar hvør hjá øðrum fyri síðani at rúma teimum, áðr- enn vit kunnu fremja nýggja hugburðin í verki. Stevnuluttakarnir skuldu tí hvør sær svarað eini røð av nærgangandi og sjálvrann- sakandi spurningum. Á spurnarbløðunum kundi tú vera meir ella minni samdur við útsøgnum, sum til dømis: »Eg velji helst at vera saman við fólkum, ið eru sum eg« ella »Eg royni aktivt at læra um munir í siðum, trúgv og royndum hjá øðrum«. Luttakarnir sluppu at halda síni svar fyri seg sjálvan, men sam- anteljiningin gav eina met- ing av tínum hugburði mót- vegis menniskjum, sum eru øðrvísi enn tú sjálv. Luttak- arnir brúktu nógva tíð uppá at svara hesum spurnar- bløðum, sum tóktist at geva teimum flestu rættiliga nógv høvuðbrýggj. Føroyskt vinnulív ov einsháttað? Ætlanin við ráðstevnuni var ikki at fella dómar yvir før- oyskt vinnulív. Men tað lá í luftini, at okkara vinnulív hevur nógv eftir at læra, tá tað ræður um at draga nýggjar og øðrvísi førleikar til sín og at troyta nýggjar marknaðir. Ella sum ein av luttakarnum segði: »Eg kundi hugsað mær at vita, hví vit á okkara fyritøku altíð seta fólk í starv, sum líkjast mest okkum sjálv- um. Úrslitið er, at øll í fyri- tøkuni duga stórt sæð tað sama.« Kjakið um føroyskan út- lendingapolitikk spøkti eis- ini millum luttakarnar. Fólk vóru neyvan samd um spurningin, men sambært kanningini hjá Armida Russel eru ábendingar um, at føroyskt vinnulív ikki bert í ferð við at stongja seg burtur frá umheiminum, men eisini frá innanhýsis nýhugsan og menning. Ráðstevna um altjóða fjølbroytni: Fjølbroytni er framtíðin RÁðSTEVNA Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo »Reglurnar í arbeiðslívin- um eru í ferð við at broyt- ast. Vit verða ikki longur mett eftir útbúgving ella fakligu førleikum, men eftir okkara atburði og hvussu vit eru móvegis øðrum. Uttan mun til, hvørjum tú arbeiðir við, verða tað hesir eginleikar, sum í framtíðini gera av, hvørjum úrslitum, tú røkk- ur.« Hetta er útgangstøðið hjá norsku skeiðsfyritøkuni FloodRocks, ið stendur aftanfyri Ráðstevnuna um altjóða fjølbroytni. Føroy- ingurin Kaj Magnus Klein starvast sum kundaráðgevi í FloodRocks, og tað er hann, ið hevur fingið ráð- stevnuna til Føroyar. – Øll okkara skeiðir snúgva seg um nýskapan innan arbeiðs- og vinnulív- ið. Vit hava fyrr skipað fyri skeiðum á føroyskum fyri- tøkum, millum annað á Vatnsoyra Snikkaravirki, SEV og Atlantic Airways, men hesuferð samdust vit um at gera skeiðið alment, tí tað fevnir so breitt. – Eg haldi, at føroyingar hava lyndi til at fata alt tað, sum er fremmant, sum eina hóttan heldur enn íblastur. Vit kunnu bara lurta eftir útlendingkjakinum í løtuni, tí tað sigur ikki so lítið um hugburðin. Hetta er sjálv- andi ikki serstakt fyri før- oyingar, men eg ivist í, um vit hava givið okkum far um, hvussu álvarsligar av- leiðingar hesin hugsunar- hátturin kann fáa fyri alt okkara vinnulív. Kaj Magnus minnir á, at fyrsta treytin fyri at menna okkara høvuðsvinnu er gott samstarv við onnur lond. – Tað er ikki nokk bara at gera onkrar hissini søluav- talur, tí tað kunnu øll onnur eisini. Vit mugu leggja okk- um nógv meir eftir at skilja aðrar mentanir og livihætt- ir, fyri at vera opin fyri og laga okkum eftir eftirspurn- inginum í øðrum londum. – Við oljuvinnuni fáa vit eisini meir enn nakrantíð brúk fyri serkunnleika úti- frá. Vit mugu vera til reiðar at taka ímóti hesum fólkum og seta okkum inn í teirra arbeiðs- og hugsunarhættir. Vit skulu ikki vera so bang- in fyri, at onnur koma og taka okkum av ræði. Heldur skulu vit virðismeta, at onnur duga okkurt betri enn vit, og so læra av tí – og øvut, sigur Kaj Magnus Klein. Armida russel, rithøvundur og verætlanar- leiðari, leiddi Ráðstevnuna um altjóða fjølbroytni Tað ókenda ikki ein hóttan Kaj Magnus Klein, kundaráðgevi og samskipari hjá skeiðsfyri- tøkuni FloodRocks Eini 30 stjórar og starvsfólk vóru á ráðstevnuni á Hotel Føroyum fríggjadagin Magni Arge, stjóri á Atlantic Airways, helt fyrilesturin hjá Armidu Russel vera sera áhugaverdan og kompetentan. – Hóast ráðstevnan var í so nógv merkt av amerikanskum spurn- ingum og viðurskift- um, ber væl til at flyta evnið yvir á føroysk viðurskifti. Vit hava avgjørt nógv eftir at læra, tá tað ræður um hýsa øðrum hugsun- arhættum, heldur Magni Arge. RÁðSTEVNA Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Kristina Thomsen frá marknaðardeildini hjá Post- verk Føroya var ein av luttakarnum á ráðstevnuni. Kristina heldur, at føroysk- ar fyritøkur gera alt ov lítið fyri at útnytta áhugamálini og førleikarnar hjá teimum einstøku starvsfólkunum og fyri at fáa tey at arbeiða saman í verkætlanum. – Í staðin sita vit við hvør sínum avmarkaða uppgávu- øki og loysa uppgávurnar sum frægast. Postverk Før- oya er til dømis ein rætti- liga gomul fyritøka. Her hava vit innarbeitt nakrar siðvenjur, sum ikki eru so lættar at broyta. Hvørki hjá starvsfólkunum ella hjá leiðsluni. Sjálvt um upp- gávurnar innan tey ymsu starvsøkini broytast, verður sama fólkið oftast sitandi við uppgávunum. Tað er als ikki víst, at hesi fólkini tíma serliga væl ávísar upp- gávur, innan teirra øki. Men tað vita vit ikki tí, tey verða ikki eftirspurd. Kristina heldur tað vera løgi, at vit hugsa so lítið um, hvønn týdning tað hev- ur, at fólk tíma tað tey arbeiða við. – Eitt er, at fólk høvdu trivist nógv betri á arbeiðs- plássinum. Men í síðsta enda hevði úrtøkan verið nógv størri, tí fólk høvdu lagt størri arbeiði í uppgáv- una. – Men hetta krevur ný- hugsan og fyrst av øllum, at leiðslurnar lata eyguni upp fyri, hvussu ymisk starvs- fólkini eru menniskjaliga. Í staðin fyri allatíðina at tví- halda um, at hvør eigur sítt starvsøki, átti vit í størri mun arbeitt við verkætlan- um, har okkara ymisku per- sónligu eginleikar veruliga komu til sín rætt – og ikki minst góvu hinum í bólkin- um nýggjan íblástur, sigur Kristina Thomsen. Nýggj krøv til leiðslur Ein av stevnuluttakarnum, Kristina Thomsen, sum starvast á marknaðardeildini hjá Postverk Føroya Sjálvrannsakandi uppgávurnar um fordómar góvu luttakarnum rættiligt høvuðbrýggj Sjúklingafelagið, Kræftens Bekæmpel- se, er farið í herna móti skeivum upp- lýsingum um altern- ativa viðgerð. Eisini bretskir granskarar rópa varskó og mæla serliga krabbameins- feløgum til at vera virkin í stríðnum móti skeivum tilráð- ingum ALTERNATIV VIÐGERÐ Rúna Sivertsen runa@sosialurin.fo Danska felagið hjá krabba- meinssjúklingum vil upp- lýsa um alternativar við- gerðir og læra fólk at vera meira vandin. Orsøkin er, at alnetið er vorðið eitt »eldo- rado« av ivasomum við- gerðum móti álvarsligum sjúkm. Alt fleiri tilráðingar av meira ella minni ivasamum viðgerðarhættum móti sjúkum eru nú at finna á alnetinum. Skeivar upplýs- ingar um álvarsligar sjúkur, sum krabbamein, trívast væl har og verða sendar út við eitt nú telduposti. Fyri at koma skeivu upp- lýsingunum til lívs, er danska krabbameinsfelagið farið í herferð. Eisini ynskja tey at læra brúkaran at verða meira vandin, tá hann leitar á alternativa marknaðinum. Á heimasíðuni, www.cancer.dk, boðar fel- agið frá eini evnisrøð, sum byrjar í Odense seinast í mánaðinum við evninum, »Den kritiske forbruger af alternativ behandling«. Bretska tíðarritið, Annals of Oncology, skrivar, at ein bólkur av granskararum mæla stórum sjúklingafel- øgum, serstakliga á krabba- meinsøkinum, at fara virkin inn í stríðið móti skeivum tilráðingum um alternativa sjúkuviðgerð. Granskararnir hava kann- að 32 av teimum best um- tóktu heimasíðunum á enskum tungumáli, sum bjóða alternativa ráðgeving til krabbameinsrakt. Hóast flestu ráðini vóru óskaðilig, funnu teir eisini heimasíður, sum mugu sig- ast at vera beinleiðis vanda- miklar, við tað, at tær frá- ráða sjúklingum at fara í vanliga góðkenda lækna- viðgerð. Krabbameinssjúklingar eru løtt offur, tí roynir Kræftens Bekæmpelse, umframt at halda eina røð av evnisfundum, eisini at útbyggja heimasíðuna, so sjúklingarnir har kunnu finna tilfar um alternativar viðgerðir. Kelda: Politikken. Vandamikil ráð um krabbamein á alnetinum Alnetið íður við við skeivum upplýsingum um alternativa sjúkuviðgerð. Hesum er Kræftens Bekæmpelse nú farið í herna móti C M Y K 7 6