fríggjadagur 23. apríl 2004síða 5

8 Nr. 77 - 23. apríl 2004 Nr. 77 - 23. apríl 2004 9 – Bæði tingið og sam- gongan eru samd um, at framferðarhátturin hjá Jógvani við Keldu í útlendingamálinum als ikki er nøktandi, og eftir mínum tykki skal Jógvan við Keldu ansa eftir, at hann ikki setur niður ein spíra til fremmanda- hatur í Føroyum, sigur John Johannes- sen, tinglimur Javnaðarfloksins ÚTLENDINGAMÁLIÐ Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Eftir fyrispurning frá Bill Justinussen úr Miðflokkin- um var kjak í tinginum mikudagin um nógv um- strídda útlendingamálið, sum fær so ógvusligar av- leiðingar fyri føroyskan ítrótt. Ein av røðarunum í ting- inum var John Johannessen úr Javnaðarflokkinum, og hann er ikki í iva um, at hvørki samgonga ella and- støða taka undir við ætlan- unum hjá landsstýrismann- inum í innlendismálum. Sjálvt Fólkaflokkurin ímóti John Johannessen sigur, at ein stórur meiriluti í ting- inum er samdur um at vera ósamdur við Jógvan við Keldu. – Umframt andstøðuna, sum jú hevur til uppgávu at vera ímóti, vóru bæði javn- aðar-, sambands- og fólka- flokstinglimir, sum av tingsins røðarapalli funnust at Jógvan við Keldu og hansara tilmæli, sum nú er í danska útlendingamála- ráðnum, sigur ein avgjørdur John Johannessen. Ungi tingmaðurin nevnir sum dømi floksfelagarnar hjá Jógvan við Keldu Poul Michelsen, Jákup Mikkel- sen og Jørgen Niclassen, sum allir á ein ella annan hátt ikki mettu núverandi støðu vera nøktandi. – Annika Olsen var helst einasti røðarin, sum tók undir við landsstýrismann- inum í innlendismálum, og annars vóru so at siga øll ímóti tilmæli hansara, slær fyrrverandi tíðindamaðurin í Javnaðarflokkinum fast. Vandi fyri rasismu John Johannessen ber ótta fyri, at áhaldandi útmeld- ingarnar hjá innlendismála- ráðharranum um útlending- ar kann seta ein spíra til fremmandahatur í Føroy- um. – Tá ein landsstýrismað- ur ferð eftir ferð úttalar seg á slíkan hátt, sum Jógvan við Keldur hevur gjørt, kann hetta elva til økta ras- ismu í Føroyum, og tískil mugu vit tala at, heldur John Johannessen. Hann undirstrikar, at hann á ongan hátt leggur landsstýrismannin undir at vera rasist, men vil tinglim- ur Javnaðarfloksins heldur vísa á møguligar vandar, sum kunnu standast av slík- um kjaki. Jógvan koyrir solo John Johannessen heldur, at tað ikki kann vera rætt, at ein landsstýrismaður uttan undirtøku nakrastaðni skal avgerða føroyskan útlend- ingapolitikk. – Málið er ongantíð við- gjørt í samgonguni, og í staðin fyri, at vit í felag settu okkum niður og tóku stóra og týdningarmikla málið frá grundini, hevur landsstýrismaðurin tikið eina drastiska avgerð einsa- mallur, sigur ein misnøgdur John Johannessen. Niðanfyri mælir Poul Michelsen til eina grein 25 nevnd, sum skal orða nýggjan føroyskan útlend- ingapolitikk, og hesum tek- ur John undir við. – Eg taki undir við Poul Michelsen, sum mælir til at seta eina serstaka ting- nevnd at orða ein breiðan útlendingapolitikk til før- oysk viðurskifti, og áðrenn hetta er gjørt, kann Jógvan við Keldu ikki taka nakra avgerð einsamallur, sigur John Johannessen. Nýklakti tingmaðurin úr Javnaðarflokkinum heldur, at tað eru meiri átroðkandi mál í Innlendismálaráðnum enn at forða útlendskum ítróttarfólki at koma til Føroya og menna føroyskan ítrótt. Tingmaður Fólka- floksins, Poul Michel- sen, mælir til at seta eina grein 25 ting- nevnd, sum skal við- gerða allan útlend- ingapolitikkin frá grundini, áðrenn nøkur avgerð verður tikin av innlendis- málaráðharranum Jógvani við Keldu ÚTLENDINGAMÁLIÐ Heini í Skorini heini@sosialurin.fo – Í løtuni situr ein ting- manning og viðgerð eitt mál, sum eingin hevur inn- lit í, og tískil mugu vit fara eftir rótini í málinum, sigur ein avgjørdur Poul Michel- sen, sum mikudagin tók orðið undir orðaskiftinum í tinginum um nógv umtal- aðu útlendingarnar. Poul Michelsen heldur, at avgerðin hjá Jógvani við Keldu um, at ítróttarfeløg- ini skulu gjalda 60% av lønini til útlendsk ítrótta- fólk, er tikin ov skundis- liga. – Semja tykist eisini vera í samgonguni um, at av- gerðin um útlendingar í øll- um førum eigur at bíða, til málið er viðgjørt frá grund- ini, heldur Poul Michelsen. Grein 25 nevnd Uppskotið hjá tingliminum í Fólkaflokkinum er, at ein serstøk grein 25 nevnd við umboðum úr øllum flokk- um burturav skuldi verðið sett at orða ein breiðan, føroyskan útlendingapolit- ikk, sum í løtuni hongur í leysum lofti. – So kundi semja verið fingin um sjálvan yvirorn- aða útlendingapolitikkin, áðrenn viðgerðin av einum serstøkum og avmarkaðum máli fór í gongd, sum málið um útlendsk ítróttafólk er, heldur Poul Michelsen. Tingmaðurin úr Fólka- flokkinum heldur, at hetta skuldi verðið gjørt fyri langari tíð síðani, tí so hevði sloppist undan hesum háfloykta kjakinum um útlendsku ítróttafólkini, sum nú skulu hava minst 60% av lønini frá feløgun- um. – Eg veit satt at siga ikki, hvaðani Jógvan við Keldu hevur hatta talið, og júst hendan vantandi vitanini og innlitið er eitt høvuðs- eyðkenni í øllum kjakinum, sigur Poul Michelsen, sum tí mælir til eitt bakka og taka málið frá grundini, áðrenn nøkur avgerð verður tikin. Snýr seg ikki bert um ítrótt Poul Michelsen heldur, at málið um útlendingar á snæðurskygdan hátt bert er vent ímóti ítróttarfólkunum og ítróttini. – Tað er rætt, at avgerð landsstýrismansins í stóran mun ávirkar ítróttin, men eg hugsi eins nógv um teir 650 útlendingarnir á arbeiðsmarknaðinum, sum ikki íðka ítrótt, sigur Poul Michelsen. Hann leggur dent á, at vit hava við menniskju og mannalagnur at gera, og tískil skal málið við virðing og varðsemi viðgerast á borðbaran hátt, sum talan ikki hevur verið um enn. – Higartil er ein yvir- lýsing kroyst yvir øll, uttan at nøkur viðgerð og nøkur semja er funnin, eins og hon á mótsættan hátt varð í undanfarnu samgongu, tá fleiri útlendingar vórðu tiknir inn í landið vegna vantandi arbeiðsmegi, held- ur Poul Michelsen. Hann skjýtur sostatt upp at seta ein tingnevnd við umboðum úr øllum flokk- um, sum frá grundini skal geva tinginum innlit í mál- ið, og ikki fyrrenn tá kann nøkur avgerð takast á økin- um. – Eg trúgvi uppá eina semju millum flokkarnar um nýggjan, føroyskan útlendingapolitikk, sum í veruleikanum skuldi verið føroyskt málsøkið, og tá kann Jógvan við Keldu í samráð við onnur meta um, hvat er best at gera, heldur Poul Michelsen at enda. John Johannessen: Landsstýrismaðurin kann elva til rasismu Poul Michelsen: Jógvan við Keldu ov bráður – Málið er ongantíð viðgjørt í samgonguni, og í staðin fyri, at vit í felag settu okkum niður og tóku stóra og týdningarmikla málið frá grundini, hevur landsstýrismaðurin tikið eina drastiska avgerð einsamallur, sigur ein misnøgdur John Johannesen í Javnaðarflokkinum – Semja tykist vera í samgonguni um, at avgerðin um útlendingar í øllum førum eigur at bíða, til málið er viðgjørt frá grundini, heldur Poul Michelsen, tinglimur Fólkafloksins Í hesum valskeiðnum hava fleiri fólka- atkvøður verið um kommunusamanleggi ngar, og í flestu førum hava borgar- arnir tikið undir við at leggja saman við eini størri kommunu – ella í eina størri kommunu. Tað er kanska undrunarvert, at hesar samanlegg- ingar hava gingið so stillisliga fyri seg, tí søgan veit eisini at siga okkum um slit millum kommunur SAMANLEGGING Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í Sundalagnum avgjørdu fleiri kommunur at leggja saman, og í Eysturoy hava ikki færri enn tríggjar kommunur avgjørt at leggja saman við Runavíkar kommunu. Í Nólsoy hava tey eisini samtykt at leggja saman við Tórshavnar kommunu, eins og Bøur og Gásadalur hava samtykt at leggja saman við Sørvágs kommunu. Kommunuslit Felags fyri flestu fólkaat- kvøðurnar, sum verið hava, er, at ein meiriluti av borg- arunum hava tikið undir við samanlegging. Í Hósvík skuldu tó tvær fólkaatkvøð- ur til, áðrenn ein meiriluti av fólkinum tók undir við at fara upp í Sunda komm- unu. Men fara vit nakað nógv ár aftur í tíðina, slitnaði millum kommunur – ja, enntá millum rímiliga stór- ar kommunur, og hetta gekk sanniliga ikki so frið- arliga fyri seg. Vit skulu ikki ríva upp- aftur í tí, sum tá fór fram, men minna á, at fyri 37 árum síðan slitnaði millum Runavíkina og Toftir/Nes, og fyri stívliga fimti árum síðan slitnaði eisini millum Skála og Strendur. Aldurnar gingu rættiliga høgar, bæði eystarumegin og vestarumegin á Skála- fjørðinum, tá ið hesi slit fóru fram. Slitið millum Runavíkina og Toftir/Nes hevur mang- an verið drigið fram, tí rættilig orrusta var um hetta mundið. Eivind Jacobsen, bygda- ráðsformaður í Sjóvar kommunu, sigur, at sam- bært gerðarbókunum var eisini rættilig togan í bygdaráðnum har yviri, tá ið kommunurnar slitnaðu sundur. – Men eg haldi ikki, at orrustan millum fólkið var so stór hesumegin fjørðin sum hinumegin. Hinvegin gekk tað rættiliga lívliga fyri seg millum bygdaráðs- limirnar hesumegin fjørðin, sigur hann og vísir til gerð- arbókina. Undrunarvert Tað er kanska undrunar- vert, at hesar fólkaatkvøður hava gingið so stillisliga fyri seg, sum talan er um, tí hóast bygdirnar og bygda- nøvnini vera verandi tey somu, verða kommurnar avtiknar. – Oyndarfjørður verður altíð Oyndarfjørður, segði Árni Joensen, bygdarráðs- formaður í Oyndarfirði undan fólkaatkvøðuni har norðuri. Og rætt er tað. Somu orð- ini endurtók bygdarráðsfor- maðurin í Nólsoy, Jógvan Thomsen, tá ið ein stórur meiriluti av nólsoyingum avgjørdu at leggja saman við Tórshavnar kommunu. Spurningurin er so, hvussu friðarligar saman- leggingarnar verða, um spádómurin hjá Eivindi Jacobsen, bygdaráðsfor- manni í Sjóvar kommunu, gongur út. Hann væntar nevniliga, at landsstýrið við lóg fer at leggja kommunurnar við Skálafjørðin saman, innan fýra ár eru umliðin. – Og kanska verður tá øll Eysturoyggin ein komm- una, sigur Eivind Jacobsen. Samanleggingar og slit millum kommunur Í kjalarvørrinum av orðaskiftinum í tinginum í gjár um útlendingamálið sigur landsstýris- maðurin Jógvan við Keldu, at hann hevur eina greiða støðu, sum hann stendur við, og tað er at bera seg at sambært lógini ÚTLENDINGAMÁLIÐ Heini í Skorini heini@sosialurin.fo – Eg havi eina danska lóg, sum eg havi skyldu til at umsita á rættan og lógligan hátt, og tískil fái eg ikki gjørt øðrvísi, sigur innlend- ismálaráðharrin Jógvan við Keldu um umstrídda útlendingamálið. Lands- stýrismaðurin er keddur av, at støði gjørdist so lágt undir kjakinum í tinginum í gjár. – At eg verðið ákærdur fyri at birta uppundir fremmandahatur, eri eg sera harmur um, tí tað ein- asta, eg havi gjørt, er at bera meg at sambært donsku lógini, slær Jógvan við Keldu fast. Eingin grein 25 nevnd Fleiri tinglimir vístu í gjár sína ónøgd um, at eingin verulig viðgerð er farin fram í samgonguni, og at ein grein 25 nevnd skuldi verðið sett. – Eingin nýggj nevnd verður sett orsakað av tí, sum er farið fram seinastu dagarnar, og tað ætli eg mær ikki at gera nakað við í fyrstu syftu, sigur ein av- gjørdur landsstýrismaður. John Johannesen og Poul Michelsen siga báðir í blaðnum í dag, at teir ikki mettu Jógvan við Keldu hava undirtøku í samgong- uni, men har er landsstýris- maðurin ósamdur. – Føroya Landsstýri hev- ur boðað frá, at undirtøka er fyri uppskotinum, og tí- skil eri eg ikki samdur við hesum, sigur Jógvan við Keldu. Hann heldur, at tá løgmaður sum ovasti myndugleikin greitt hevur gjørt vart við hetta, er einki at kjakast um. Kann ikki ignorera arbeiðsloysi Jógvan við Keldu sigur, at hann sum landsstýrismaður ikki kann ignorera vaksandi arbeiðsloysi, sum seinastu mánaðirnar nærmast er tví- faldað. – Tá lógin sigur, at útlendingar bert kunnu fáa arbeiði orsakað av »væsentlige beskæftigel- sesmæssige hensyn«, má eg bera meg at eftir tí, og tá útlendingar fyrr eru komnir til landið, hevur tað verið orsakað av, at brúk hevur verið fyri arbeiðsmegi, men nú sær øðrvísi út, slær inn- lendismálaráðharrin fast. Jógvan við Keldu sigur, at hann aftur skal hava fund við landsstýrið um málið í næstum, men fyribilst stendur hann við sítt og fer ikki at gera kompromis í málinum. – Nú fáa vit at síggja, hvat landsstýrið sigur, men fyribils er eingin broyting frá mínari síðu um málið, sum eftir røttum skuldi ver- ið føroysk málsøkið, sigur umstríddi landsstýrismað- urin at enda. Jógvan við Keldu: Eg standi við mítt Higartil hevur tað gingið friðarliga fyri seg at leggja kommunur saman, men fyri stívliga fimti árum síðan slitnaði millum Skála og Strendur, og fyri 37 árum síðan slitnaði millum Runavíkina og Toftir/Nes – Eg havi eina danska lóg, sum eg havi skyldu til at umsita á rættan og lógligan hátt, og tískil fái eg ikki gjørt øðrvísi, sigur innlendismálaráðharrin Jógvan við Keldu C M Y K 9 8