leygardagur 24. apríl 2004síða 4

6 Nr. 78 - 24. apríl 2004 Nr. 78 - 24. apríl 2004 7 Afturgongdin í føroyska búskapinum við at steðga Nýggjastu metingar- nar vísa, at útlitini fyri føroyska bú-skap- inum eru bjartari enn tey hava verið leingi, sigur Bárður Nielsen, landsstýrismaður í fíggjarmálum BÚSKAPURIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin Nú sær aftur eitt sindur bjartari út hjá føroyska búskapinum. Hesar seinastu mánaðir- nar eru metingarnar vorðn- ar daprari og daprari og tað er endað við eini beinleiðis afturgongd í búskapinum. Men nú er gongdin vend. Bárður Nielsen, lands- stýrismaður í fíggjarmál- um, sigur, at tær nýggjastu metingarnar hjá búskapar- frøðingunum í Fíggjar- málaráðnum siga, at nú er afturgongdin í búskapinum við at steðga. – Metingarnar vísa, at nú sær heldur frægari út aftur. Metingarnar vísa, at enntá, at næsta ár fara inntøkurnar hjá landskassanum enntá at kvinka eitt lítið sindur upp- eftir aftur, sigur landsstýris- maðurin. Hann sigur, at metingar- nar vísa, at inntøkurnar hjá landskassanum fara ikki at hækka meiri enn eitt prosent næsta ár. – Tað er ikki so nógv. Men tað er heilt avgjørt ein gongd, sum er verd at fegn- ast um, tí tað bendir á at aft- urgongdin er steðgað og at ein framgongd er at hóma. Hallið má minkast Hetta eru avgjørt góð tíð- indi hjá landsstýrismannin- um, tú hann er farin undir at fyrireika fíggjarlógina fyri 2005. Í tí sambandi hevði hann fund við búskaparfrøðing- arnar í fìggjarmálaráðnum hósdagin og tað var á hesum fundinum, at teir løgdu tær nýggjastu met- ingarnar fram. Hallið á fíggjarlógini í ár er 276 milliónir, sum er. – Samgongan er samd um, at hallið kann ikki vera líka stórt næsta ár, sigur Bárður Nielsen. Tað er ikki so langt síð- ani, at ongin framburður var at hóma í búskapinum. Tað fekk Andreas Petersen, løgtingsmann at vísa á, at so mátti samgongan antin seta sparingar í verk, ella kundi hann ikki vísa tank- anum um hægri skattir ella avgjøld, frá sær. Annars vísa metingarnar at í ár fara inntøkurnar hjá landskassanum beinleiðis at lækka eini tvey prosent í ár, afturímóti í fjør. Talan er um einar 140 milliónir, sig- ur landsstyrismaðurin. Tí fegnast hann um, at búskaparfrøðingar nú meta, at inntøkan aftur fer at hækka eitt lítið sindur aftur næsta ár. Samgongan heldur gongd í Bárður Nielsen sigur, at seinna hálvár í 2003 fullu bæði fiskaprísir og prísirnir á alifiski munandi. Nú vænta búskaparfrøð- ingarnir, at prísirnir á ali- fiski fara at hækka eitt sindur. – Tað verður tó avmark- að, hvørja nyttu vit fáa burturúr aliprísinum, tí nøgdirnar av alifiski, vit hava at útflyta, eru mink- aðar heilt munandi. Men teir meta samstund- is, at prísirnir á fiski fara at kvinka uppeftir aftur. Í øllum førum vænta teir ikki, at hann lækkar enn meir. Harafturat ætlar sam- gongan at gera sítt til at halda gongd í búskapinum. – Landið ger hampiliga stórar útbyggingar í før- oyska samfelagnu. Arbeið- ið upp á Norðoyatunnilin er byrjað av álvara. Samstund- is kemur nýggi Smyril til landið og samstundis fellur seinasti avdrátturin uppá hann, til gjaldingar. Sostatt eru vit leys av nýggja Smyrli og tað gevur okkum yvir 100 milliónir at brúka til aðrar útbyggingar. Bárður Nielsen leggur nevniliga dent á, at sam- gongan ætlar ikki at skerja útbyggingar. – Vit ætla at brúka pening upp á at byggja út fyri at halda samfelagshjólinum malandi. Og í hesum sam- bandi er tað ein sera góður máti at brúka pening til útbyggingar, sigur hann. – Hetta er avgjørt at fegnast um, tí tað gevur eina ábending um, at afturgongdin í føroyska búskapinum er steðgað, sigur Bárður Nielsen, landsstýrismaður í fíggjarmálum – Tað var avgerandi fyri okkum, at nýggi Smyril var við í sátt- málanum, sum varð gjørdur við Skipara- og navigatørfelagið hósdagin. Og tað eydnaðist, sigur Bárð- ur Nielsen, lands- stýrismaður SEMJA Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Skipini hjá Strandferðsl- uni verða ikki løgd á hesum sinni. Tað varð greitt seinna- partin hósdagin, tá ið bæði Skipara- og navigatørfelag- ið og fíggjarmálaráðið skrivaðu undir nýggjan sáttmála, sum gongur fram til 30. september 2005. Sìðani týsdagin høvdu partarnir sitið saman við semingsmonnunum á Hotel hafnia og samráðst og seinnapartin hósdagin eydnaðist at finna semju., – Tað, sum var rættiliga avgerandi fyri okkum, er, at sáttmálin eisini fevnir um nýggja suðuroyarskipið, sum kemur í heyst, sigur Bárður Nielsen, landsstýr- ismaður í fíggjamrálum. Hann sigur, at fíggjar- málaráðið vildi ikki fáa Brimil ella Teistan umaftur, sum báðir lógu í vikur og mánaðir eftir at teir vóru lidnir, tí at semja fekst ikki um sáttmálarnar hjá teim- um, sum skuldu sigla við. Og nýggi sáttmálin fevnir eisini um nýggja Suðuroy- arskipið og sostatt verða tað ikki skiparin ella stýri- menninir, sum koma at liggja í buktini, tá ið nýggi Smyril er liðugur. Annars gevur sáttmálin yvirmonnunum á Strand- ferðsluni og fiskirannsókn- arskipinum, Magnus Heinasyni eina lønarhækk- ing upp á 9% hesi bæði næstu árini, tá ið alt er talt við og hetta er tað sama, sum onnur hava fingið. – Tað eru vit nøgdir við, sigu Bárður Nielsen. Máttu slaka Men afturfyri at fáa nýggja Smyril við, mátti Fíggjar- málaráðið eisini svølgja ein stóran kamel. Ringasti knúturin at loysa í samráðingunum ímillum Skipara- og navigatørfel- agið, var vaktarskipanin umborð á nýggja Smyrli. Sum er, arbeiða yvir- menninir eftir einari 1:1 skipan, har teir eru eina viku umborð og eina viku í landi. Hesa skipan vildi Skip- ara- og navigatørfelagið hava staðfest í sjálvum sátt- málanum. Tað vildi fíggjarmálaráð- ið avgjørt ikki. Ráðið heldur, at hetta er at læsa skipið fast í einum ávísum vaktartímatali og sostatt fer tað hvørki at bera til at lækka ella at hækka túratalið, uttan at tað fer at kosta órímiliga nógv. Tí var tað avgerandi fyri ráðið, at nýggi Smyril ikki var læst- ur fastur í eini 1:1 skipan. Men her mátti Fíggjar- málaráðið slaka. Nýggi sáttmálin staðfest- ir nevniliga, at arbeitt verð- ur eftir somu skipan sum nú. Men henda avgerandi broytingar, skulu samráð- ingar verða um ein nýggja skipan. Eitt nú skulu samráðing- ar takast upp um at arbeiðs- tíðin skal gerast upp yvir eitt longri tíðarskeið. Sum er, verður arbeiðstíðin gjørd upp frá viku til viku, men tað skal bera til at tosa um at longja hetta tíðar- skeiði, so at teir kunnu ar- beiða meir eina viku aftur- fyri at arbeia minni eina aðru viku. Ellintur Abrahamsen, formaður í Skipara- og navigatørfelagnum sigur, at hetta staðfestir, at arbeiðast skal framvegis eftir einari 1:1 skipan og tað er hann sera væl nøgdur við. Men skal tað farast burturfrá eini 1:1 skipan, skulu nýggjar samráðingar vera um tað. Hetta viðgongur Bárður Nielsen eisini. – Men gingu vit ikki við til at binda okkum til eina 1:1 skipan, varð heldur ongin sáttmáli, tí tað var eitt treytaleyst krav frá navigatørunum. Bárður Nielsen viðgong- ur, at vandi er fyri, at hetta bara útsetir pínuna eitt sindur. – Men í øllum førum fingu vit nýggja sáttmálan til eisini at galda fyri nýggja Smyril og tað var tað, sum var heilt avgerandi fyri okkum, sigur hann. Máttu slaka í einum avgerandi spurningi Utlitini fyri, at nýggi Smyril kemur í sigling, beinanvegin hann kemur, eru aftur batnað munandi. Men fyri ein part er pínan bara útsett eitt sindur Oljuverkrføði, ele- ktroverkfrøði, teldu- verkfrøði, jarðalis- frøði (geofysikk) og lívfrøði. Hesar fimm útbúgvingarnar standa aftur føroy- ingum í boði at lesa eftir ein steðg, og í hesum sambandi var hósdagin opið hús á Náttúruvísindadeild- ini á Fróðskaparsetr- inum, har verkætlanir og úrslit hjá næming- um vórðu sýnd fram ÚTBÚGVING Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Sum Fróðskaparsetrið hev- ur boðað frá í fjølmiðlunum seinastu dagarnar, verða út- búgvingarmøguleikarnir nú víðkaðir til næsta skúlaár eftir summarfrítíðina. Við tað at tikið verður upp til útbúgvingar annaðhvørt ár, hevur steðgur verið í, men einasta føroyska universi- tetið bjóðar nú aftur fimm útbúgvingar, sum hava ligið í dvala. Tær eru oljuverk- frøði, elektroverkfrøði, telduverkfrøði, jarðalis- frøði (geofysikk) og lív- frøði. Nakrar av útbúgving- unum eru ikki nýggjar í Føroyum, meðan t.d. olju- frøði er ein nýggj útbúgv- ing í føroyskum høpi. Talan er um bachelor útbúgvingar á 3 1/2 ár, og mótvegis und- anfarnu árum hevur Fróð- skaparsetur Føroya nýggjar upptøkur til allar útbúgv- ingar annaðhvørt ár. Av Setrinum verður upp- lýst, at eftir bachelorút- búgvingina ber til at halda fram við master lestri (MSc) á útlendskum uni- versitetum. Dømir um lond, har bachelorar hava valt at lesa víðari, eru Bretland, USA, Danmark, Noreg og Svøríki. Bachelorútbúgvingarnar geva starvsførleikar innan fleiri vinnugreinar, m.a. fiskivinnu, frálandsvinnu, KT-vinnu, fjarskifti ella í fyrsitingarstørvum, sum krevja holla vitan innan náttúruvísindi, umhvørvi, tøkni og verkfrøði. Næmingar sýndu fram Í sambandi við hesar broyt- ingar var hósdagin opið hús í Nóatúni á Náttúruvís- indadeildini á Setrinum, og vórðu verkætlanir og úrslit hjá næmingum sýnd fram fyri gestum við plakatum, teksti og myndum. Eisini vóru nógv arbeiðstól og mikroskop at síggja, sum universitetslesandi á Setrin- um arbeiða við, og Hans Pauli Joensen á Náttúrvís- indadeildini greiðir frá, at arbeiðið hjá næmingunum er í tøttum samstarvi við vinnuna. – Fleiri av útbúgvingun- um eru ógvuliga áhuge- vardar fyri vinnuna, og vit hava upplivað, at nøkur verkætlanarúrslit hjá næm- ingum hava verið nýtt í vinnuni, greiðir Hans Pauli Joensen av Náttúruvísinda- deildini frá. Dømi um úrslit og íkast, næmingar av Setr- inum hava verið fyri vinn- una, er radiostýrd fóður- skipan í alivinnuni, tól at máta iltinnihald í smolti o.a. Áhugin í vinnulívinum tykist tó vera størstur fyri nýggju KT-útbúgvingini, sum fór í gongd á sumri í 2002, og í næstum kunnu 14 føroyskir næmingar kalla seg bachelorar í kunn- ingartøkni. Hans Pauli Jo- ensen upplýsir, at KT-út- búgvingin aftur verður bjóðað út í 2005. Fyrilestrar Í samband við tiltakið hós- dagin vórðu tríggjar al- mennar framløgur frá fólki í vinnuni, sum greiddu frá tørvi og møguleikum hjá næmingum á arbeiðs- marknaðinum eftir lokna útbúgving. Guðrið Andors- dóttir viðgjørdi tørvin á út- búnum fólki í fiskivinnuni, Jóhannes Steingrund tosaði um verkfrøði í privatu vinn- uni, og Sigurð í Jákupsstovu upplýsti um tørvin á út- búnum fólki í oljuvinnuni. Fróðskaparsetrið fer at lýsa eftir næmingum til nýggju útbúgvingarnar um mánaðarskifti apríl-mai, og vónað verður sjálvsagt, at eftirspurningurin verður stórur. Umframt áður- nevndu KT-útbúgving tykist lívfrøði sambært Hans Paula Joensen hava stóran áhuga. Skerdar játtanir Tað kann tykjast løgið fyri fleiri, at Fróðskaparsetrið yvirhøvur er ført fyri hes- um, nú flestu játtanir á árs- ins fíggjarlógaruppskotið eru skerdar – eisini til universitet okkara. – Tað er avgjørt ikki or- sakað av størri fíggjarligum rásarúmi, at vit aftur kunnu fara í holt við áðurnevndu útbúgvingar. Í stórum pørt- um av ymsu útbúgvingun- um verður undirvísingin felags og næmingarnir saman, og á henda hátt spara vit nógv, sigur Hans Pauli Joensen. Eins og næmingar á søgu- og sam- felagsdeildin eru í sama báti fyrsta partin av útbúgv- ingini, fáa næmingarnir í hesum fimm útbúgvingun- um somu undirvísing fyrstu tíðina, so útreiðsluvøkstur- in ikki er kostnaðurin á fimm útbúgvingum fleiri. Fróðskaparsetrið: Fimm útbúgvingar aftur í gongd Verkætlanir og úrslit hjá næmingum á Setrinum vórðu at síggja á Náttúruvísindadeildini hósdagin, og fleiri av hesum uppgávum verða gjørd í tøttum samstarvi við føroysku vinnuna Mynd: Álvur haraldsen Nógv tól, sum universitetslesandi á Náttúruvísindadeildini dagliga arbeiða við, vórðu sýnd fram í Nóatúni hósdagin Mynd: Álvur Haraldsen C M Y K 7 6