mánadagur 27. mai 2013síða 7

7 Mánadagur 27. mai 2013 · Nr. 59 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Í egnum navni Almenn starvsfólk hava talu­frælsi sum privat­per­ só­nar. Tey kunnu skriva og úttala seg sum onnur í egn­ um navni – eisini um sítt egna arbeiðspláss. Hinvegin hev­ur leiðslan fult ræði á, hvør ið úttalar seg vegna stovn­in. So á tí økinum er einki talufrælsi. Tá starvsfólk sum privat­ persónar úttala seg um sítt egna virkisøki og arbeiðs­ pláss galda tó nakrar av­ mark­ingar. Umframt van­liga revsisábyrgd skulu tey halda tagnarskylduna. Har­um­ framt hevur Fólkatingsins Um­boðs­maður ásett nakrar av­marki­ngar, sum skulu trygg­ja, at úttalilsini ikki gera, at arbeiðsplássið ikki fær virkað og tikið avgerðir. Tað, sum ført verður fram, má ikki vera ósatt ella óneyðuga grovt. Og hjá teim­um, sum sita við borðið, har avgerðirnar verða tikn­ ar, kann talufrælsið verða skert, serliga áðrenn av­ gerð­ir­nar verða tiknar. Fyri fjøldina av starvs­ fólk­um, sum ikki taka av­ gerð­ir, hevur hetta ongan týd­n­ing. Tey hava talufrælsi, sum er serliga stórt, tá ið tað ræður um at siga sína hugs­an um skerjingar og spar­ing­ar, sum kunnu ávirka teirra arbeiðsviðurskifti. Forboð fyri leiðslureaktónum Leiðslan á einum arbeiðs­ plássi kann ikki avgera, at starvs­fólkini kunnu siga sína hugs­an alment, um leiðslan hev­ur givið grønt ljós til hettar. Tað er censurur í stríð við § 77 í ríkisgrundlógini. Atfinningar móti arbeiðs­ plássi­num – enntá ógvuliga hvassur kritikkur – mugu heldur ikki fáa neiligar av­ leið­ingar fyri starvsfólkið, sum sigur sína hugsan. Út­ tal­silir, sum halda seg inn­ an fyri lógarinnar karm­ar, mugu ikki føra til so­kall­að­ ar ”nega­tivar leiðslu­reak­ tión­ir”, so sum upp­søgn, broyt­ing í ar­beiði­num ella líkn­andi, hev­ur danski um­ boðs­mað­u­rin staðfest. Ein almennur leiðari má við øðrum orðum ikki á nakran hátt revsa eitt starvs­fólk, bara tí at hann helt tað vera óloyalt av starvs­fólkinum at úttala seg alment. Í heilt serligum før­um kunnu sam­starvs­trupul­leik­ ar, sum koma í kjala­vørri­num á almennum út­talils­um, tó geva leiðslum rætt til at reagera, hevur um­boðs­ maðurin staðfest. Men hesin møgu­leikin er avmarkaður. Hava talufrælsi sum einstaklingar Alment sett hava skrivi- og talufrælsi og eru sum útgangsstøði líka væl vard av § 77 í ríkisgrundlógini sum onnur. Tá ið tey úttala seg um sítt egna arbeiðspláss eru tó nakrar avmarkingar starvsfólk og talufrælsi siðvenja §77 í ríkis­grund­lógini: »Enhver er berettiget til på tryk, i skrift og tale at offentliggøre sine tanker, dog under ansvar for domstolene. Censur og andre forebyggende forholdsregler kan ingensinde påny indføres.« Dánjal Højgaard Starvsfólkini hjá tí al­men­na eiga at fáa greiðar spæli­regl­ ur, so tey kenna seg trygg við at nýta sítt privata talufrælsi. Men fyri at tað ikki bara skal virka á pappírinum, mugu leiðar­ar­nir á teimum al­men­ nu ar­beiðs­plássunum eisini spæla við. Hetta er boðsskapurin hjá Marjun Hanusardóttir, løg­mans­stjóra, nú Jóanna Djur­huus mælir til, at tað má koma eitt signal frá landsinss ovas­tu leiðslu, sum eggjar starvs­fólk­unum til at nýta sítt talu­frælsi. - Tað hevði verið gott at fing­ið ein kunningarpolitikk, sum eisini inniheldur eina veg­leið­ing um talufrælsi, sig­ur Marjun Hanusardóttir. Hon sigur, at hettar hev­ u­r verið ætlanin í nøkur ár. Evnið talufrælsi hev­ur verið viðgjørt á starvs­fólka­fund­ um í fyri­sit­ing­ini, men av yms­um grundum eru kunn­ ing­ar­politikkur og vegleiðing ikki komin á pappírið enn. - Men ein vegleiðing skap­ ar onga kollevelting. Hon kann ikki standa einsa­møll. Tá hevur tað minst líka nógv at siga, hvussu leiðslan er mót­vegis starvsfólkunum í ger­andis­degnum. Tí tað er gjøg­n­um tær dagligu reak­ tión­in­ar, at starvsfólkini fáa síni fornemmilsir. Tað er í tí dag­liga verkinum, at starvs­ fólk­ini mugu kenna seg trygg. Tískil mugu politikkur og vegleiðing fylgjast upp av eini hugburðsbroyting mill­um teir almennu leiðararnar, held­ur hon. - Leiðararnir mugu senda eitt signal út til síni starvs­ fólk um, at tað er í lagi at tey nýta sítt talufrælsi, og at einki er at vera bangin fyri, sig­ur løgmansstjórin. - Ein máti at broyta mynstr­ið er, at onnur enn stjór­in sleppa framat at út­ tala seg vegna stovnin. Á tann hátt venja fólk seg við at tosa við fjølmiðlarnar, og tað verður lættari at nýta sítt talufrælsi, sigur Marjun Hanusar­dóttir, sum sjálv held­ur, at støðan er broytt til tað betra. - Leiðslurnar kunnu vera so ymiskar. Summar eru øgi­ liga opnar, meðan aðrar eru meira afturlætnar. Men sum heild havi eg varhugan av, at tað eru fleiri starvsfólk sum út­tala seg alment nú, enn tað var fyri nøkrum árum síðani. Løgmansstjórin: Leiðararnir mugu lata upp Tørvur er á einum kunningarpolikki, sum eisini útgreinar talufrælsið, men hettar má ganga hond í hond við einum broyttum leiðsluhugburði, sigur Marjun Hanusardóttir