hósdagur 13. juni 2013síða 9

9 Fríggjadagur 14. juni 2013 · Nr. 67 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eldraøkið Neyðin er stór – Hetta vísir bara, hvussu stór neyðin er. Tað er niðurstøðan hjá Rúnu Sivertsen, sum hevur tikið stig til at stovna eitt felag, sum skal verja áhuga­ málini hjá fólki á bústovn­ um og sum fáa eldrarøkt. Felagið varð stovnað á fundi í Miðlahúsinum í týskvøldið. Og at hetta er eitt mál, sum fyllir nógv í hugaheiminum hjá fólkið var skilligt, tí Miðlahúsið var stúgvandi fult av fólki á fundinum. Rúna Sivertsen er óme­ ta­liga fegin um, at felagið fekk so góða undirtøku og hon heldur, at tað vísir bara, hvussu stór neyðin er. Men hon heldur somu­ leiðis, at tað er alt ov vána­ ligt, at so fáir politikarar vóru komnir á fund, at teir kundu teljast á aðrari hondini. –Tað, vóru tað bara ein­ir 4-5 politikarar komnir á fund og teir vóru allir kvinnur. Somuleiðis var 90% av fundarfólkinum annars, kvinnur. – Tað sigur eitt sindur um, hvør tað er, sum tekur ábyrgdina av hesum øki­ num, sigur Rúna Sivert­ sen. Hon staðfestir kortini, at tað verða eisini menn, sum fáa brúk fyri felag­ num, so teir munnu eisini fara at vísa seg fyrr ella seinni. Aftur í heyst Tað fyrsta, nevndin fer at gera, er at gera viðtøkur fyri felagið og tí verður aðalfundur aftur í heyst, har viðtøkurnar skulu sam­tykkjast. Sostatt er eisini eitt sind­ur óvist, akkurát, hvørj­ um bólkar í sam­fel­agnum, felagið skal røkja áhuga­ málini hjá. Men á stovnandi fundi­ num varð dentur lagdur á, at felagið skuldi yvirlappa virksemið pensjónista­fel­ agið og onnur áhugafeløg. Men hóast tað er ikki er heilt greitt, hvørjum sam­ felagsbólkum, felagið skal røkja áhugamálini hjá, staðfestir Rúna Sivertsen, at ein høvuðsuppgáva verður at virka fyri at fáa ásett, hvussu lutfallið ímill­ um starvsfólk og búfólk á einum bústovni skal vera. – Tað er tað ómetaliga grundleggjandi fyri eina trygga eldrarøkt, sigur hon Somuleiðis skal nevndin virka fyri, at tey, sum vilja búgva heima sum longst, skulu kunna tað og at tilboðini til tey eldru verða lagað eftir tørvinum hjá tí einstaka. Myndin er av arbeiðs­ bólkinum, sum hevur fyri­ reikað felagið og sum eisini varð valdur í nevndini, og tey eru frá vinstru: Kirstin Simonsen, Mary Antons­ dóttir, Tóra Tórgarð, Rúna Sivertsen, Betzy og Anne- Dot Ludvig. Sjeyndi nevnd­ arlimurin er Torkil Skála. Limagjaldið er ikki ásett, men nevndin hevur hugsað um at tað skal vera 200 krónur um árið fyri einstaklingar og 100 krón­ ur fyri pensjónistar. Rósa og Rigmor eru skelkaðar ELDRARØKT OG ÓRØKT Eg eri ikki stolt av at vera politikari, sigur Rósa Samuelsen og Rigmor Dam mælir til at taka neyðug stig alt fyri eitt Áki Bertholdsen - Eg eri skelkað. Tað er niðurstøðan hjá Rósu Samuelsen, forkvinnu í trivnaðarnevndini hjá Løg­ tingi­num og fyrrverandi lands­stýriskvinnu í almanna­ málum, eftir fundin í Miðla­ húsinum týskvøldið har felagið Eldramálið varð stovn­að. Talan er um eitt felag ið skal røkja áhugamálini hjá teimum, sum hava brúk fyri heimarøkt og teimum, sum eru á bústvnum. Á fundinum reistu av­ varðandi og starvsfólk seg upp, kropp av kroppi, og fortaldi eina ræðusøgu fyri og aðra eftir um, hvussu ring støðan er hjá eldri og óhjálp­ num – Í kvøld eri eg ikki stolt av at vera politikari og eg má viðganga, at eg eri eitt sindur skelkað, sigur Rósa Samuel­ sen. Umframt hana, fingu vit bara eyga á tríggjar aðrar landspolitikarar á fundinum, Rigmor Dam, Kristionnu Winther Poulsen og Jónu Mariusardóttir Mortensen. – Eg kann ikki vera stolt, tá ið fólk hava tað ringt og vit ikki fáa hjálpt teimum, sigur Rósa Samuelsen. Rættiliga álvarsligt Hon sigur, at tað, fólk fortelja um støðuna, er rættiliga álvarsligt, tí tað skal nógv til áðrenn fólk reisa seg soleiðis upp á einum fundi at greiða frá, hvussu vánalig støðan er. Sjálv var Rósa Samuelsen landsstýriskvinna í Almanna­ málum í trý ár í seinastu sam­gongu, tá ið stórar spar­ ingar eisini vóru. Kortini heldur hon ikki, at hon kann ábyrgjast fyri vána­ligu støðuna, sum er íkomin nú. – Eg royndi, tað eg var ment. Men trupulleikin var, at tá var djúp kreppa tí bar ikki til at fáa hægri játtan. Tá ið tosað verður um spar­ingar á eldraøkinum, rógva politikarar í sam­gong­ uni altíð aftur á bygnaðin í almannaverkinum. Tann trumfin dregur Rósa Samuelsen eisini. – Tað er ongin ivi um, at bygnaðurin má kollveltast, tí vit hava ikki ráð til at hava eina so stóra umsiting, sum vit hava, tí peningurin má fyrst og fremst koma brúk­ arunum til góðar. At broyta bygnaðin er ikki løtuverk og á fundinum í Miðlahúsinum varð ferð eftir ført ført fram, at tað er bráðneyðugt at játta meiri pening til øki. Hvat gera tit við tað? – Nú fekk eldraøkið eina eykajáttan á 4,1 millión, sum skuldi taka broddin av spar­ ingunum, men samstundis skal bygnaðurin endur­skoð­ ast. Rósa Samuelsen heldur ikki, at vit hava ráð til ein bygnað, har vit hava eina fasta nevnd fyri alt landið, sum skal gera av, hvør skal sleppa á ellis- og røktarheim. Tað merkir, at søkir eitt fólk í Sumba um at sleppa á bústovn, skal nevnd úr Havn suður at meta um støðuna. Tað er ein skipan, ið kostar 1,8 millión og tað hava vit ikki ráð til. So frægt álit eiga vit at hava á fakfólkið kring landið, at tey sjálvi duga at meta um støðuna. Bóru pengarnar aftur Rósa Samuelsen nevnir eisini eitt annað dømi um, hvussu fløktur bygnaðurin er. Í hennara tíð sum lands­ stýriskvinna, fekk Almanna­ økið eitt árið eina eykajáttan á tríggjar milliónir krónur, men tá ið árið endaði, fullu fýra milliónir aftur í lands­ kassan, tí ongin hevði funnið útav at brúka pengarnar … – Tað er ongin ivi um, at tað er galið við bygnaðinum. Hon sigur, at vísir tað seg, at støðan er ótolandi, ivast hon ikki í, at eldraøkið fer at fáa eina hægri játtan. – Eitt, sum er grund­ leggjandi er, hvussu lutfallið er ímillum starvsfólk og búfólk á einum stovni og tað er ein spurningur, greiða skal fáast á nú. Er tað ikki nøktandi, ivist eg ikki í, at ein eykajáttan verður latin, sigur Rósa Samuelsen. – Men vit mug tryggja okkum, at pengarnir enda á røttum staði og koma brúk­ arunum til góðar, leggur hon afturat. – Tað er ómetaliga týdn­ ingarmikið, starvsfólkini eru nóg nógv í tali, eisini fyri trygdina. Er ein bústovnur undirmannaður, kann tað fáa vanlukkuligar avleiðingar, skuldi tað hent, at eldur kemur í, ella onnur vanda­ støða tekur seg upp. Rósa Samuelsen sigur, at aðrastaðni verður sagt, at tað er hóskandi at eitt starvsfólk er til hvørt búfólk. Men á fundinum í Miðlahúsinum týskvøldið varð upplýst, at í Føroyum er 0,85 starvsfólk fyri hvørt búfólk. – Tað er rættiliga órógv­ andi, sigur hon. – Men tað hevur eisini týdning at kanna heima­ røktina, tí vit hoyra javnan um fólk, sum søkja á ellis- og røktarheim, bara tí at heima­ røktin ikki er nøktandi. Streingja á Tað var ein annar lands­ politikari, sum tók orðið á fundinum. Tað var Rigmor Dam og eisini hon var skelk­ að av tí, hon hoyrdi. – Tað, sum fer fram í dag, kunnu vit ikki bjóða fólki, staðfesti hon. – Støðan er akutt og nú má alt gerast, sum kann, fyri at bøta um støðuna og tað má vera alt fyri eitt. Sjálv ásannaði hon av tí, at hon situr í andstøðu, er hennara ávirkan avmarkað, so hon fær ikki gjørt annað enn at streingja á. Annika Olsen: Tørvurin á heimarøkt er nøktaður – Tørvurin á heimarøkt er nøktaður! Tað vóru tey heilt óvænt­ aðu boðini, Annika Olsen, landsstýriskvinna í almanna­ málum, hevði at bera Trivn­ aðarnevndini hjá Løgtingi­ num í morgun. Landsstýriskvinnan var í samráði í nevndini í tveir tímar í morgun, har hon skuldi svara spurningum um eldrarøktina. - Tað, sum kom mest óvart á okkum, var, tá ið hon boðaði frá, at tørvurin á heimarøkt er nøktaður, sigur Rósa Samuelsen, forkvinna í Trivn­ aðarnevndini. Hon sigur, at annars hava tingfólk altíð fingið at vita, at tað mangla 1300-1500 tímar í um vikuna. – Tí kom tað rættiliga óvart á okkum, tá ið vit fáa at vita frá sjálvari landsstýris­ kvinnuni, at tørvurin er nøkt­ aður, sigur Rósa Samuelsen. Hetta stendur eisini í týðiligari andsøgn við alt tað, sum varð ført fram á fundi­ num í Miðlahúsinum týs­ kvøldið, leggur hon aftur­at. Hon sigur, at hinvegin fingu tey ikki nakað greitt svar á tí stóra spurninginum og tað er, hvussu lutfallið er ímillum starvsfólk og bú­fólk. – Vit fingu at vita, at tað er ikki nakað fast tal og at tað er ymiskt frá stovni til stovn. Rósa Samuelsen sigur, at landsstýriskvinnan er nú biðin um at nágreina svarini, serliga um at tørvurin á heima­røkt er nøktaður og starvsfólkatalið á bústovn­ unum, alt eftir, hvussu nógv búfólk eru. Men hon sigur, at nú hendir einki meiri fyrrenn í heyst og hon tekur sostatt ikki undir við áheitanini frá Tjóðveldi um at kalla Løg­ tingið saman at viðgera støð­- una. Meira verður um sama evni í Sosialinum mánadagin