hósdagur 13. juni 2013síða 16

Fríggjadagur 14. juni 2013 · Nr. 67 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað er upp á tíðina, at mynd­ ug­leikarnir, í hes­um føri Jo­han Dahl, vinn­u­mál­a­ráð­ harri, fara at endu­r­skoða krøv­ini um útbúgving av sjó­fólki og gera undantak í krøv­unum um trygdarskeið, tí sum krøvini eru nú, steðg­ ar øll rekrutteringin til fisk­i­ flot­an upp. Í dag er tað eitt ó­frá­vík­i­ ligt krav, at ein og hvør, sum mynstrar við einum fisk­i­ skipi, hevur verið á góð­kend­ um trygdarskeiði. Eitt slíkt skeið kostar fleiri túsund krónur, og tað tek­ur 2-4 dagar at taka, alt eft­ir hvar tað verður tikið. Tað er sjálvsagt, at hetta krav­ið fær nógv at setast aft­ ur, sum annars fegin høvdu vilj­að roynt sjólívið. Tað er so javn­an, at vit hoyra tey ungu siga, at tey fegin høvdu vilj­að sloppið til skips fyri at vita, um sjólívið er nakað fyri tey, um tað bara ikki var so nógv roks og dýrt at sleppa um­ borð. Støðan í dag er hon, at miðal­aldurin á mann­ing­u­ num umborð á teimum før­ oysku fiskiskipunum er støð­ ugt vaksandi, og gramm­leik­in at sleppa umborð er mink­að­ ur nógv, serliga hjá ungum fólki. Og tað gongst støðugt verri at finna avloysarar, um ein mað­ur onkuntíð ætlar at taka sær ein frítúr. Henda áheitanin á lands­ stýr­is­mannin skal ikki mis­ skilj­ast soleiðis, at eg vil slaka upp á trygdarkrøvini ge­n­e­relt umborð á føroysku fisk­i­skip­u­num. Tað er als ikki tað, tal­an er um, tí trygdin skal sjálv­sagt raðfestast sera høgt. Men tað fer neyvan nak­ að av trygdini, um eitt fólk í eini stórari skips­mann­ing onkuntíð slepp­ur at mynstra uttan at hava tikið trygdar­ skeið. Und­an­tøk verða eisini gjørd framm­an­und­an, eitt nú sleppa skúla­næm­ingar í starvs­venj­ing við fiski­skip­ um, utt­an at tey verða kravd á trygd­ar­skeið fyrst. Tað snýr seg bara um at laga reglurnar soleiðis, at tað skal bera til at mynstra ein­ar tvær-tríggjar ferðir við ein­ um fiskiskipi, áðrenn kravið um trygdarskeið fær gildi. Hetta eigur og skal bera til í eini fiskivinnutjóð sum okk­ ara. Tað einasta, ið krevst, er, at Johan Dahl ger eina lítla broyt­ing av kunngerðini, sum fyriskrivar reglurnar um trygd­ar­skeið (kunngerð nr. 20 frá 22. apríl 2010 um sjó­vinn­u­brøv og førleikakrøv til mann­ing við skipum). - Eg hoyrdi teg í útvarpinum! segði ein vinmaður sonin ein dagin. - Ná, hvat tosaði eg um? - Tað minnist eg ikki... Hetta fekk meg sum ikki einaferð at hugsa um, hvat tað er, vit hoyra, tá onkur úttalar seg ella skrivar okkurt. Og hvønn týdning hava miðlarnir, vit brúka. Hesin spurningur er aktuellur við Facebook, har fólk skriva bæði líkt og ólíkt, tíðliga og seint, við arbeiðs- ella privathatti á, hultur til bultur. Málburðurin er alt frá sera formalistiskum til púra avslappað, orðavalið ofta meira talumál enn skriftmál, og langt frá stílinum, sum flestu vildu brúkt í eini almennari samrøðu ella einum lesarabrævið. Hvat signaleri eg og hvør eri eg, tá eg skrivi á FB - privat­persónur, alment sett, nevndarlimur, fyriverandi okkurt ella kanska alt í senn. Hvønn síggja vinir og kenn­ingar mínir meg sum, tá eg skrivi, og hevur tað nakran týdning. Og hvussu lesi eg boð frá øðrum. Eg kann í øllum førum staðfesta at tað er ótrúliga stórur mun­ur á, hvussu fólk brúka Facebook til arbeiðis og privat brúk, hvussu tey orða seg og hvat tey siga nakað um. Eg skilji ímillum mínar almennu leiklutir, tá eg úttali meg, fyrst og fremst í fjølmiðlunum, men eisini í almenna rúminum herundir Facebook. Samstundis er tað greitt, at hóast eg veit, hvør avsendarin er, so er tað ikki vist, at móttakarin er líka greiður um tað, tí eg havi sum so nógv onnur her á landi fleiri leiklutir, sum onkuntíð yvirlappað . Og tað ger, at eg eins og mong onnur vari meg fyri, at tað eg sigi í einum leikluti, ikki er í andsøgn ella kann virka negativt á ein av hinum leiklutunum. Eg haldi meg ikki beinleiðis aftur at siga mína erligu meining sum privatpersónur, men í fleiri og fleiri førum hugsi eg meg um eina ferð eyka, áðrenn og serliga hvussu eg úttali meg, ikki minst um tað er okkurt, eg eri ónøgd við ella ósamd um. Hetta er ein neyðug, men vandamikil støða, tí tað er stórur vandi fyri sjálvsensuri í einum leikluti av bangilsi fyri at koma at traðka onkran á tærnar, sum eg fegin vil sita væl um sátt við í øðrum leikluti. Tað er eingin ivi um, at um vit kenna fólk úr einum starvi ella leikluti, so hugsa vit um tann leiklutin eisini, tá tey trína fram, siga ella skriva okkurt í ein­um øðrum leikluti. Jú størri vald ella jú kendari leik­lutur­ in er, jú meira fyllir hesin í hugaheiminum hjá fólki eisini, tá viðkomandi heldur frí. Vanliga fatanin er, at jú longri upp tú kemur í hierarki­ num, nærri maktsentrinum, jú minni kanst og eigur tú úttala teg sum privatpersónur. Tí stúrsaði eg við, tá eg nú ein dagin las á Facebook vanganum hjá ein­ um landsstýrisfólki: “Sum privatpersónur haldi eg ...” og so hartar viðkomandi ein almennan stovn og starvsfólkini har. Uttan at taka støðu til málið, sum varð umrøtt, so fór eg at hugsa um, hvørt fólk megna at síggja hesa útsøgnina sum støðuna hjá einum privat­persóni, ja um tað yvirhøvur er gjørligt at hava mein­ingar sum privatpersónur í almenna rúminum, tá mann er landsstýrisfólk. Og um tað sømir seg hjá lands­stýrisfólki sum privatpersónum alment at harta embætisfólk, uttan at leggja fram grundgevingar fyri atfinningunum. Men hetta er bara mín meining sum privatpersónur... Annika Sølvará stjóri í Granskingarráðnum EYGA MÁLIÐ Eg sum privat­per­ sónur, hvør er tað? kjak kjak Aftur ein dagur farin við tíð­ indum um sparingar innan eldraøkið. Dagur og Vika ber boð um at størvini hjá tveim­ um terapeutum verða nið­ur­ løgd á Lágargarði. Hetta ger at dagtilboðið um venjing til heimabúgvandi pensionistar fellur burtur. Avleiðingarnar av at hetta tilboð fellur burtur er eyð­ sýndur. Politikkurin um at fólk skulu sleppa at verða sum longst í egnum heimi kann ikki fremjast, og gongdin frá at vera sjálvstøðugur heima­ búgvandi pensionistur til røktarkrevjandi búfólk á røktarheimi styttist mun­ andi. Skotið verður eftir leiðsl­ un­um fyri at mangla vitan um hvat terapeutarnir kunnu bjóða. Eg haldi at tað er um­ráðandi at varpa ljós á, at leiðslurnar inn­an eldra­ økið, sum í flestu førum eru sjúkra­røktar­frøðingar, eru fult greið­ir yvir hvørja venjing tera­peutar kunnu bjóða, og eisini greiðir yvir hvussu stóra gleði brúkarin hevur av venjingunum, bæði likamliga og sálarliga. Spar­ing­arnar raka ikki tera­ peut­ar, tí leiðsl­un­ar ikki eru greiðar yvir hetta. Nei - spar­ ingarnar raka tera­peut­anar, tí at lands­stýriskvinnan í al­manna­málum hevur givið bein­leiðis boð um, at spar­ ingarnar ikku mugu raka røkt­ina. Leiðslunar á røktar­ heimunum hava nemliga víst á, at hesar sparingar vilja geva ein løtuvinning, sum kem­ur at kosta uppá longri sigt. Spurningurin er so hvat er røkt? Tað hevur enn ikki eydnast at fáa lands­stýris­ kvinnuna í almanna­mál­um ella stjóran í almanna­verk­ inum at siga, hvat tær meina at røkt er. Men tað stendur púra greitt, at búfólk á røkt­ ar­heimum skulu hjálpast upp úr songini, hjálpast við per­sónligari røkt, hjálpast á ves, hjálpast at eta, stuðlast við rørslu osv. og hetta skal sum sagt ikki ávirkast av sparingum. Einki er tó at yvast í, at hesin tørvurin økist í stórum við framdu sparingunum. Eg haldi at tað er um­ ráðandi at ábreiðslurnar fyri sparingarnar innan eldra­økið verða settar á røtt­um staði. Tað er Føroya Løgting, sum hevur avgjørt hvussu nógvur peningur skal nýtast til eldraøkið. Landsstýriskvinnan í al­ mannamálum var í løg­ting­ inum og bað um eina eyka játtan. Væl vitandi um at 7 mio manglaðu, valdi Føroya Løgting at játta 4,1 mio. Úrslit er givið, álvarsamar sparingar mugu fremjast og boðini eru greið frá landsstýriskvinnuni. “Sparingarnar mugu ikki raka røktina”. Sparingar og ábyrgd Viðmerkingar og lesarabrøv til Sosialin skulu sendast til teldupostadressuna: post@sosialurin.fo Óluva í Gong Trygdarskeið forðar rekruttering Axel Hansen nevndarlimur i Føroya Fiskimannafelag Und­an­tøk verða eisini gjørd framm­an­ und­an, eitt nú sleppa skúla­næm­ingar í starvs­venj­ing við fiski­skip­um, utt­ an at tey verða kravd á trygd­ar­skeið fyrst