mánadagur 17. juni 2013síða 26

Mánadagur 17. juni 2013 · Nr. 68 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lat okkum gera eina íløgu í kvinnurnar Jógvan Philbrow Næstformaður í Føroya Pedagogfelag It’s all about the people: Jobs, equ­ality and trust Tað snýr seg alt saman um fólk­ið: Arbeiðspláss, javn­ støða og álit. Soleiðis eitur oddagreinin í nýggj­astu árbókini fyri 2013 hjá OECD, ið eg fekk inn um hurð­ina í vikuni. OECD (The Organisation for Ec­o­nomic Co-operation and Dev­e­l­op­ment), ið er ein fel­ags­kap­ur hjá teim­um ríkastu londu­num í heim­i­ num, hevur sítt boð upp á, hvussu londini skulu sleppa sum best burturúr fíggj­ar­ krepp­uni. Og í hesi árs­frá­ greið­ing­ini tykist boð­skap­ ur­in greið­ur. Fíggjarkreppan og spar­ ing­ar inn­an tað almenna hava havt stór­ar menniskjansligar av­leið­ingar, og eiga vit at royna at bøta uppá hesar. Aðalskrivarin í OECD, An­ gel Gurria, mælir til, at lond­ ini arbeiða miðvíst við at skapa arbeiðspláss, minka um mun­in millum háinntøkur og lág­inn­tøkur, har ið munurin mill­um inntøkurnar hjá kvinn­um og monnum eig­ur at takast í álvara, og sam­ stund­is royna at skapa álit á pol­it­isku skipanina. Her er gjøgn­um­skygni eitt av lykla­ orð­unum. Sum næstformaður í ein­ um fakfelag, ið næstan bert umboðar kvinnur í einum lág­løn­ar­bólki, sum harafturat bæði hevur trupult við at finna fulltíðarstørv og ork­ una at arbeiða fulla tíð, er hetta enn einaferð ein stað­ fest­ing av, at politiski mynd­ ug­leikin kann og eigur at stuðla upp undir at bøta um við­ur­skift­ini. Seinastu hagtølini frá Hag­ stov­uni vóru heldur ikki so ja­lig, “26 færri føroyingar” var heit­ið á grein á portalinum. Vit hava leingi vitað, at vit hava eitt kvinnu-undirskot í Før­oyum – so tann gongdin er neyv­an steðgað. Hevði tað ikki veri skil­ a­gott at gjørt eina íløgu í hesar kvinnur, ið eru ein láglønarbólkur, so­leið­is at trivnaðurin hjá kvinn­um í Føroyum í øllum før­um gjørdist tað betur, ­sam­fel­ag­ n­um øllum at frama? Tað haldi eg, og tað hevði ikki veri verri, um vit sam­ stund­is fylgdu tilmælinum hjá OECD. Skattainntøkur landsins aftur eftir hæli Frank Davidsen 2010: 1.474,713 2011: 1.505,290 2012: 1.443,896 2013: 604.046 So kann ein og hvør spyrja seg sjálvan, hvussu tað kann bera til, at inntøkur landsins stagn­er­að, sam­stundis sum vit fáa mill­iard­a­inn­tøku­r, og eina rúgvu av ar­beiðs­pláss­ um í sam­band við upp­sjóv­ar­ vinnuna, og alivinnan hevur ong­antíð skapt so nógv ar­ beiðs­pláss sum nú. Tann mest einfalda or­søk er helst hon, at henda sam­ gonga sum eitt tað fyrsta hon barslaði við aftan á sein­ asta løg­tingsval, var at skatta fram­tíð­ar­pen­si­ón­ir. Ikki tí, varð henda kvarta mill­i­ ard teir beinleiðis "stjala" á hvørjum ári frá fram­tíð­ar pen­sion­ist­um, kom­ið nú­tíð­ ar­pen­sion­ist­um til­ góðar, so høvdu okkara pen­sion­ist­ar ikki verið kom­in í tí van­ lukk­u­ligu og mannminkandi støðu, tey eru komin í. Í staðin fyri so verður henda kvarta milliardin lat­in í skattalætta, hjá tí inn­tøku­ bólki í hevur ráð at gjalda skatt. Sjálvt um avvarðandi og ný­valda Eldraráðið siga, at støð­an er ótolandi bæði hjá okk­ara pensionistum, eins og tey sum sum starvast inn­an eldraøki, so dugur Løg­ maður ikki at síggja nakran trup­ulleika innan eldr­a­øki. Sum hann sær tað, so er tað okkurt hissini ellis og røk­t­ ar­heim, sum ikki hava hild­ ið seg til sína játtan. Tí sær hann ikki nakra orsøk til at kalla løgtingi saman, hes­ um viðvikjandi Men sum vit øll hava funnið út av, so livur okkara løgmaður í eini dreymaverð, eins og hann livur sítt politiska lív, sam­ an við Fólkaflokkinum, utt­ an at geva sær far um, at hann politiskt er sam­bands­ maður. Nú er so Sam­bands­flokk­ urin ­vakn­að­ur við kald­an dreym, og fyrr­ver­andi lands­ stýr­is­kvinna Sam­bands­ flokk­in sær seg noydd­an, at traðka fram í fjøl­miðl­u­num í dag. Her viðurkennur hon, at Sambandsflokkurin er noydd­ur at hvessa sær pro­ fil­in, innan eldraøki, har flokk­ur­in hevur verið alt ov lít­ið sjón­ligur. Men tað verður helst ein tung­ur burð­ur hjá mann­ ingini, at fáa teirra løgmann út úr fólka­flok­s­holini. Ja, ein hevði als ikki verið kløkkur, um sit­andi Løgmaður aftan á næsta løgtingsval, gjørdist val­evni hjá Fólkaflokkinum í stað­in fyr valevnii Sam­ bands­floks­ins. Undir øllum umstøðum, so eig­ur Rósa Samuelsen rós fyri, at hon alment traðk­ar fram, og óbeinleiðis við­gong­ ur, at tann ultra høgra pol­i­ tikk­ur ið hevur verið førdur í hesi samgongu, hann skal steðg­ast her og nú. Nú fáa vit at síggja, um tingmanning Sam­bands­ floks­ins megnar at steðga tí pol­i­tikki, sum hennara for­ mað­ur hevur gjørt seg til tals­mann fyri. Eftir tí virksemi sum hev­ ur verið, og er í løtuni, so áttu skatt­a­inntøkur landsins at tátta út í móti 2 milliardum. Tó at meginpartur av fisk­ a­virk­is­vinnuni saman við fiski­flot­anum lá still, teir fyrstu 2-3 mánaðar av 2011, so vóru skattainntøkurnar í 2012 minni enn í 2011. 500 nyggj arbeiðaspláss eru komin afturat, men sam­ stund­is er skattainntøkur lands­ins minkaðar, ella standa í stað. Tað skal loysa seg at arbeiða varð sagt. Eitt veit eg, at tann dagin eingin skal gjalda skatt, tá verða tað ikki bert pensionistarnir, ið verða við sviðið soð. Samstundis tekur sitandi sam­gonga 200-250 milliónir krón­ur inn á hvørjum árið, frá koma­ndi pensionistum,til at gjalda ein skattalætta fyri. So tann dagin hesir koma í pen­sións­ald­ur, verður støðan upp­aftur verri enn hon er í dag. Tí teirra skattakrónur eru langt síðan brúktar, av teimun ultrahøgru poli­tikk­ ar­num, væl hjálptir av einum Sam­bands­flokki, sum als ong­an sos­i­alan profil hevur havt, síðan teirra formaður gjørd­ist størsti stuðul Fólka­ floks­ins í nýggjari tíð. Um heimahjálpina Sigvald Kristiansen Skála 14. juni 2013 Eg sendi eitt lesarabræv til Sos­i­alin seinasta sunnudag um heimahjálpina sum eitt lít­ið íkast til fundin, sum skuldi vera í Miðlahúsinum í vik­uni. Eg kundi av ávísum or­søkum ikki fara á henda á­hug­a­verda fund. Men har kom einki bræv í Sosialin. Nú síggi eg í fríggj­a­dags­ blað­num, at teir fáu pol­it­ik­ar­ ar, sum vóru á fundinum, eru skelk­aðir av støðuni á eldr­a­ øki­num. Hetta undrar meg stór­liga, tí hesir somu pol­ it­ik­ar­ar hava ferð eftir ferð fing­ið at vita – frá mill­um annað Landsfelag Pen­sjón­ ista og øðrum felagsskapum – hvussu illa er statt við­víkj­ andi heima­hjálpini. Síðani eldraárið 1999 hev­ ur tað verið júkað upp í sam­ an um ringu støðuna hjá heim­a­hjálpuni bæði í talu og skrift, spurt hevur verið eftir, hvar pengarnir fara, hvør stýr­ir peningarenslinum, tí teir koma ikki brúkaranum til góða, støðan er versnað ár und­an ári. Á almennum fundum, har hesir somu politikarar hava verið til steðar, á fund­um við teir politisku flokk­ar­nar saman og hvør sær, í sjón­ varpi og útvarpi og við nógv­ um greinum í bløðunum og í Sól­setur øll hesi árini, er gjørt vart við ta ringu støðuna á hes­um økinum. Nú aftaná fundin í Miðl­ a­hús­i­num rakna nakrir pol­ it­ik­arar við og eru skelkaðir. Betri seint enn ongantíð! Vón­andi fer hesin hvøkkur at gera tað, at okkurt fer at henda. Tað ber ikki til á­hald­ andi at siga, at teir – pol­i­tik­ ar­nir – ikki vita, hvussu illa er statt á hesum økinum. Bygningurin, stýringin á hes­um økinum má broytast, sum tað so oftani er víst á áð­ur, og sum nú eisini hetta nýggja felagið leggur stóran dent á. Spyrst nakað gott burt­ur­úr til frama fyri tey eldru, sum fegin vilja búgva heima so leingi sum møguligt og fáa góða og neyðuga heim­ a­hjálp, so kunnu vit øll fegn­ ast um tað. kjak