týsdagur 25. juni 2013síða 18

Mikudagur 26. juni 2013 · Nr. 72 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Áki Bertholdsen – Tað er óhoyrt at sleppa teim­um upp á fjall! Johild Finnsson, er starvs­ fólk í Heiminum á Mýrunum við Toftavatn. Har búgva átta fólk, sum eru minnisveik, men sum kort­ini eru væl fyri krops­ liga. Men nú hava myndug­ leik­arnir gjørt av, at Heimið skal latast aftur og búfólkini flytast. Á fundi, sum Eldramálið skipaði fyri í Løkshøll í Runa­ vík týskvøldið, ávaraði Johild Finnsson eldhugað ímóti at lata heimið á Mýrunum aft­ur, tí hon heldur, at tað er einki minni enn ein vanlukka fyri tey átta búfólkini. Sorgarleikur Heimið á Mýrunum varð stovnað í 2004 og er fyrsta heim í Føroyum til minnis­ veik. – Verður tað nú latið aft­ ur, er hetta tað sama sum at sleppa búfólkunum upp á fjall og tað er óhoyrt. – Hetta er at taka heimið frá átta verjuleysum fólkum, sum hava so inniliga brúk fyri nærveru hvønn tíma av sam­døgurinum. – At missa minnið er ein sorgarleikur hjá teimum, sum verða rakt. Men tað er eisini ein sorgarleikur hjá teimum avvarðandi, og hjá okkum, sum arbeiða við teimum, tí vit vita øll, at tað gongur bara tann eina vegin. Men Johild Finnson held­ ur, at tann størsti sorgar­ leik­urin av øllum er tann hug­burður, sum almennu myndug­leikarnir í okkara fram­komna samfelagi, hava mót­vegis hesum fólkum. Ótrygg og bangin Hon vísti á, hvussu ómetaliga stóran týdning tað hevur fyri hesi fólkini at hava fastar og tryggar karmar. – Tey skilja ikki munin á degi og á nátt og ganga mang­an uppi um náttina. – Síggja tey ikki eitt starvs­fólk alla tíðina, verða tey ótrygg og bangin. Summi fara at gráta og at rópa, tí eing­in er inni. Tað kann saman­berast við heilt smá børn, sum hava mist mammu sína burtur. – Ráðaloysið, bangilsi og hjálparloysi endar við, at tey fara til hendurs, kunnu brenna seg ella skera seg og sostatt eru tey til vanda fyri seg sjálvi. Hon staðfesti, at tað er ikki altíð gamansleikur hjá starvs­fólkunum, tí kropsliga eru nógv av búfólkunum rætti­liga væl fyri og hartil sterk. – Tey leita altíð eftir fólki og finna tey ongan, hendir tað seg ofta, at tey rýma út, tey villast og ganga seg í óføri. – Tey finna nóg illa runt inni, men uttandura hava tey ong­an livandi møgu­ leika. Johild Finnsson minnir á, at tá ið nógv av hesum fólk­ um hava brúk fyri hjálp, er mangan neyðugt við tveim­ um starvsfólkum, men tess færri starvsfólk eru til hini bú­fólkini. – Tí má minstakravið vera, at tað eru minst trý starvs­ fólk á vakt allar tíðina, uttan um náttina. – Tað er neyðugt fyri at eitt starvsfólk altíð kann vera nær­verandi, tá ið eitt búfólk hevur brúk fyri tveimum starvs­fólkum. Men tað hava tey ikki mann­ing til og sostatt eru tær bara tvær á vakt ávísar tíðir á degnum. – Onkur kundi kanska hildið, at tað er bara at geva teim­um heilivág at sova av um náttina. Men tað gongur ikki, tí veruleikin er, at hjá nógv­um av teimum hevur svøvn­heili­vágur øvugta ávirk­an. Happað og niðurgjørd Johild Finnson vísti á, at nú heimið á Mýrunum letur aftur, er ætlanin at flyta bú­ fólk­ini á Eysturoyar Røktar- SPARINGAR Átta minnisveik fólk í Eysturoy missa nú heimið av sparingum. Tað er ein óbótaligur skaði fyri tey, sigur eitt av starvsfólkunum, sum nú loysir frá posabandinum Hesi síðstu seks árini, eru 7,4 prosent av starvsfólkunum spard burtur. Tað staðfesti Kristbjørg Toftegaard, leiðari á Røktar­ heiminum á Mørkini í Streym­nesi. Hon nevndi tað, sum eitt dømi um tær sparingar, sum hava verið í eldrarøktini. Hon vil ikki siga, at støð­ an er óforsvarlig. Men sam­ stundis staðfestir hon, at nú er spart inn á bein, kanska heilt inn á mergin. Kortini vísti hon á, at røktar­heim í Føroyum eru betri enn í Finnlandi og í Íslandi, har hon hevði sæð røktar­heimið. – Tað er eisini neyðugt at vísa á tað, sum er gott, heldur hon. Hon vísti á, at seinastu seks árini, síðani hon varð leið­ari, er eitt sindur klípt av rakstrinum á hvørjum árið og nú eru starvsfólkatímarnir 7,4 prosent færri enn teir vóru í 2008. – Hinvegin er tørvurin á røkt tann sami og tað merkir, at starvsfólkini mugu renna skjótari. Men sparingarnar raka fyrst og fremst dagliga hald­ ið, tí tað kemur slett ikki upp á tal at halda bygningar og út­gerð, sum tað eigur. Í øðrum lagi mugu tey aftra seg við at keypa nýtt. – Í dag verður nógv tosað um vælferðartøkni, men har eru vit langt afturút. Bara eitt so einfalt sum at keypa eina loftmadrass til eitt bú­ fólk, hava vit ógvuliga illa ráð til. Samstundis, sum at spart verður á ellis- og røktar­ heim­um, harmast nógv á, at heima­røktin ikki verður ment. Vánalig heimahjálp – Ein avvarðandi skilti heilt einfalt ikki, hví heimarøktin ikki verður útbygt, tí ein dygg heimarøkt kann føra við sær, at eldri kunnu kanska vera í egnum heimi í fleiri ár longri enn annars. Ráðaloysið og hjálpar­ loysi kann enda við, at tey fara til hendurs fólkum frá átta verjuleysum Taka heimið