hósdagur 27. juni 2013síða 9

9 Fríggjadagur 28. juni 2013 · Nr. 73 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 1/2 mia fyri íbind­ ingar­vegirnar Tað hevur ljóðað, at danska felagið skuldi eiga bæði útreiðslur og inntøkur av tunlinum, og Kári P. Højgaard hevur fleiri ferðir sagt, at føroyski skattgjaldarin ikki skal rinda eina krónu. Men sambært tølum úr Innlendismálaráðnum, fara íbindingarvegirnir fara at kosta landinum útvið eina hálva milliard krónur. Ein hálv milliard skal sostatt rindast úr landskassanum, fyri at privata felagið skal kunna forvinna yvir 100 milliónir árliga næstu 30 árini. Lukrativ avtala Sum skilst setir CIP 300 milliónir í verk­ ætlanina, og so verður restin fíggjað við lántøku. Men felagið krevur at fáa 9,8 % í árligum avkasti av allari upphæddini, sum verður mett at verða 1,2 milliard. Avkastið verður sostatt yvir 100 mió árið - ella 10 milliónir um mánaðin. Skuldi felagið ikki fingið væntaða avkastið eftir fyrstu 30 árini, kann áramálið leingjast við 5 árum í senn upp til 20 ár afturat - altso 50 ár tilsamans. Fyri at fingið eitt líknandi avkast aðrastaðni, kundi danska pensjónsfelagið sett pengar í partabrøv. Tá kundi tað leysliga mett fingið millum 5-10% eftir nógv ár. Tað er tó ofta stórur váði knýttur at partabrøvum - nógv størri enn váðin við at seta pengarnar í føroyska tunnilin. Ein triði møguleiki er at seta pengarnar í obliga­ tiónir, sum verður mett at vera ein trygg íløga, men har hevði avkastið helst verið undir 5%. At seta pengarnar í Skálafjarðartunnilin við knøppum 10% í avkasti árliga, má tí metast vera sera lukrativt. Í Vága- og Norðoyatunlinum er málið, at teir sum skjótast skulu rindast aftur, so at prísurin at koyra ígjøgnum kann niðurlagast og enda á 0,-. Aðalendamálið við privata tunnlinum er beint øvugt - at fáa so stórt avkast og tjena so nógvar pengar sum gjørligt, áðrenn landið yvirtekur tunnilin. Tískil er sannlíkt, at prísirnir fara at liggja á eini legu, har flest møguligir bilar koyra ígjøgnum fyri hægst møguligan prís. Privata felagið vil sjálvsagt hava so lítið slit í tunlinum sum møguligt. Tað ræður um at fáa sum mest av avkasti við sum minst av ferðslu - at liggja beint undir pínumarkinum, so at siga. Um prísurin t.d. fer úr 70 upp í 100 krónur, og tað merkir at 30 % færri koyra ígjøgnum - so ger felagið tað. Sum skilst hevur Innlendismálaráðið í sáttmálanum fráskrivað sær alla ávirkan á, hvussu prísirnir verða settir. 50 ár við høgum prísum • fær løgtingið ikki alt at vita um øko­ nomisku aspektini av sáttmálanum. Sjálvt ikki, tá sáttmálin er undirskrivaður. • frásigur landið sær í sáttmálanum allar møgu­leikar at broyta fortreytirnar, sum nú liggja til grund fyri tunnilsgerðini. Tað kann millum annað merkja, at løg­tingið kom­andi 30 árini ikki kann gera nakr­ar broyt­ingar, sum kunnu tykjast kapp­ing­ar­avlagani. • verða bara danskir entreprenørar við danskari arbeiðsmegi nýttir til tunnils­ gerðina. Avtala er longu gjørd um hetta. So­ statt verður føroysk servitan og arbeiðs­megi hildin uttanfyri. • er ivasamt, um talan hevur verið um veru­liga útbjóðing, sum tað skuldi vera, tí ad­vokaturin, sum hevur umboðað danska fel­agið bara hevur leitað eftir íleggjarum í Danmark. Sum skilst bjóðaði hann undir tíggju feløgum at vera við. og bara eitt felag sýndi áhuga - tó við teirri treyt, at tað fekk einarætt til verkætlanina. • hev­ur umsitingin í Innlendismálaráðnum sjálv - umvegis eitt advokatvirki í Dan­ mark -samráðst um sáttmálan. Tað er undrunar­vert, tí vanligt er, at umsitingin og lands­stýris­maðurin hava eftirlit við arbeiðinum, og at tey, sum samráðast, standa til svars fyri umsitingini og landsstýrismanninum. Av tí, at umsitingin og landssýrismaðurin sjálvi hava funnið ein advokat at forhandla teirra vegna, hevur eingin eftirlitsmyndugleiki verið í málinum. • er breið semja millum politikarar, fak­ bólk­ar og serkunnleikan á økinum um, at land­stýris­maðurin hevur handfarið málið á óhepn­an hátt. Tað, at alt eftir ætlan skuldi koyr­ast ígjøgnum - uttanum bæði løgting, lands­stýr­ið og almenningin - hevur skapt stóra órógv. • hevði tað verið munandi lættari at fíggjað aðrar tunlar, um Skálafjarðartunnilin varð gjørdur av tí almenna. Sum skilst: skálafjarðartunnilin Vandin fyri, at Føroyar verða avtoftaðar næstu 10-20 árini er eitt argument fyri, at váðin við íløguni er so stórur