fríggjadagur 23. juni 2000síða 15

29 tíðindablaðið sosialurin Nr. 118 - 23. juni 2000 28 tíðindablaðið sosialurin Nr. 118 - 23. juni 2000 Fríggjadagin 23. juni kl. 15.00–18.00 Landsbókasavnið og Vágs bókasavn hava framsýning í forkirkjuni við tilfari um og eftir Jákup Dahl, prósti: ” Eg gekk mœr mót’ havinum vestur” kl. 17.00 Fótbóltur VBb - TBa smápiltar kl. 17.45 Fótbóltur VBa - Royn smápiltar kl. 19.00 Pisufundur við Minnisvarðan. Gunnvá Bjarkhamar fyri studentarnar og Turið D. Hentze, løgfrøðingur flyta fram røðu kl. 19.00 Fótbóltur VB-TB old boys kl. 19.30 Tivoli opnar á kaiøkinum. Gokart koyring oman fyri Polarfrost kl. 20.00 Fótbóltur VB-TB 3. deild kl. 20.00 Sion hevur útimøti við Føroya Banka kl. 22.00 Frelsunarherurin og Meinigheitshúsið hava útimøti við Posthúsið kl. 23.00 Dansur í VB-húsinum - Blanding spœlir Leygardagin 24. juni kl. 11.00 Fótbóltur VB - NSÍ 1. deild kvinnur kl. 13.00 Fótbóltur VB - SÍ dreingir kl. 13.45 Súkklukapping Grand Prix´00. Súkkl- að verður frá kirkjuni, niðan gjøgnum Krosslábrekku, úteftir til Vendiplássið, og vestur eftir aftur kl. 13.45 Skrúðgonga frá Gamla skúla út til Minnisvarðan við luttøku av yrkis- og áhugabólkum kl. 14.00 Jóansøkan verður sett av Mannbjørn Tausen, form. í VB. Ljómur luttekur saman við íslendska kórinum “Torra- kórinn” kl. 14.00 Tivoli opnar á kaiøkinum. Gokart koyring oman fyri Polarfrost kl. 15.00 FM-kappróður. Aftaná róðurin verða steypini handað við Minnisvarðan av Óla Holm kl. 16.00–19.00 Landsbókasavnið og Vágs bókasavn Jóansøkan í Vági 2000 hava framsýning í forkirkjuni við tilfari um og eftir Jákup Dahl,prósti: ”Eg gekk mœr mót’ havinum vestur” Skálin við Skálá skipar fyri tiltøkum á Suðurlaks hjá Hera Hjelm kl. 16.00-22.00 Framsýningar av: tekstil-, trœ-, stein-, ull- og silvurlutum og øðrum handaligum arbeiði. Luttakarar: Karin Brattaberg, Ruth Magnussen, Torgerð Suðuroy, Katrin Olsen og Cederfelt Olsen kl. 16.00-17.00 Rógvi Johansen er at hitta og skrivar autografar kl. 17.00-17.30 Íslendska kórið “Torrakórinn” syngur kl. 19.00-21.00 Rógvi Johansen er at hitta og skrivar autografar kl. 18.00-21.30 “Tónleikakaffistova”. Luttakarar: kl. 18.00-18.45 Ymiskir dansibólkar. Kl. 19.00-20.00 Íslendskir harmoniku- leikarar. Kl. 21.30-22.00 Arnfinnur og Johanna - gittar og sangur kl. 17.00-20.00 Skálin við Skálá hevur framsýning av Ruth Smith savninum í Gamla skúla kl. 17.00-20.00 Fornminnisfelagið vísir part av savni í Gamla skúla kl. 18.00 Møti í Sion kl. 18.00 Fótbóltur VB - Sumba 1.deild, menn. kl. 19.30 Konsert í Vágs høll, KULAR RØTUR spœla kl. 20.00 Sion hevur útimøti við Føroya Banka kl. 21.00 Bethel hevur útimøti kl. 22.00 Frelsunarherurin og Missiónshúsið hava útimøti við Posthúsið kl. 23.00 Dansur í Framtíðini, 15 íslendskir harmonikuspœlarar luttaka kl. 23.00 Føroyskur dansur í Jómsborg kl. 23.00 Dansur í VB-húsinum, HJARNAR spœla kl. 23.00 Jóansøkuhugni - “Syngið við” við Posthúsið, sangheftir verða útfl. Hilda Peters, vágbingur, búsitandi í Onglandi- flytur fram røðu. Aftaná verður fýrverkarí Kl. 24.00 Opið hús í Missiónshúsinum Sunnudagur 25. juni kl. 11.00 Gudstœnasta í Vágs kirkju. kl. 11.00 SION hevur morgunmøti kl. 14.00 Tivoli opnar á kaiøkinum. Gokart koyring oman fyri Polarfrost kl. 14.30 Fótbóltur VB - ÍF smádreingir kl. 15.00 Fólkafundur við Minnisvarðan. “Hesu- ferð” skipar fyri. kl. 16.00 Kappróðrarfelagið skipar fyri Meksi- kanskari uppboðssøla á kaiøkinum kl. 16.00-19.00 Landsbókasavnið og Vágs bókasavn hava framsýning í forkirkjuni við tilfari um og eftir Jákup Dahl, prósti : ” Eg gekk mœr mót’ havinum vestur” kl. 16.00 Bingo í VB -húsinum Skálin við Skálá skipar fyri tiltøkum á Suðurlaks hjá Hera Hjelm kl. 16.00-22.00 Framsýningar av: tekstil-, trœ-, stein, ull- og silvurlutum og øðrum handa- ligum arbeiði. Luttakarar: Karin Bratta- berg, Ruth Magnussen, Torgerð Suð- uroy, Katrin Olsen og Cederfelt Olsen kl. 18.00-21.30 “Tónleikakaffistova” Luttakarar: kl. 19.30-20.00 Ymiskir dansibólkar Kl. 20.00-20.30 Musikkskúlanœmingar luttaka Kl. 20.45-21.30 Henry og Hildur - gittar og sangur kl. 16.00-20.00 Skálin við Skálá hevur framsýning av Ruth Smith savninum í Gamla skúla kl. 16.00-20.00 Fornminnisfelagið vísir part av savni í Gamla skúla kl. 18.00 Møti í Sion kl. 18.00 Møti í Bethel kl. 21.00 Bethel hevur útimøti kl. 22.00 Frelsunarherurin og Meinigheitshúsið hava útimøti við Posthúsið kl. 23.00 Dansur í VB-húsinum, Hans Jakki og vinmenn spœla Allir fótbóltsdystir eru steypadystir Dagfinn Olsen N‡ggi vágbingurin er sendur aftur til Havnar, ha›ani hann kom. Hann er tikin sundur og ta› sigst, at hann má nærum gerast av n‡ggjum. Báturin gjørdist skeivur. Fimm mans máttu rógva í eina bor›inum, móti trimum í hinum. Bekkir brotna›u og sum heild hava royndirnar vi› n‡ggja Vágb- ingi veri› so ringar, at tær neyvan kundu veri› verri. Hetta gjørdi eisini sítt til, at hugur og vónir ikki vóru tær bestu, tá farast skuldi undir venjing av álvara og kapp- ingin byrja›i. Men Vágbingar góvust ikki á hondum. Teir leiga›u Sumbing til manningina á 10 mannafarinum at rógva í. Sumbingur er mála›ur í somu litum, sum Vágbingur, og hevur enntá fingi› navnabretti› hjá Vágbingi sett á. Og manningin letur hampuliga væl at bátinum. Tá vit vitja›u í neystinum í farnu viku vóru vónir- nar gó›ar. Manningin vóna›i at liggja frammaliga á jóansøku, tí teir tóktust samdir um, at um hetta ikki eydna›ist í heimasjógvi, so bleiv ta› neyvan a›rasta›ni. Og manningin vaska›i og var um bátin, sum var hann teirra. Svampar, sápa, vatnslanga og anna› var í n‡tslu og sum ein av manningini skemtiliga tók til, me›an hann stríddist vi› einum svampi í hond, so er ta› ikki hvønn dag, at ein vaskar einum sumbingi. Ikki hvønn dag, ein vaskar einum sumbingi Gle›in var stór, tá vágbingar í vár flota›u n‡ggjan kappró›rarbát og hátí›arhald var á Gar›abrúnni. Men lagnan var ikki blí› og í dag rógva Vágbingar í leiga›um 10 mannafari, tí n‡ggi vágbingur er tikin sundur aftur Manningin á Vábingi hevur leiga› Sumbing at rógva í. Tá vit vitja›u, vaska›u teir bátin og sum ein tók til, so er ikki hvønn dag, at ein vaskar einum Sumbingi. Stór framgongd í Su›uroynni tey seinastu fimm árini Kreppan fyrst í nítiárunum rakti eisini Su›uroynna sera meint. Men sí›ani hevur framgongdin aftur veri› stór og nú er Su›uroyggin komin langt upp um stø›i›, hon var á, tá i› virksemi› var mest, seinast í áttatiárunum ÁKI BERTHOLDSEN Tá i› kreppan seig yvir landi› fyrst í nítiárinum, rakti hon eisini Su›uroynna sera meint. Men sí›ani tá er vent í holini og hesi seinastu árini hevur framgongdin hjá vinnulívinum veri› rættiliga stór. Og nú er vinnulívi› í Su›ur- oynni komin langt upp um ta› stø›i›, sum ta› var á, tá i› virk- semi› annars var í hæddini í áttati- árunum, á›renn kreppuna. Hetta vísa tey n‡ggjastu hagtøl- ini yvir lønarútgjaldingarnar í teimum ymsu vinnugreinunum í Su›uroynni, samanbori› vi› tølini fyri restina av Føroyum. Í sambandi vi› hagtøl yvir løn- arútgjaldingar, er ta› at stórum t‡dningi at leggja dent á, at lønar- útgjaldingarnar ver›a skrásettar í tí økinum, har arbei›sgevarin er skrásettur. Sostatt eru at kalla allar al- mennar lønir skrásettar at hoyra til Havnina, hóast almenn ar- bei›spláss eisini eru úti um landi›. Eitt nú ver›a allar lønarútgjald- ingar til lærarar skrásettar at hoyra til Havnina, hóast nógvir lærarar eisini eru á bygd. Ta› sama ger seg galdandi fyri Strandfer›sluna, Postverki›, Heil- suverki›, Føroya Tele, ein stóran part av banka og sparikassa- virkseminum, o.s.fr. Í Hagtølunum eru allar hesar lønirnar settar at hoyra til Havn- ina, hóast nógv av hesum fólku- num arbei›a á bygd. Fyri at fáa eina rættvísa mynd av gongdini kring alt landi›, eru øll hesi tølini tí tikin burturúr hagtøl- unum. Hagtølini á talvunum á hesi sí›- uni fevna tískil bara um ta› van- liga vinnulívi›, sum ta› sæst á talvu tr‡, eitt nú fiskivinnu, bygg- ing, ídna›, tænastuvinnu, fer›a- vinnu o.s.fr. Og hesi tølini vísa, at afturímóti restini av Føroyum, hevur lutfals- liga framgongdin hesi seinastu ár- ini næstan ongasta›ni veri› so stór, sum í Su›uronni. Men til ta› er eisini at vi›- merkja, at kreppan rakti eisini Su›uroynna sera meint. Tølini á talvu tvey vísa, at í 1989, tá i› virksemi› var mest, vóru lønarútgjaldingarnar í Su›- uroynni 187 milliónir. Men í kreppuni fullu útgjaldingarnar heilt ni›ur á 120 milliónir í 1995, sum var ta› ringasta kreppuári›. Ta› er ein aftur- gongd upp á 36%. Men sí›ani tá eru tær komnar upp aft- ur á 215 milliónir. Ta› er ein fram- gongd sí›ani 1995 upp á ikki minni enn 79%. Talvan vísir, at í prosentum er ta› bara Sundalagi›, sum hevur havt ein størri vøkstur. Sundalagi› er nor›ari parturin í Streymoynni og nor›ari partur í Eyst- uroynni. Talvan vísir eisini at Havnin slapp lætt- ast burturúr krepp- uni, tí har minka›u vinnuligu lønarút- gjaldingarnar „bara" 16%, men nú eru tær so hækka›ar 24% aftur. Lønin lág Talvan vísir eisini, at mi›allønin hjá hvørjum fólki í Su›- uroynni eru ímillum tær lægstu í landi- num. Hvør Su›uroying- ur forvann ikki meiri enn 43.000 krónur í mi›al í fjør. Hetta er nógv minni enn í Nor›- oyggjum, sum vit ofta samanbera okk- um vi›, tí har var mi›allønin 50.000 fyri hvørt fólki›. Men talvan vísir eisini, at vinnuliga mi›allønin er hægst í Megineysturoy. Megineysturoy er sy›ri parturin í Eyst- uroynni, Skálafjør›- ur o.s.fr. Har var mi›allønin í fjør 68.000 fyri hvørt fólki›. Í Havnini er hon 57.000 krónur. Annars vísir talvan, hvussu vi›- brekin útja›arin er fyri upp og ni›- urgangstí›in, tí beinanvegin aftur- gongd er í vinnulívinum, tekur frá- flytingin dik á seg. Eitt nú er fólkatali› í Su›ur- oynni minka› heili 874 fólk hesi seinastu 10 árini, ta› er ikki minni enn 15%. Samstundis fall fólkatali› í Sandoynni 18% og hesi bæ›i øki- ni hava mist so nógv ta› mesta mesta fólki› hesi árini, og fráflyt- ingin hevur veri› nógv størri enn vinnuliga afturgongdin átti at ført vi› sær. Í Havinin er t.d. fólkatali› vaks- i› 1% samanlagt, og í Nor›oyggj- um er ta› falli› „bara" 5% og ta› sama í Megineysturoy. Eru ikki til Á talvu tr‡ sæst ein útgreining av tølunum í talvu tvey, tí har sæst eitt yvirlit yvir, hvørjum einstøkum vinnum lønarútgjaldingarnar eru í. Og á teirri talvuni sæst, at ta› er fiskiskapurin, sum er vinnan yvir øllum vinnum í Su›uroynni. Tí í fjør vóru 103 milliónir út- goldnar í h‡rum til fiskimenn í Su›uroynni. Men annars fingu su›uroyingar 36 milliónir í fiskavøruídna›inum, 24 milliónir í byggivinnuni, 17 milliónir í handli og umvælingum og 15 milliónir í ali og kryvjivinn- uni. Men allar a›rar vinnur eru næs- an ikki til í Su›uroynni. Eitt nú eru at kalla ongar vinnu- ligar tænastur í Su›uroynni. Vinnuligar tænastur er tekni- stovur, grannsko›arar og bókhald- arar, teknistovur, rá›gevarar, lóg- frø›ingar, verkfrø›ingar, og, ikki minst, edv og kunningartøknibara fyri at nevna nøkur dømi. Annars manar talvan eisini tann pástandin í jør›ina, at Havnin er bara skrivstovur, tí talvan vísir at ta› er rættilgia nógv fiskivinna á Havnini, bæ›i fismimannah‡rur og fiskiídna›ur. Harumframt er ta› eisini eitt rættiliga umfatandi handilslív í Havnini. Annars lata vit talvurnar tala fyri seg. Talva 2. Lønargjaldingar í nøkrum høvuðsvinnum, 1989, 1995 og 1999 Allar vinnur uttan sjóflutning, post, tele, fígging og almennar tænastur Tíðarskeið Norð- oyggjar Megin- eysturoy Sunda- lagið Suður- streym Vágar Sandoy Suðuroy Ótil-skilað Allar Føroyar árið 1989 320 435 181 934 139 59 187 116 2371 árið 1995 190 319 111 781 87 30 120 6 1645 árið 1999 289 570 202 968 128 52 215 2 2426 %-broyting 1989-1995 -41 -27 -39 -16 -37 -49 -36 -31 %-broyting 1995-1999 52 78 82 24 47 73 79 47 Fólkatal 1989 6.151 8.858 5.459 16.775 2.943 1.756 5.845 47.787 Fólkatal 1999 5.813 8.434 5.143 16.983 2.617 1.448 4.971 45.409 Broyting 1989-99, í tali -338 -424 -316 208 -326 -308 -874 -2378 Broyting 1989-99, í % -5 -5 -6 1 -11 -18 -15 -5 Løngj. (1000 kr.) pr.íbúgva 1999 50 68 39 57 49 36 43 53 Kelda: Hagstova Føroya Útgreining av talvu 2: Lønargjaldingar í nøkrum høvuðsvinnum í 1999 Allar vinnur uttan sjóflutning, post, tele, fígging og almennar tænastur Norður- Megin- Sunda- Suður- Vága- Ótil- Allar Vinnugrein oyar eysturoy lagið streymoy økið Sandoy Suðuroy skilað Føroyar 1.Landbúnaður 0 1 0 3 0 1 0 0 5 2.Fiskiskapur 125 227 82 125 60 24 103 1 748 3.Ali- og kryvjivirki 21 16 25 26 7 0 15 0 110 5.Ráevnisvinna 0 7 0 4 0 0 0 0 11 6.Fiskavøruídnaður 52 107 40 41 15 19 36 0 310 7.Skipasmiðjur, smiðjur 10 34 5 36 1 0 4 0 91 8.Annar ídnaður 12 34 19 63 11 1 8 0 147 9.Bygging 16 34 10 130 3 1 24 1 219 11.Handil og umvæling 27 62 10 303 6 5 17 0 430 12.Gistihús og matstovuvirk 3 2 1 35 3 0 2 0 46 14.Flutningur annars 11 22 4 23 21 1 3 0 84 17.Vinnuligar tænastur 6 3 1 97 1 0 1 0 109 18.Húshaldstænastur 2 14 2 7 0 0 1 0 26 22.Felagsskapir, mentan 4 5 3 76 0 0 2 0 91 Tils. uttan flutn./post/tele/ 289 570 202 968 128 52 215 2 2426 Kelda: Hagstova Føroya Hendan talvan vísir gongdina í lønarútgjaldingunum í teimum ymsu landspørtunum í Føroyum sí›ani 1989. Fyrstu tølini eru frá 1989, tá i› virksemi› var í hæddini. Onnur tølini eru fyri 1995, tá i› kreppan var djúpuast og tri›ju tølini eru fyri 1999. Talvan vísir eisini gongdina í fólkatalinum hesi árini Somulei›is vísir talvan mi›allønina fyri hvørt fólk í teimum ymsu landspørtunum. Les annars tekstin fyri at skilja talvuna betur Hendan talvan er ein útgreining av talvuni omanfyri, tí hon vísir, hvørjum vinnum, lønarútgjaldingarnar í teimum ymsu landspørtunum eru í. Talvan vísir, á hvørjum økjum, teir ymsu landspartarnir eru veikir og, hvar teir standa seg væl. Les annars tekstin fyri at skilja talvurnar betur.