mánadagur 8. juli 2013síða 11

11 Mánadagur 8. juli 2013 · Nr. 77 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Hevur ikki álit á Kára P. Højgaard EYSTUROYARTUNNIL Jenis av Rana í samgongu krevur allar upplýsingar og borðið og vil eisini hava eina óhefta kanning um, hvat loysir seg best Áki Bertholdsen – Hetta hoyrir rætt og slætt ongastaðni heima. Jenis av Rana staðfestir, at hann hevur ikki álit á Kára P. Højgaard, landsstýris­ manni, so leingi hann ikki vil leggja allar upplýsingar um avtaluna við eitt privat felag um at fíggja, gera og reka Eysturoyartunnilin. – Grundleggjandi tru­pul­ leikin er, at landsstýris­ maðurin roynir at dylja sáttmálan við tað privata felagið og tað hoyrir rætt og slætt ongastaðni heima. Jenis av Rana heldur, at Kári P. Højgaard fer longur og longur út á eina glíðibreyt. – Fyrst dylir hann sátt­ málan við danska felagið og síðani roynir hann at dylja nýggjastu metingarnar frá Landsverki um, hvussu nógv dýrari ein privatur tunnil enn er ein almennur tunnil. - Tað er óneyðugt at elva til misnøgd og ótta við slíkari framferð, sigur Jenis av Rana. – Í politisku skipanini hevur einki so stóran týd­ ning sum opinleiki og er nakað, sum ikki tolir at verða alment, er okkurt galið. Má gerast Annars staðfestir Jenis av Rana, at Eysturoyartunnilin skal gerast. Men hann heldur, at nú verður neyðugt at gera eina óhefta kanning av tunlinum. - Vit mugu fáa ein óheftan arbeiðsbólk, helst ein bú­ skaparfrøðing, ein løgfrøðing og ein verkfrøðing at meta um málið og at gera eina meting av, hvat loysir seg best samfelagsbúskaparliga, ein privatur tunnil, ella ein almennur tunnil. Jenis av Rana hevur sostatt ikki gjørt upp við seg sjálvan um tunnilin skal vera privatur ella almennur. – Tað sum hevur alt avgerðandi týdning fyri, hvussu eg fari at atkvøða, er hvat loysir seg best fyri samfelagið. - Tað er eingin ivi um, at tunnilin skal gerast. Men vit hava ikki ráð til at at lata milliardaupphæddir fara av landinum óneyðugt, um so er, at tað loysir seg betri fyri samfelagið at hann er almennur, sigur formaður Miðfloksins. – Vit mugu hava so frægt vit og skil, at kanna báðar møguleikarnar væl og virði­ liga og í hesum sambandi mugu vit sjálvsagt hava fult innlit í sáttmálan við tað privata felagið. Hinvegin skilir hann held­ ur ikki, hvussu løgmaður og landsstýrismaðurin í inn­ lendismálum kunnu koma til ta niðurstøðu, at upplýs­ ingarnir hjá Landsverki ong­ an týdning hava í málinum. – So hástórur ber ikki til at vera. Vit áttu ikki at sett spurnartekin við tað, Lands­ verk sigur. Hann er komin til ta niðurstøðu, at ein privatur tunnil er nógv dýrari enn ein almennur tunnil og tað kunnu vit ikki skúgva til viks og kalla tað týdningarleyst, sigur Jenis av Rana. Hann heldur eisini, at tað er serstakliga óheppið, at bara nøkur fá feløg í Danmark eru boðin at bjóða upp á Eysturoyartunnilin. Hann vísir á, at bæði í Noregi og aðrastaðni eru eisini sterk feløg, og har hava tey eisini drúgvar royndir í at gera tunlar. – Tað er er ikki gott sam­ ráðingarkynstur, at ikki fleiri feløg sluppu upp í part, sigur Jenis av Rana. Jenis av Rana hugsar eisini nógv um treytirnar hjá privata tunnilisfelagnum um, at landið má ikki gera íløgur í samferðslukervið, sum broyta fortreytirnar fyri tunlinum. Tað merkir, at landið bindur seg til ikki at gera tunlar, vegir, ella hvat tað skal vera, sum egga bilum at koyra uttanum tunnilin. – Hetta er ein einkar­ rættur, sum kann vara í heili 50 ár. Hugsa vit okkum 50 ár aftur í tíðina, til 1963, er hetta árið, fyrsti tunnil í landinum, Hvalbiartunnilin, varð tikin í nýtslu. Og hugsa vit so um allar útbyggingarnar, sum eru gjørdar síðani, er tað øllum greitt, at í samferðsluhøpi eru 50 ár ómetaliga long tíð og alla hesa tíðina eru møguleikarnir hjá landinum at byggja út, avmarkaðir, verður Eysturoyartunnilin privatur, sigur Jenis av Rana. Kári P. Højgaard skal vigast í Landsstýris­ mála­nevndini Eysturoyartunnil Hevur hann fjalt upplýsingsr fyri Løgtinginum, er tað sera álvarsamt, sigur Sirið Stenberg, forkvinna í Landsstýrismálanevndini, sum hevur eftirlit við virkseminum hjá landsstýrinum Áki Bertholdsen – Hevur Kári P. Højgaard, landsstýrismaður, fjalt upp­lýsingar frá landsverki um Eysturoyartunnilin fyri Løg­tinginum, er tað sera álvar­samt. Tað heldur Sirið Sten­ berg, forkvinna í Lands­ stýris­málanevndini hjá løgtingi­num. Landsstýris­mála­nevnd­ in hevur eftirlit við virk­ semi­num hjá landsstýris­ fólkum og nú fer Sirið Stenberg at umrøða í nevndini, um fram­ferðin hjá Kára P. Højgaard skal takast upp til viðgerðar. – Vit eiga at taka støðu til um vit skulu taka málið upp og tað vóni eg, at nevndin ger, sigur hon. Forkvinnan í Lands­ stýris­málanevndini sigur, at tað er rættiliga álvar­ samt, at lands­stýrismaður fjalir upplýsing­ar fyri Løg­ tinginum. Sostatt hevur hann ikki upplýst málið til fulnar, so­ leiðis sum hann hevur skyldu til, tí tá ið løgtingið ikki hevur allar upplýs­ ingar­nar, er ringt at taka støðu til eitt mál, heldur Sirið Sten­berg. – Eftir tí, sum er komið fram, er alt, sum bendir á, at landsstýrismaðurin hev­ur fjalt upplýsingar fyri Løg­tinginum og tí vil hon hava Landsstýris­- málanevndina at taka málið upp. Privatur tunnil milliardir dýrari enn ein almennur EYSTUROYARTUNNIL Ein privatur Eysturoyartunnil verður upp til tríggjar millardir dýrari at byggja og reka enn ein almennur tunnil Áki Bertholdsen – Skal eitt privat felag gera og reka ætlaða Eysturoyar­ tunnilin, verður hann 1,9-3 milliardir dýrari fyri tað føroyska samfelagið, enn tað almenna hevði verðið. Tað staðfestir Landsverk. Tá ið Kári P. Højgaard nú um dagarnar skuldi svara spurningum frá løgtings­ monnunum, Høgna Hoydal og Aksel V. Johannesen um Eysturoyartunnilin, bað lands­ stýrismaðurin eisini Lands­ verk um at geva sítt ískoyti til svarið. Men tá ið avtornaði, var svarið hjá Landsverki útihýst í svarinum, sum lands­ stýrismaðurin gav víðari til teir báðar løgtingsmenninar. Í svarinum, vit hava fingið innilt í, sigur Landsverk, at nýggjar útrokningar, við dagførdum tølum og neyvari útrokningar, vísa, at rentu­ munurin við at lata eitt privat felag eiga, fíggja og reka undirsjóvartunnilin er minst 7%. – Í tølum svarar hetta til ein meirkostnað ímillum 73 til 116 milliónir krónur árliga til undirsjóvartunnilin er útgoldin um 30 ár. – Hetta svarar til ein samlaðan meirkostnað uppá tilsamans 1,9 til 3 milliardir krónur ella 1,4 til 2,3 milliard krónur í nútíðarvirði, um tunnilin verður á privatum heldur enn almennum hondum, sigur Landsverk. Váðin kann avmarkast Annars staðfestir Landsverk, at váðin at byggja tunnilin er tann sami fyri privat og alment. – Tó meta vit at hann kann avmarkast nógv í byrjunarfasuni við góðum undankanningum. Men rakstrarváðin er størri hjá tí privata. Grund­ gevingin fyri tí er, at í útgangsstøðinum er ferðslu­ váðin tann sami. Men verður lagt upp fyri at tað almenna kann stýra samlaða undir­ støðukervinum, er váðin størri hjá tí privata. – Fíggingarkostnaðurin er størri hjá tí privata enn hjá tí almenna tí lánveitarin krev­ ur eykakostnað fyri váðan. Hesin váðin er annars neyvt knýttur at hvussu sáttmálin er settur saman. Ein spurningur í hesum samband er, um tað ber til at leingja sáttmálan, ella um ongar bindingar eru á prís­ ásetingini fyri ferðsluna, á ferðaprísinum. Um so er, fellur váðin munandi og harvið fígging­ arkostnaðurin. Landsverk sigur, at kostn­ aðarmunurin, rentan, ímill­ um privat og alment, er sett­ ur saman av váða og avkasti. Men tað er torført at siga hvussu stórur partur av upphæddini er hvat, tá man ikki hevur innlit í sáttmálan, sigur Landsverk.