leygardagur 1. mai 2004síða 9

16 Nr. 83 - 1. mai 2004 Nr. 83 - 1. mai 2004 17 Álvarsamir arbeiðsskaðar í Havn Tveir mans duttu av einum byggipalli seinnapartin hósdagin. Báðir fingu álvar- sama skaða. Á Norrønu misti ein maður vitið, tá ein talja loysnaði. ARBEIÐSSKAÐAR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Tveir timburmenn í Havn vóru so óhepnir at detta av byggipallinum, meðan teir seinnapartin hósdagin um- vældu eini hús í Jákup Nolsøe gøtu. Fallið var góðar seks metrar og báðir fóru á landssjúkrahúsið. Av løgreglustøðini í Havn verður sagt, at annar mað- urin breyt báðar hælarnir, meðan hin breyt annan hæl- in og koykti ein rygggeisla. Maðurin, sum breyt báðar hælarnar, varð fríggjamorgunin sendur niður á Ríkis- sjúkrahúsið í Keypmannahavn. Arbeiðseftirlitið kann- ar nú málið gjøllari. Taljan loysnaði Á Norrønu var eisini ein arbeiðsskaði hósdagin. Menn vóru í ferð við at spenna eina talju, tá hon brádliga loysnaði. Ein maður fekk taljuna í nakkan og varð alt fyri eitt fluttur á Landssjúkrahúsið. Av løgreglustøðini í Havn verður sagt, at maðurin er við vit aftur, og at Skipaeftirlitið kannar nú málið. Ferðaseðlasølan gongur betri enn í fjør Í dag byrjar summarsiglingin hjá Norrønu. Fyrsti túrur er úr Hanstholm til Føroya. Við nýggjum stásiligum skipið hevði Smyril Line eina framgongd upp á góð 30% í summarsiglingini í fjør sammett við undanfarin ár. Stjórin á Smyril Line, Óli Hammer, sigur, at sølan av ferðaseðlum til summarsiglingina í ár gongur væl. –Tað er talan um eina framgongd sammett við í fjør, men tú fært meg ikki at siga, hvussu stóra framgongd talan er um, sigur Óli Hammer. -páll Álit um rækjuflotan handað Bjørn Kalsø Undanmaðurin hjá Bjørn Kalsø, Johan Dahl, setti í januar-mánað ein skjótt arbeiðandi bólk at gera eitt álit um støðuna í kreppurraktu rækjuvinnuni og hvussu vinnan skal skipast í framtíðini. Bólkurin er nú liðugur við arbeiðið, og hósdagin fekk landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum álitið um rækjuflotan. Við Dimmalætting sigur Sólja í Ólavs- stovu, deildarleiðari í Fiskimálaráðnum, at Fiskimála- ráðið fer ikki at kunna um innihald í álitinum fyrr enn týsdagin. -páll Hon orkar ikki fyri tí borgarliga lívinum, og tí valdi hon at ger- ast pornostjørna. Um vikuskiftið vitjar fyrrverandi heims- kenda pornostjørnan, Katja Kean, í Føroy- um KATJA K. VITJAR Páll Holm Johannesen, pall@sosialurin.fo Í Føroyum er ikki loyvt at selja pornografiskan lesnað ella filmar. Kortini bendir nógv á, at føroyingar kenn- ast við navnið Katja Kean. Katja Kean varð fødd á Frederiksberg í 1968. Hon vaks upp í Avedøre í sjeyti- og áttatiárunum, og sum 27 ára gomul gjørdi hon av at royna seg í pornofilmi. Í sjálvævisøguni, sum varð nógv umrødd og seld í Danmark fyri smáum tveimum árum síðani, greiðir Katja Kean frá, at hon undir upptøkunum av fyrsta pornofilminum í Malmø í 1996 varð doypt fyri aðru ferð. Navnið, Katja Kean, varð eitt navn, sum skuldi koma at ekkóa innan pornovinn- una nógvu næstu árini. Við rúkandi ferð vann hon seg fram millum fremstu pornomodellir í heiminum, og hennara avrik á filmi vóru rættiliga væl umtókt millum tey, sum hava áhug- að fyri slíkum filmum. Kortini gjørdist lívsleiðin sum pornomodell stokutt, og í 2000 gjørdi hon av at gevast. Í dag er Katja Kean mest kend sum skrivstovu- kvinnan, Lisa, í væl um- tokti sendirøðini, Langt fra Las Vegas. Um vikuskiftið vitjar Katja Kean oyggjarnar. Fríggjakvøldið skal hon verða gestabarrvørur á Eclipse, og um vikuskiftið er ætlanin, at hon skal ferð- ast runt oyggjarnar, so hvør veit um ikki onkur gamal drongur á bygd fer at renna seg inn í sín lívs kærleika ein av døgunum. Søkir avbjóðingar -Eg havi ongantíð veruliga hvílt í mær sjálvum og eg leitaði altíð eftir nýggjum avbjóðingum. Í 1996 hevði eg hug at royna meg í ein- um nýggjum umhvørvi og tað varð so innan pornoídn- aðin, svarar Katja Kean, tá hon verður spurd, hvør or- søkin var, at hon valdi at royna seg sum pornomo- dell. Hon greiðir frá, at hon ongantíð hevði ætlanir um at verða partur av einum vanligum borgarligum lívi, tí tað borgarliga lívið er ein avmarking av møguleikum, sum lívið hevur at bjóða -At liva sum porno- stjørna gav eitt ávíst frælsi frá tí vanliga lívinum. Eg slapp at ferðast, liva lívið og vinna eina rúgvu av pen- ingi, greiðir Katja Kean frá. Millum manna eru skoðsmálini til fólk, sum arbeiða innan pornoídnað- in, alt annað enn góð. Í sjálvævisøguni greiðir Katja Kean frá, at hon held- ur, at fólk eiga at verða tol- lynt, tá tað kemur til pornoídnaðin. -Tað eru ein rúgva av for- dómum um fólk í porno- ídnaðinum. Porno verður av fleiri framvegis mett at verða hálvgum kriminelt. Í mínum føri setti eg eitt mark alt fyri eitt og eg kom tískil ongantíð í óførið. Eg vil ikki beinleiðis verja vinnuna, men eg eri so eitt dømi um, at tú kanst vera í vinnuni, uttan at taka skaða av tí, vísir Katja Kean á. Steðgar á tindinum Eftir 30 pornofilmar og fleiri heiðurslønir fyri síni avrik á lakinum gevst Katja Kean brádliga í 2000 í pornovinnuni. Hon kennir tað seg hava rokkið síni mál innan pornovinnuna. Innan góð trý ár vinnur Katja Kean seg fram millum fremstu pornostjørnurnar í heiminum og tá hon kemur á tindin, tímir hon ikki meir -Lívið sum pornostjørna var ikki spennadi longur. Eg setti mær nøkur mál, og tey rakk eg. Áhugin fyri porno var eisini dalandi, og tí gavst eg, sigur hon Lívið sum pornostjørna hevur Katja Kean lagt aftur um seg. Spurd um hon angrar, at hon gjørdi av at gerast pornostjørna, svarar hon avgjørd, at tað ger hon als ikki -Tað kann onkuntíð kennast eitt sindur undar- ligt at síggja seg sjálvan í sølubúðunum, men eg angri einki. Hasin partur av mínum lívi hoyrir fortíðini til, sigur hon. Undirklæðir Seinastu trý árini hevur Katja Kean verið við væl umtóktu sendirøðini, Langt fra Las Vegas við Casper Christensen á odda. Hon hevur leiklutin sum skriv- stovukvinnan Lisa. -Leikluturin í sendirøðini kom ógvuliga væl við. Sendirøðin gjørdi sítt til, at eg ikki varð stemplað eftir eg gavst í pornoídnaðinum, tí fólk kunnu síggja meg í einum øðrvísi leikluti, sigur Katja Kean. Í vár vóru seinastu send- ingarnar við Langt fra Las Vegas gjørdar og Katja Kean er longu farin undir næstu verkætlanina. Á jól- um verður hon á marknaði- num við undirklæðum við undirheitinum Katja K. Porno gav mær frælsi Sambært formanni Tjóðveldisfloksins er sannleikans tími komin fyri føroysku tjóðina, nú nýggja ES grundlógin flytir málsøki, danir umsita vegna føroyingar, til ES háborgina í Bruxelles. – Uttan fullveldi og nakran sjálvsavgerarrætt verður føroysku tjóð- in drigin inn í ES, og tað sindri av fólka- ræði, vit enn hava, hevur ongantíð verið í størri vanda, sigur Høgni Hoydal ES Heini í Skorini, heini@sosialurin.fo Formaður Tjóðveldisflok- sins rópar av álvara varskó, nú nýggj ES grundlóg er á veg, sum danir eftir øllum at døma vera partur av. Ikki orsakað av grundlógini, men orsakað av teimum av- leiðingum, hetta fær fyri Føroyar. Fleiri og fleiri donsk felagsmál verða væntandi flutt til ES at um- sita, og av tí at danir enn umsita fleiri málsøki vegna okkum føroyingar, verður føroyska tjóðin – uttan at verða spurd – automatiskt umsitin úr ES háborgini í Bruxelles. Uttanríkismál, rættarmál, gjaldoyramál og verjumál eru í løtuni málsøki, danir umsita vegna føroyingar, og um t.d. hesi mál verða út- delegera til ES, er stóri spurningurin fyri Høgni Hoydal, hvørjar avleiðingar hetta fær fyri Føroyar. Tvinnir eru kostirnir - Vit eru fyrst og fremst alt ov seinir á sjóvarfallinum at viðgera henda spurning, tí hetta er í veruleikanum størsti fólkaræðisligi spur- ningurin og trupulleikin fyri føroysku tjóðina í nýggjari tíð, sigur Høgni Hoydal. Hann vísir á, at tvinnir eru kostirnir. - Uttan ræði á egnum landi fylgja vit við dønum inn í ES samstarvið og ger- ast ein dupultur útjaðari bæði í ríkisfelagsskapinum og í Europasamveldinum, ella mugu vit loysa og har- við fáa møguleikan sjálvi at velja, í hvønn mun vit vilja luttaka, sigur Høgni Hoy- dal. Formaður Tjóðveldis- floksins vísir á absurda og mótstríðandi trupulleikan, t.d. Sambandsflokkurin hevur í sínum grundgeving- um fyri ES. - Skulu vit vera partur av europeisku integratiónspro- sessini, er tað fyrst og fremst ein fortreyt, at vit hava ognað okkum tjóðar- frælsi, tí uttan fullveldi ger- ast vit bert partur av ES gjøgnum Danmark, og tá er fólkaræði av álvara í vanda, vísir Høgni Hoydal á. Á henda hátt mangla vit sam- bært honum at taka grund- leggjandi stigið, sum yvir- høvur ger okkum før fyri at avgera, hvussu vit skulu fyrihalda okkum til ES. Høgni Hoydal heldur, at kjakið um ES higartil hevur verið merkt av naiviteti, tí uttan sjálvsavgerarrættin kunnu føroyingar á ongan hátt gerast ES limir, og tí- skil verður tað bert ígjøgn- um danir og sum útjaðari í danska ríkinum, vit gerast partur av ES samstarvinum. - Talan er í veruleikanum um eina absurda støðu. Hvussu skulu danir lata ES umsita t.d. gjaldoyramál og uttanríkismál, samstundis sum teir skulu umsita somu mál vegna okkum, spyr Høgni Hoydal. Hann vísir við spurninginum á, at ant- in kemur ES at umsita mál vegna okkum, ella yvirtaka vit sjálvi málsøkini. Drukna í altjóðagering Høgni Hoydal ber ótta fyri, at føroysku sambands- flokkarnir ikki fara at taka henda trupulleika í nóg stórum álvara. - Um vit vegnu donsku ES luttøkuna verða drigin við inn í eitt ES samstarv, er tað seinasta sindri, vit hava av fólkaræði, av álvara í vanda, heldur Høgni Hoy- dal. Formaður Tjóðveldis- floksins sigur, at okkara leiklutur verður á sama støði sum ein dansku lands- lutur, og sostatt koma vit ikki til orðanna og drukna í globaliseringini millum stórveldini í ES. - Uttan sjálvsavgerðar- rættin hava vit ikki hægri status enn hetta, og so kunnu vit enda sum fleiri bretsk kreppurakt oyggja- samfeløg við sera høgum arbeiðsloysi, slær Høgni Hoydal fast. Hann vísir á Hetland, Orknoyggjarnar og fleiri skotskar fiskivinnubýir á meginlandinum, sum hava verið raktir av júst hesum, og sum í dag einki ræði og ongan rætt hava í Europa- samveldinum. - Tí mugu vit tryggja okkum tjóðarfrælsi, um vit ikki skulu enda sum ein gloymdur útjaðari í Europasamveldinum, slær Høgni Hoydal fast. Føroyar uttanfyri EBS Uttan stórvegis úrslit arb- eiddi undanfarna samgonga fyri betri føroyskari at- gongd í innara marknaði- num í ES, men sambært Høgna Hoydal var sjón fyri søgn, at okkara rættindi sum partur av Danmark er avmarkaður. EBS avtalan (europeiska búskaparliga samstarvið) krevur nevni- liga, at luttakandi londini hava tjóðarfrælsi. - Bæði Noreg og Ísland eru partur av innara markn- aðinum uttan at vera ES limir, men Føroyar lúkaðu ikki treytirnar at luttaka í EBS avtaluni, vísir Høgni Hoydal á. Skulu vit tí lut- taka í einum alt meiri glo- baliseraðum og tætt saman- knýttum Europa, har natio- nalstaturin fánar í kjalar- vørrinum av einum europe- iskum samveldi við einari felags stjórn, mugu vit sambært Høgna Hoydal fyrst yvirtaka tey málsøki, sum enn eru felagsmál. Krevja fólkaatkvøðu Tjóðveldisflokkurin krevur tí eina fólkaatkvøðu, so staðfestast kann, hvat fólk- ið vil viðvíkjandi ES spurn- inginum. Um einki verður gjørt, er vandi sambært Høgna Hoydal fyri, at vit enda í einum samstarvi, vit als ikki hava valt at luttaka í, har Føroyar – so hvørt sum danir lata lata frá sær sín suverenitet til ES – utt- an ávirkan verða stýrdar úr Bruxelles. - Hetta er tí størsti før- oyski fólkaræðisligi spurn- ingurin í nýggjari tíð, slær andstøðuleiðarin Høgni Hoydal fast. Formaður Sambands- floksins gleðir seg til hol verður sett á ES kjakið í Føroyum í kjalarvørrinum av nýggju ES grundlóg- ini, danir væntandi taka undir við. – Hóast felagsmál møguliga verða flutt úr Keypmannahavn til Bruxelles, er talan um eina framhald- andi menning í ríkis- felagsskapinum uttan nakran vanda fyri føroyska fólkaræðið, sigur Kaj Leo Jo- hannesen. Hann undirstrikar, at før- oya fólk skal avgera ES spurningin ES Heini í Skorini, heini@sosialurin.fo - Eg varð glaður at lesa við- merkingar løgmans í Sosi- alinum í gjár, tá løgmaður bað føroyskar politikarar fyrireika seg til kjak um av- leiðingarnar av eini ES grundlóg, sigur Kaj Leo Jo- hannesen, formaður Sam- bandsfloksins. Tað er eingin loyna, at eitt aðalendamál hansara í politiska yrkinum hevur verið tættari samstarv við ES, og hevur hann eisini sett hol á kjakið fyrr á pol- itiska leikpallinum við fyri- spurningum um ES. ES grundlógin broytir einki - Eg gleði meg til kjakið, tí Føroyar vera sjálvsagt ávirkaðar av integratións- gongdini í Europa í løtuni, og tí mugu vit gera okkum greitt, hvat vit vilja, heldur Kaj Leo Johannesen. Með- an Høgni Hoydal úr Tjóð- veldisflokkinum ávarar møguligar avleiðingar, um danir taka undir við eini ES grundlóg og flyta felagsmál í heimastýrislógini úr Keypmannahavn til Brux- elles, sær Kaj Leo Johanne- sen á ongan hátt vandar, sum kunnu seta fólkaræðið føroyinga í vanda. - Einasta fyrisitingarliga broytingin er geografisk, at danir møguliga koma at umsita føroysk mál úr Bruxelles, og tí er einki ótt- ast, heldur nýklakti for- maður Sambandsfloksins. Kaj Leo vísir á, at danska grundlógin ikki verður broytt við einum komma, hóast nýggj ES grundlóg verður samtykt, og tískil er talan um framhaldandi før- oyska funktión í einum mentum ríkisfelagsskapi. Formaður Sambands- floksins undirstrikar mót- vegis tjóðveldismótstøðu- monnum hansara eisini, at føroyingar hava fullan av- gerarrætt sum partur av ríkinum, og at tað er íspunnið tvætl, at fullveldi má fáast í lag til tess at lut- taka í europeisku integra- tiónsgongdini. - Vit kunnu í prinsippi- num melda okkum inn í ES sum partur av ríkinum nær sum helst, og einastu av- markingarnar er nationali yvirvaldsrætturin, vísir Kaj Leo á. Nationalstaturin revurderast Kaj Leo Johannesen sigur, at týdningurin av national- statinum í einum alt meiri integreraðum og savnaðum Europa eigur at vera revur- deraður av føroyingum, og sjálvur er hann ikki í iva um, at ES einki er at ræð- ast. - Um danir velja at flyta nøkur málsøki til ES at um- sita, er tað tí, teir eru trygg- ir við hesum, og eg óttist á ongan hátt avleiðingarnar av hesum fyri føroyingar, sigur Kaj Leo. Hann held- ur, at talan er um vinnulig- ar, handilsligar, uttanríkis- politiskar og trygdarpolit- iskar fyrimunir við einum tættari ES samstarvi, og um vit á henda hátt gerast størri partur av samstarvinum, tænir hetta føroysku tjóðini. Kaj Leo sigur, at við tveimum føroyskum um- boðum í danska fólkatingi- num hava vit føroysk um- boð og allar møguleikar at fylgja við í gongdini, og við hesum fólkatingslimum umframt einum kjaki í Før- oyum kunnu vit fyrireika okkum til sjálvi at taka støðu uttan automatiskt at verða drigin við "ígjøgnum bakdyrnar", sum Høgni Hoydal hevur víst á. Formaður Sambands- floksins vísir í hesum sam- bandi á, at Føroya fólk til eina og hvørja tíð skal av- gera, í hvønn mun vit skulu luttaka í ES høpi. - Mótvegis Tjóðveldis- flokkinum, sum ikki tordi at spyrja Føroya fólk á sinni, eru vit ikki bangnir at spyrja føroyingar um sína meining viðvíkjandi ES á fólkaatkvøðu, men hetta er nokk longri frammi í tíðini, slær sambandsformaðurin fast. Einføld grundlóg ES grundlógin er sambært Kaj Leo ein roynd at savna allar tær traktatir, sum hig- artil eru gjørdar, og sostatt verða spælireglurnar ein- faldari við eini felags grundlóg. Hetta er sambært honum eitt framstig fyri europeisku gongdina og integratiónina, og sigur hann, at við eiga at fyri- halda okkum realistisk til altjóða gongdina. - Taka vit Tjóðveldis- flokkin, so vil hann ikki vera partur av ríkisfelags- skapinum, og hann vil held- ur ikki vera partur av ES. Vit mugu tí spyrja okkum, hvat Tjóðveldisflokkurin í veruleikanum vil, og í hvønn mun hann ynskir at luttaka í altjóða samfelag- num, sigur Kaj Leo Jo- hannesen, sum heldur vil vera partur av integratións- gongdini og samveldinum við støði í teimum fyrimun- um, vit fáa í tættari sam- starvi við ES. Høgni Hoydal: ES ella loysing Kaj Leo Johannesen: Fólkið skal avgera ES spurningin C M Y K 17 16