mikudagur 5. mai 2004síða 3

4 Nr. 84 - 4. mai 2004 Nr. 84 - 4. mai 2004 5 OLJUFRAMTÍð Jan Müller Tørvurin á gassi kring heimin og ikki minst her um okkara leiðir hevur fingið oljufeløg at vísa møguligum gassfundum størri áhuga. Seinastu mongu árini eru fleiri gass- fund gjørd vestan fyri Het- land tvs. í einum øki, sum ikki liggur so langt frá okkara egna landgrunni. Nøvn sum Laggan, Torri- don og Victory finnast á flest øllum oljukortum. Hetta eru gassfund, sum eru gjørd hesi seinastu 25 árini borað hevur verið eftir kolvetni vestan fyri Het- land. Men óvissan um stødd og manglandi tøkni at fara undir framleiðslu av gassi í slíkum øki hevur hildið oljufeløgini aftur at bora nýggjar brunnar. Men nú tykist vend vera komin í. Risastóra franska oljufelagið, TotalFinaElf fór í mars mánað undir at bora ein avmarkingarbrunn í Lagganfundinum, sum liggur 300 kilometrar norð- an fyri stóra Clairfeltið vestan fyri Hetland. Bor- ingin hevur til endamál at vita, um til ber at fara undir at menna feltið ella at brúka tað sum part av menning av fleiri gassfeltum í økinum. Ætlanin er eisini at testa brunnin, sum nú verður boraður. Tað sigur ikki so lítið um trúnna uppá hetta gassfeltið. Higartil eru bara tvey oljufelt komin í fram- leiðslu vestan fyri Hetland. Hetta er so fyrsta miðvísa royndin at vita, um tað ber til at fara undir at byggja út eitt ella fleiri gassfelt. Í grannalagnum liggur so enn eitt gassfund, Torridon og ikki so langt haðani er enn eitt gass fund, Victory. Spurningurin er um tað ber til at fara undir eina ein- staka útbygging ella tengja menning av fleiri gassfelt- um saman. Tað er greitt, at stórur áhugi er fyri Lagganbor- ingini, tí um hon eydnast, kann hon verða startskotið til at menna ein infrastruk- tur í økinum. Og ein slík byrjan uppá ein infra- struktur til gass kann so aftur vera við til at eggja øðrum oljufeløgum til at bora eftir gassi, bæði kann- ingar- og avmarkingar- brunnar. Tað var annars táverandi Texaco, sum gjørdi Vic- torygassfundið, sum longu tíðliga í 90-unum fór undir at gera eina granskingar- ætlan fyri gassfundini vest- an fyri Hetland, nevnd Aurora. Ætlanin var og er at menna gassfeltini og byggja upp ein infrastruk- tur, ið skal fáa gassið til høldar og flyta tað til lands. Annars segði ein av stjórunum í oljufelagnum ChevronTexaco við Sosial- in herfyri, at verða positiv úrslit frá boringum eftir gassi vestan fyri Hetland, so kann tað virka sum ein katalysator fyri menning av gassfeltunum í økinum. Onnur oljufeløg, sum hava áhuga í umrøddu gassfelt- um eru ConocoPhillips og Agip. Eisini Føroya Kol- vetni hevur víst gassfeltum sum Laggan áhuga. Franska oljufelagið Total: Áhugaverd gassboring hinumegin markið Kortið vísir nøkur av gassfeltunum vestan fyri Hetland, Laggan Torridon, Laxford og Victory. Pílarnir á kortinum vísa teir báðar brunnarnar, sum verða boraðir hinu megin markið í næstum Granskarar og ser- frøðingar og oljufólk í stórum tali hava leitað sær til Føroya at umrøða føroysku undirgrundina og tær mongu avbjóðingar her liggja. Endamálið er at skapa áhuga fyri at loysa teir spurn- ingar, sum í dag eru ein forðing fyri at finna olju og gass á landgrunninum OLJUFRAMTÍÐ Jan Müller Umleið 120 útlendskir og føroyskir granskarar og serfrøðingar á oljuøkinum fara í dag og mikudagin at seta hvørjum øðrum stevnu í Norðurlandahúsinum. Tal- an er um eina ta størstu fak- ligu ráðstevnu, sum nakr- antíð hevur verið fyriskipað í Føroyum. "Faroe Islands Exploration Conference" skal vera við til at seta fokus á føroyska land- grunnin sum eitt spennandi og áhugavert leitiøki fyri altjóða oljufeløg í framtíð- ini eisini. Endamálið við ráðstevn- uni, sum Jarðfrøðissavnið og Oljufyristingin stíla fyri, er at savna fakfólk at tosa um jarðfrøðina á føroyska landgrunninum, olljuleiting undir basaltinum og møgu- leikarnar og avbjóðingar annars viðvíkjandi oljuleit- ing í Føroyum í framtíðini. Sigurð í Jákupsstovu, stjóri á Jarðfrøðissavninum og Oljufyrisitingini er sera fegin um stóru undirtøk- una, sum ráðstevnan fær. Hon er so eisini ein stór avbjóðing fyri føroyingar, sum arbeiða við jarðfrøði og oljuspurningum. Føroy- ingar skulu hava tríggjar framløgur á ráðstevnuni og viðgongur Sigurð í Jákups- stovu, at hetta er ein positiv avbjóðing. Nógv orka fer til at fyrireika hetta. So ein kann siga, at ráðstevnan líkasum skuggar eitt sindur fyri sjálvari 2. útbjóðing, sum kortini liggur í trygg- um hondum í Vinnunevnd- ini til viðgerð. Hóast talan er um eina fakliga ráðstevnu, so ivast Sigurð í Jákupsstovu ikki í, at okkurt spennandi fer helst at spyrjast burtur úr. Talan er jú um fleiri av heimsins fremstu serfrøð- ingum í basaltspurningum og innan jarðfrøði sum heild. Granskararnir og serfrøðingarnir, teir flestu jarðfrøðingar og jarðalis- frøðingar og við hollari vit- an til undirgrundarmál og harvið eisini til framtíðar oljuleiting, koma úr Bret- landi, Noregi og Danmark og øðrum londum við. Teir umboða oljufeløg, lærdar háskúlar, granskingarstovn- ar og myndugleikar. Hóast basaltspurningurin er ein av spurningunum, sum verður viðgjørdur, so er tað kortini alt Føroyaøkið sum heild, sum fer at vera undir sjóneyku. Her ikki minst spurningurin um, hvat er undir basaltinum. Tað er so heldur eingin loyna, at okkara oljumynd- ugleikar brúka hesa ráð- stevnuna sum eina roynd at fáa fokus á Føroyaøkið eisini við eini 2. útbjóðing fyri eygað. Sigurð í Jákups- stovu sigur, at tað er ikki óvist, at oljufeløg og teirra granskarar vilja finna svar og kunna brúka svar frá Føroyaøkinum í øðrum økjum kring heimin eisini. Tvs. at henda ráðstevnan ikki bert fer at snúgva seg um avbjóðingar á okkara øki men avbjóðingar, sum líknandi jarðfrøði hevur nógva aðrataðni við. So royndirnar, sum kunnu gerast her, kunnu eisini brúkast aðrastaðni, har tað finnast trupul øki í sam- bandi við oljuleiting. So tað er ikki óhugsandi, at før- oyskir landgrunnurin og Føroyar kunnu gerast ein framtíðar royndarstøð fyri gransking í sambandi við basalt og serstøku jarð- frøðina her. Tað er sera áhugavert at síggja, hvussu framkomna tóknin í eitt nú Norðurnorra hevur gjørt, at tú sleppur undan at byggja út felt við stórum pall- um til havs. Hetta er nakað, sum kann koma okkum til góða ein dag, tá og um vit finna gass og skulu taka tað upp sigur Sigurð í Jákupsstovu, stjóri á Oljufyrisitingini OLJUFRAMTÍÐ Jan Müller Millum føroyingarnar, sum vóru við í ferðalag- num, ið vitjaði í Noregi herfyri í sambandi við avtalu hjá Atlantsflog, var eisini nýggi stjórin á Oljufyrisitingini, Sigurð í Jákupsstovu. Vit spurdu hann hvønn íblástur ferð- in gav honum. Hann sigur, at hetta var ein sera áhugaverd ferð, sum hevur givið honum nógv at hugsa um. – Tað, sum eg haldi vera serstakliga spennandi og áhugavert fyri okkum í Føroyum, var at síggja, at tað ber til at útbyggja eitt felt, sum liggur so langt úti til havs á tann hátt, sum tað verður gjørt. Tað haldi eg hevur perspektiv fyri okkum. Men um tað ber til at flyta ta tøknina til okkara øki eisini, tað er so ein annar spurningur. Sigurð í Jákupsstovu heldur tað vera sera áhugavert at síggja, at tað ber til at byggja eitt felt út uttan at skula byggja ein stóran pall úti havinu. So tann tøknin, sum nú verður ment í Barents- havinum og fyri tað eis- ini aðrastaðni við, eitt nú í Norðsjónum, hon kann ein dag koma okkum til góðar. Feltið, sum føroyski oljustjórin sipar til, er fyrst og fremt Snøhvit- gassfeltið út fyri Norður- noreg. Feltið, sum varð funnið fyri meira enn 20 árum síðani, er risastórt, og nústaðni í dag er tøknin so nógv ment, at norðmenn hava gjørt av at útbyggja tað fyri 45 milliardir krónur. Gassið verður flutt í rørleiðing- um á havbotninum til oynna Melkøya, sum liggur beint út fyri Hammerfest í Norður- noregi. Øll øyggin sum hon er verður í løtuni umgjørd til eitt risastórt gassverk, har gassið verður umgjørt og síðani flutt við risastórum tangaskipum inn á ameri- kanska meginlandið. Tað var í hesum sambandi, at Atlantsflog herfyri gjørdi avtalu við eitt norskt fe- lag um at flyta oljuar- beiðarar úr Suðurnoregi til Norðurnoregs at ar- beiða við Snøhvitverk- ætlanini. Sum Sigurð í Jákups- stovu vísir á, so kann øll henda nýggja tøknin ein dag koma Føroyum til góðar. Ímynda vit okk- um, at tað t.d. verður gjørt eitt ella fleiri risa- stór gassfund við Føroy- ar, so er ikki óhugsandi, at vit eisini kunnu brúka ta tøknina, sum verður útviklað eitt nú í Noregi. Sigurð í Jákupsstovu sigur, at tað kann eisini gerast sera áhugavert, um vit gera stór gassfund á landgrunninum. –Nú vita vit av góðum grundum ikki, hvat er undir basalt- inum, men har hómast stórir strukturar, sum eisini kunnu goyma gass. Og í tí førinum vil tað vera áhugavert at kunna brúka nýggjastu tøknina, sum finst, skulu vit taka gassið upp. Í sambandi við at franska oljufelagið Total í løtuni er í ferð við at bora ein avmarkingar- brunn vestan fyri Het- land kring Laggan gass- feltið, heldur Sigurð í Jákupsstsovu eisini, at eitt positivt úrslit av hesi ella aðrari boring kann fáa týdning fyri framtíðar menning av kolnvetnis- framleiðslu hjá okkum, tí verður eitt felt sum Laggan bygt út, so merk- ir tað jú, at vit fáa gongd á ein infrastruktur í øki- num. Tað kann gera tað lættari hjá okkum at flyta møguligt føroyskt gass til meginlandið. Framkomna tøknin kann koma okkum til góða Føroyska undirgrundin undir sjóneykuna Sigurð í Jákupsstovu, føroyskur oljustjóri: -Tøknin, sum í dag verður roynd í grannalagnum kann koma okkum til góða ein dag. Hon kann koma væl við í kjalarvørrinum á eini nýggjari útbjóðing. Mynd Jan Müller C M Y K 5 4