mánadagur 5. august 2013síða 26

Mánadagur 5. august 2013 · Nr. 88 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Barsilsskipanin er góð, sum hon er Hanus Samró Løgtinsmaður fyri fólkaflokkin Nýggi portalurin hjá Sosiali​ num, in.fo, endurgav brot úr mínari røðu um løg​mans​frá​ greið​ing​ina, har eg harmaðist um, at landsstýrismaðurin við vinnumálum, Jóhan Dahl, ætlar at leingja um barns​burð​ar​farloyvi. Við yvir​ skrift​ini “Barssilskipanin má ikki verða ov góð” kom øði í fjøld​ina. Á portalinum komu om​an fyri hundrað við​merk​ ing​ar og fleiri hundraðtals “likes”, har fólk sýndu sína ónøgd. Barsilsskipanin skal ikki skerjast Í greinini tykist tað, sum Hanus Samró ætlar at skerja barnsburðarfarloyvið og har við gera inntriv í barsil​skipan​ ina, men tað hev​ur undir​ ritaði ongar ætlanir um. Barsils​skipan​in er super, sum hon er. Barnsburðarfarloyvið skal ikki broytast. Foreldur, sum eru lønmóttakarar, skulu framhaldandi hava: “rætt til barsilsfarloyvi í upp til 38 vikur tilsamans.” Barnsburðarfarloyvið skal ikki leingjast Eg vil hinvegin ikki leingja um barnsburðarfarloyvið. Tað er umráðandi, at vit varð​ veita kvinnurnar so leingi á ar​beiðs​marknaðinum sum møgu​l​igt. Her verður serliga hugs​að um kvinnur við hægri út​búgv​ingum, sum arbeiða við tann- og sjúkrarøkt, tøkni og øðrum samtíðarkrevjandi arbeið​um, har tað er neyðugt at fylgja við og uppdatera seg alla tíðina. Vit mugu ikki gloyma, at burðar​av​lopið per kvinnu í Føroyum er í miðal 2,5. Tað er tað hægsta í Evropa. Er tað nú soleiðis, at vit leingja barnsburðarfarloyvið til eitt ella hálvt annað ár, eru tær burtur frá arbeiðs​ marknaðinum í trý til hálv​ fimta ár. Harafturat skulu vikur​nar, áðrenn tær fara í barsil, takast við. Barsilsskipanin skal ikki vera so góð, at kvinnur sum vilja út aftur á arbeiðs​mark​ naðin, skulu ikki føla seg at vera verri mammur við at fara fyrr út aftur á arbeiðs​ mark​nað​in. Hinvegin forðar barissil​skipanin ikki fyri at mamm​ur kunnu vera longri heima, tí tað er altíð møgu​ ligt at keypa sær nakrar vik​ ur aftur​at, um heilsan og um​ støður​nar eru til tess. Eg eri tilvitaður um, at hugsan​ar​hátturin ikki sam​ svar​ar við donsku væl​ferð​ ar​myndina, men eg eri ikki samdur við teim​um, ið seta barsilsskipan​ina og hækk​ andi fólka​vøkst​ur saman. Ein við​merkjari skrivaði so​ leið​is: “Tað er bara at minka um barsils​burdafarloyvi…vita so hvussu nógv fólk eru eftir í Før​oy​um!” Tað kann ikki vera rætt, at fólk fáa sær børn, tí tey hugsa um, hvussu nógv tey fáa í barsil ella barnafrádrátti. Vón​ andi eru vit ikki komin har til, at børnini verða vigaði í peng​um og/ella almennum skipan​um, men eru tað for​ eldr​ini í sínum kærleika móti hvørjum øðrum, fáa sær barn/børn, tí tey vilja hava sína egnu familju. Neyðugt við barssilskipan Eg ásanni tó, at tað er neyðugt við barssilskipan og barns​burð​ar​farloyvi, tí tað er neyðugt fyri barnið, at tað fær kær​leika og umsorgan fyrstu mánaðirnir í sínum lívi. Sum ein liður í hesum skulu vit ikki revsa tey, sum velja at fáa børn, men fáa kvinn​ur​nar løn, meðan tær eru í barns​burðarfarloyvi. Í mun til nógv onnur eri eg av tí áskoð​an, at barsilssfarloyvið skal ikki vera meir enn 38 vikur. Tað er eftir míni bestu sann​føring nóg mikið. Eitt annað, sum eg heldur ikki eri samdur í, er, at fólk vilja hava kvinnurnar long​ ur við hús. Tað er ein sann​ roynd, at kvinnurnar eru tær, ið hava bestu út​búgv​ing​ ina. Eg vil ikki, at kvinnurnar skulu vera heima við hús, tá samfelagið hevur tørv á teirra vitan og ser​kunn​ leika. Sostatt er tað ikki fyri at diskriminera, men fyri at verja kvinnuna á ar​beiðs​mark​ naði​num, tí vit mugu ikki gloyma, at samfelagið gong​ ur við tí rúkandi ferð. Um kvinn​ur​nar bara passa børn, sum so nógv vilja hava tær at gera, men sum kvinnurnar hava barst nógv ímóti, verða tær afturúrsigldar í sam​felag​ num, tí tøknin, fakligheitin og samtíðin bíðar ikki eftir teim​um. Tað er somuleiðis ein sann​roynd, sum vit mugu síggja í eyguni. Til síðst kann eg siga, at eg eri av tí áskoðan, at barns​burð​ar​farloyvið eigur at verða býtt javnt millum foreldr​ini, so tey í felag gera av, hvør skal vera heima við barni​num og ikki. Tað skal ikki vera upp til mín ella statin, hvør passar barnið, men upp til foreldrini sjálvi, hvussu tey býta hasar 38 vikur​nar millum sín. Ein samhaldsføst gjaldsskipan – ið fevnir bæði um undir-og yvirsjóvartunlar, er besta loysnin Ólavur Hátún Komið er nú til, at trý uppskot um und­ir­sjóvartunnilsger(ir) skulu til viðgerðar á tingi Um tað so mikið um­tal​aða er at siga, at tað vón­an­di og væntiliga ikki vinn­ur frama. Í fyrsta lagi hev­ur upp​skots​ stillarin, lands­stýr­ism­að­ ur í lógarmálum, í sín­um upp​rit​ið eyðsýniliga virk­ að í heimild​ar​loysi. Í øðrum dem­o­​krat​­iskum londum hevði slíkt fingið av​leið​ing​ ar fyri ráð​­harr​an; men her hjá okk­​um uppliva vit, at land​s­ins stjórn leggur upp til at snikka lógina so til, at lóg­​loysi kann gerast lógligt. Eru vit sum rættarsamfelag tá ikki komin út at flóta yvir móti tí anarkistiska? Um tað, vit vita um sátt­ mál​an, sum tað er ætl­an land​ s­týr­is​ins at fáa und­ir­skriv­ aðan, er við fáum orðum at siga, at felagsskapurin, sum er sinnaðir at átaka sær upp­ gávuna, setir so órímilig krøv um av­k­ast og serrættindir, at tað er at undrast á, at lands­ stýris​mað​urin ikki langt síð­an hevur tikið seg aftur úr samráðingum og í staðin er vendur aftur til sína upp­ runa​ligu ætlan: at lata sín egna stovn Landsverk taka sær av málinum. Hini bæði uppskotini eru stig á rættari leið, men ynsk­ i­ligt hevði verið, at upp­skots­ still­​ar​nir høvdu funnið sam­ an í felags tilráðing, í staðin fyri at farið er í tvíningar. Ynsk­​i­ligt hevði tó í báðum før­​ um verið, at hugskotið hevði fevnt víðari, og at tað ikki bara verður fokuserað upp á Skálafjarðar- og Sand­oy­ar​ ­tunnilin. Ovtekur Lands­kass­ in seg av hesum báðum verk​ ­ætl­an​um, fara áratíggir at ganga, áðrenn komið er á mál til tann meiritørv, sum er. Havi umtalað hann í bløðum áð​ur: Í Suðri: Nýggjur / Endu­r­ nýgg­​j­​að​ur Hvalbiartunnil og sama til Sandvíkar og tunnil und​ir Øraskarði (Fámjin). Í Sandoynni: Tunnil til Dals Í Norðstreymi: Tunnil áveg​is til Tjørnuvíkar Í Eysturoynni: Tunnil und​ir Gjáarskarði, Tunnil Hell​ur​nar – Fuglafjørður og Tunnil Kambsdalur – Millum Fjarða. Í Norðoyggjum: Nýtt / Endur​nýggj​að tunnils​sam​ band Norð um Fjall, tunnil yvir í Havn í Svínoy ella renni​ strong​ur Viðoy – Svínoy og renni​strongur til Fugloyar. Onnur tunnilsynskir eru eisini, men nú nóg mikið við hes​um. Hetta eru ikki luksus​ynsk​ ir, men í fleiri førum bráð​neyð​ ugur tørvur. T.d. eru okkara elstu tunnlar, teir Norð um Fjall, Hvalbiartunnilin og Sand​vík​artunnulin á ongan hátt tíðarhóskandi, ja, mest at kalla lívshættisligi. Við bøtt​ um sambandi inn á megin​ økið fara forfjónaðar oyggj​ar sum Fugloy og Svínoy uttan iva at gerast týðandi aktiv í einari sprettandi ferða​vin​ nu. At bíða hálva øld við at fremja hesar ábøtur í okkara sam​ferðslukervi er hvørki ráðiligt ella neyðugt, men tað krevur politiskt hugflog og dirvi. Loysnin er ein sam​ halds​føst gjaldsskipan, har hvør bilur rindar tunnilsgjald í tann mun hann koyrir, tað veri sær gjøgnum undir- ella yvirsjóvartunlar. At legg​ ja sama tunnilsgjald á allar bilar er ikki rættvíst, tí nógv​ ir teirra fara sjaldan ella ongan​tíð gjøgnum tunlar. Líka órættvísur er tankin um tunnils​avgjald á brennievni, tí dúgliga verður koyrt, eitt nú inni í Eysturoynni ella t.d. runt í Havnini, uttan ferðing gjøgn​um tunlar. Fólk, sum dagliga ella ofta koyra gjøgnum tunlar, hveppa seg ivaleyst við brád​ liga at skula gjalda fyri tað. Men í mun til hvat bilakeyp, mán​að​argjald, trygging, veg​ skatt​ur, viðlíkahald etc. kosta, er her bert talan lítið íkast, ið sum frá líður fer at lata upp fyri ríkandi møguleikum til hent​leika og upplivingar í okkara fagra landi. Við einum gjaldi upp á bara 20 krónur aftur og fram gjøg​num tunlar, verða við ver​ andi ferðslu 100 milliónir ella meira tryggjaðar til fram​hald​ andi útbyggingar av tunla​ kervi​num. Fólk, sum á sínari bil​ferð hava tørv á at fara gjøg​num fleiri tunl​ar, nýtast ikki at stúra, tí av​slátt​ar​skip​ a​n er væl hugs​andi, har tú bert rindar t.d. tvey gjøld fyri 4 ella 5 tunnils​ferðir inn​an ávíst tíðarbil. Mán​að​ ar- og ársgjald fara eisini at lætta um. Viðvíkjandi umsiting av slíkari skipan havi eg spurt meg fyri og fingið váttað, at verandi kubbaskipan væl kann útbyggjast til at meg​na eisini hesa víðkaðu upp​gávu, og at hugsandi er, at nýggj​ari teknikk​ur við t.d. satelitt​eftir​ liti fer at gera hesa umsiting enn meira einfalda.