mánadagur 12. august 2013síða 25

25 Mánadagur 12. august 2013 · Nr. 91 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Heimsmet í manupulatión Frank Davidsen Og hvat høvdu Andrass Samuel­sen, Kristian Djuur­ hus, ella Petur Mohr Dam, allir fyrrverandi løgmenn, sagt til tað sum fer fram á Før­oya Løgtingi í hesum døg­um. Vit hava ein ráðharra íð hev­ur arbeitt í tí dulda, í sam­band við størstu sam­ ferðslu­ætlan her á landi nakrantíð. At so sami ráðharri utt­ an um Landsstyri, ber sítt dulda uppskot niðan í løg­ tingi, utttan atLandsstyri yvur­høv­ur fær innlit í málið, er so langt úti, at orð er ikki fyri tí. Tá so tað lóggevandi ting­ið, sum skal taka støðu í nevnda málið, og sum hev­ur sett nevnda ráðharra í starv, heldur ikki fær innlit, so er politiski ruðuleikin full­komin. Hugsi tykkum um ráð­ harr­in fyri samferðslu í Fólka­tingi­num, hevði farið í duldar sam­ráð­ingar um Femern ætlan­ina, har brúgv nú skal ger­ð­ast millum Danmark og Týska­land. Fyri tað fyrsta, so hevði tað verið óhugsandi. Og um tað var hent, so hevði hann verið varpaður út úr Fólka­ting­inum, við einum misálitið. Spurn­ingurin er eisini, um tann stjórnin ikki eisini hevði fingið eitt misálit, so­leið­is at hon eisini hevði mist polit­iska valdið. Eftir øllum at døma, so átti innlendismálaráðharrin fyri langt síðan, at fingi eina mis­álits­váttan. Fyrst dregur hann sítt egna innlendisráð uppá trá, við einum up­p­skoti sum eingin heimild var til. John Johannesen, tá­sit­andi landsstyrismaður, hevði jú tikið stig til ein aðra loysn, tí var huldu­upp­skotið sum sitandi inn­lendis­mála­ráð­ harra arbeiddi við, ikki polit­iskt borðbært. At hann so aftaná leggur upp­skotið aftur fyri løg­ tingi, fyri at legalisera huld­ u­upp­skot, tað sigur alt um tað tign í Føroya Løgting hevur vit í dag skriva 2013. Vónandi eru løg­tings­ limirnir Brandur Sandoy og Páll á Reynatúgvu so poli­t­ iskt framskygdir, at teir ikki lata seg politiskt taka av fót­un, nú sitandi landsstyri í berum panikki, knappliga burt­ur úr ongum lovar teim­ un ein Sandoyartunnil. Meðan fíggjar­mála­ráð­ harrin setti av 1 millión krónur, siger og skriv­er eina millión til P/F Sand­oy­ ar­tunnil­in, so er Løgmaður í sonn­un gávuhýri nú hann knapp­liga finnur út av, at pri­va­ta loysnin hjá honum og Kára Højgård ikki hevur meiri­lutan aftan fyri seg í sam­gong­uni. Hatta er jú nothing og kann als ikki góðtakast, bert at bjóða eina millión krón­ur, tá atkvøður skulu keyp­ast. Tískil hækkar Løg­mað­ur inngjaldið til Sand­oy­ar­tunnilin til 150 milliónir, væl at merkja um hann fær trygd fyri, at keyptu atkvøðurnar trygg­ ja Kára P. Højgård og hon­ um privata tunnilin. Her­við hækkar Løgmaður gjald Fígg jarmálaráðharrans fyri ar fáa ein meiriluta, frá einari millión til 150 milliónir, ella 15.000 %. Hetta má sigast ar vera, tann kavrotnasti rossa­ handil í politiskari søgu, og so á áljósum degi, dreg­ur sit­ andi Løgmaður løg­manns­ em­bætið niður á eitt støði, ið gott kann samanlíknast við tað sum Berlusconi nýliga er dømd­ur fyri. Aftaná tað sum fram er farið, er tað óskiljandi, at Kári P. Højgård og stjórin í inn­lendis- og løgmálaráðnum ikki báðir eru loystir úr star­vi. At so samgongan fram­veg­is stuðlar Løgmanni, er fyri mongum eisini ein gáta. Landsstýrismaðurin avmonterar fólkaræðið Tað ber ikki til, at hvør tele­fon­sam­røða og hvørt komma í mál­ inum um størstu sam­ferðsl­u­út­bygg­ing nakr­an­tíð í Før­oy­ um, mill­i­ard­a­íløg­an Skálafjarðartunnilin, bara kann dyljast fyri al­menn­ing­i­num. Føroysk Miðlafólk krevja opinleika Ingolf S. Olsen virkandi formaður, Føroysk Miðlafólk Hvat ger ein sperdur lands­ stýr­is­maður, tá hann ikki fær trumfað júst sín vilja ígjøg­ num, tí fólkaræðið við tess skipa­num, institusjónum og mann­a­gongdum forða hon­ um í tí? Kári P. Højgaard ger tað upp á sín máta viðvíkjandi størs­tu sam­ferðsl­u­í­løgu nakr­an­tíð ­í Før­oy­um, Skála­ fjarð­ar­tunl­i­num, eisini nevn­ d­ur Eystur­oyar­tunnilin – um­ veg­is sítt lýdna embætisverk og væl hjálptur av flestu sam­gong­u­fel­øg­um sínum og kanska onkr­um andstøðulimi við: Hann avmonterar ella by-passar bara allar forð­ing­ ar­nar. Atgongdin at hava eft­ ir­lit við, um hann sum lands­ stýr­is­mað­ur ger sítt arbeiði í sam­svar við lógina, og um alt annars er rætt handfarið, verð­ur tikin burtur við kate­ gor­iskt at nokta innlit í nak­ að sum helst, sum hevur við hetta mál at gera. Somuleiðis verður møgu­ leik­in hjá løgtingslimunum at kenna fortreytirnar, ið eru av­gerandi fyri yvirhøvur at tøku støðu í málinum um Skála­fjarðartunnilin, tikin burt­ur, og Kappingarráðið hev­u­r onki at skula havt sagt. Men tað KANN ikki bera til, at ALT samskiftið, sum Kári P. Højgaard, lands­stýr­ is­mað­ur í innlendismálum, og hans­ara aðalráð hava havt við privata danska tunn­ils­felagið, Copenhagen In­fr­a­structure Partners, CIP, og ALT fyrireikandi arbeiðið í um­sitingini er undantikið lóg­ini um alment innlit. Kortini er svarið bums nei, tá miðlar royna at fáa bara eitt lítið sindur at vita um avtaluna um eink­a­rrætt at gera og reka Skál­a­fjarð­ar­ tunn­il­in. Við loyvi frá Jón Briani Hvidt­feldt, tíðindaleiðara í Miðla­hús­inum, endurgevi eg her eina av hansara mongu um­bønum um alment innlit og svar­ið, hann hevur fingið frá Inn­lend­is­mála­ráðnum­. Um­bønin er send við teldu­ posti 19. apríl 2013. Til Innlendismálaráðið Att: Rúni Joensen Vísandi til innlitslógina verð­ ur hervið biðið um inn­lit í fylgjandi, ið alt hev­ur sam­ band við Eyst­ur­oy­ar­tunn­il­ in: • Alt tilfar í samband við ú­t­ bjóð­ing­ina, ið endaði 17. apríl • Alt tilfar, ið liggur til grund fyri at velja ta fyri­tøk­u, sum nú verður farið í real­i­tets­ sam­ráðingar við Vinarliga vátta móttøku Heilsan Jón Brian Hvidtfeldt, tíðindaleiðari Miðlahúsið Og svarið, sum hann fær 10 dag­ar seinni – absolutta há­ mark­ið fyri, hvussu lengi ein al­mennur mynd­ug­leiki hev­ur loyvi at forhála eitt svar upp á eina umbøn um al­ment innlit: Innlendismálaráðið hev­ ur mót­tikið skriv tygara dag­ fest 19. apríl 2013, har bið­ið verður um innlit í skjal­a­til­ far, viðvíkjandi ætl­aðu verk­ ætlan­ini “Eyst­u­roy­ar­tunn­l­ in”. Innlendismálaráðið er í eini sam­ráð­ingartilgongd um treyt­ir fyri at lata einum sam­starvs­parti einkarætt at bygg­ja, reka og fíggja und­ir­ sjóv­ar­tunnil undir Skálafjörð og Tanga­fjörð, og ikki ber til at föra slíkar samráðingar alment. Um givið verður al­ ment innlit í málið, er stórur vandi fyri, at tað fer at ávirka endaliga úrslitið av sam­ ráðingunum til tað verra, og í ringasta föri kann tað for­ koma ætlanini. Tí kann Inn­lend­is­mál­a­ ráð­ið tíverri ikki kann ganga umbön tygara á möti. Av­ gerðin er vísandi oman fyri nevndu orsök grundað á § 13, stk. 1. nr. 5)–6) í lögtingslóg nr. 133 frá 10 juni 1993 um innlit í fyr­isitingina. Vegna Innlendismálaráðið Kaj Johannessen, fulltrúi Umbønin er send til Rúna Jo­ensen, aðalstjóra, og svar­ að av Kaj Johannesen, full­ trúða. Tað eru somu menn, sum varða av øllum mál­ inum í umsitingini í Inn­ lend­is­málaráðnum, t.e øll­um samskiftinum og sam­ráð­ ing­unum við CIP. Teir sleppa sostatt sjálvir at gera av, hvussu neyvt alment eft­ir­ lit nakar sleppir at hava við teimum, og í hesum før­inum hava teir so avgjørt, a­t al­ menn­ingurin onki sum helst skal hava at vita um teirra virk­semi. Tað er eisini vert at leggja til merkis hetta brotið í svar­ i­num: Um givið verður alment inn­lit í málið, er stór­ur vandi fyri, at tað fer at áv­irka endaliga úrslitið av sam­ráð­ ing­unum til tað verra, og í ringasta föri kann tað for­ koma ætlanini. Her er talan um subjektiva mot­i­v­g­ransking og ikki eina ob­jek­tiva meting við støði í lóg­ini um alment innlit. Kaj Jo­hann­e­ssen situr og gitir um, hvat innlitið skal brúkast til, og hvussu upplýsingarnar møg­u­lig fara at ávirka málið, tá tær verða almennar. Kaj Jo­hann­es­sen eigur bara at meta um, hvørt umsøkjarin hev­ur løgligan rætt til upp­ lýsi­ngar­nar ­ella ikki, og hevur absolutt onki at gera við, hvussu tær síðani verða brúkt­ar og loftaðar. Kaj Johannessen sigur § 13, stk. 1, nr. 5) – 6) í lógini um alment innlit vera grund­ar­ lagið fyri at nokta hesi um­ bøn­ini um alment innlit. § 13, stk. 1 sum hevur seks ymiskar, útgreinandi á­set­ing­ ar um avmarking í rættinum til skjalainnlit. Nevndu á­set­ ing­ar­nar avmarka innlitið við­víkj­andi: 5) fíggjarligu á­hug­a­mál­u­ num hjá tí almenna, herundir fremj­ing av vinnuvirksemi tess almenna ella 6) privatum ella al­menn­ um áhugamálum, har tað vegna serligar umstøður í hesum føri er neyðugt at dylja málið. Men í § 13, stk. 2 stendur so­leiðis: Um umstøður, sum nevnd­ar í stk. 1 bert gera seg galdandi fyri ein part av einum skjali, skal við­kom­ andi gerast kunnigur við restina av innihaldinum í skjal­inum. Vi­ð øðrum orðum skuldi Inn­lend­is­málaráðið havt stri­kað út yvir loyniligu upp­ lýs­ing­arnar, um tað metti ávísar upplýsingar vera so viðkvæmar, at tær skuldu dyljast, og latið innlit í rest­ ina. Soleiðis er eisini vanligt at gera. Tað er eisini góð siðvenja sum minstamark at upplýsa, hvørji skjøl eru í málinum, sum innlit ikki verður latið í. Við sínum noktandi svari stað­fest­ir Inn­lend­is­mál­a­ráð­ ið, at ALT í málinum, hvør ein­asta telefonsamrøða og hvør einasti skrivaði bók­ stav­ur, kann fjalast fyri al­ menn­ing­inum í samsvar við lóg­ina um alment innlit. Sum eitt kuriosum kann nevnast, at í lóg­ar­upp­skot­i­ num hjá Kára P. Højgaard um Skál­a­fjarðartunnilin er ein á­set­ing um, at avtalan um eink­a­rrætt ikki skal verða fevnd av lógini um alment inn­lit. Men henda ásetingin kann ikki brúkast sum grund­arlag fyri at siga nei, tí tann lógin er sum kunnugt til við­gerðar í Løgtinginum og ikki samtykt. Tí er tað bara lógin um alment innlit, sum lands­stýr­ is­mað­ur­in og hansara e­m­ bætisverk kunnu brúka sum grund­arlag fyri annaðhvørt at játta ell nokta umbønum um al­ment innlit. Einhvør kann siga sær sjálv­um, at tað kann ikki vera rætt, at lógarheimild er fyri at dylja ALT. Men tað er effektivt, tá dem­o­kratisku skipanirnar ger­ast ein bági. Vegna Føroysk Miðlafólk fari eg tí við hesum opna brævi at krevja, at annar løg­ frøðiligur myndugleiki enn Innlendismálaráðið við­ger umbønir um al­ment innlit í málið um Skál­a­fjarð­ar­tunn­ il­in. Samstundis heiti eg á all­ ar miðlar um beinanvegin at kæra noktandi svar um al­ ment innlit í hetta málið til Løg­ting­s­ins umboðsmann.