hósdagur 15. august 2013síða 45

nr. 93 · 16. august 2013 9 Gastrosexualitetur Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Føroyski maðurin hevur tí holla vitan um at útnytta náttúruna. Hann veit hvussu og nær hvørt djór skal drepast og fáast til høldar, hann hevur amboð og handa­lag, ja, tað eru enntá ritual til ymsu veiðuna. Hesi aldargomlu gastronomisku virði og stóra vitanin um veiðu og hag­reiðing eru fyri stóran part farin fyri skeyti uttan­lands. Men nú venda menn­inir aftur til tað. – Tað ger føroyski mannin til størsta idealið fyri nýggja maskulina mat­ rákinum, slær Gutti fast. – Eg haldi man kann siga, at um tað eru maskulinar menn, kvinnur vilja hava, so er føroyski maðurin gávan til allar kvinnur, leggur hann flennandi afturat. Maskuliniteturin, sum hvarv 34 ára gamli Gutti Winther er uppvaksin í Havn, men hann hevur lært til kokk í Keypmannahavn, har hann eisini hevur starvast í nógv ár og verið leiðari á ymsum matstovum. Hann hevur fing­ urin fast á pulsinum, tá tað kemur til mat­rák. Tá tað kemur til nýggja gastro­ sexuella rákið, heldur Gutti ikki, at før­oy­ingurin kann samanberast við mannin á til dømis Vesterbro. – Uttanlands skaffaðu menninir eisini føðina fyri 100 árum síðani. Men nú skaffar tú mat við at skaffa pengar. Upprunin og førleikin eru horvnir. – Verðin er vorðin ósansalig, lívið er blivið til eina røð av púra eins og gráum døgum. Fólk arbeiða, tey nýta ikki kroppin og árstíðirnar eru eins. Um kvøldið er tað sjónvarp og at fáa børnini í song – og næsti dagur er sama sjabbið. Matur er nakað, sum fæst í handlum – ofta innflutt frá hinari síðuni á jørðini. Men Gutti vísir á, at seinastu tíðina hava orð sum umhvørvi, náttúra, fairtrade, heilsa og staðbundin matur verið nógv frammi. Mannligir kokkar eru vorðnir superstjørnur. Í Danmark er tað til dømis Thomas Rode, sum er kendur fyri steinaldarkost. Hann er væl­ trenaður, tattoveraður og maskulinur, og hetta ávirkar heilt víst rákið, heldur Gutti. – Tá kvinnur gera mat, snýr tað seg ofta um úrslit. Alt skal vera púra klárt, tá fólk koma at eta. Nýggja rákið snýr seg um sjálva prosessina. Tað er ikki longur nøktandi, at skera steikina á jólum – hann vil sjálvur framleiða. Gutti greiðir frá, at tá nýmótans mað­urin býðir fólki til døgverða, súltar hann grønmeti, bíleggur serligt kjøt og forkunnugt vín, granskar og lesir uppá. Tá gestirnir koma, stendur hann í køkinum og leggur seinastu hond á, meðan kjøtið hvílir og sósin fær rætta konsistens. Tað snýr seg um fram­ leiðsluna og um at verða sæddur. – Tað ikki er pussi-nussi-matur við baby-grønmeti, porcheraðum rognum og eitt sindur av skúmi. Tað er grovt og Ein gáva til allar kvinnur Maskulini føroyski maðurin: Føroyski maðurin er idealið – Føroyski maðurin fæst sera nógv við mat – og tað er ikki rætt, at tað er eitt kvinnuøki. Tað vóru nokk kvinnurnar, sum gjørdu matin, men menninir fingu matin til høldar og hagreiddu hann, vísir Gutti á. – Teir hava róð út, flett, skotið harur, fleygað fugl, verið í grind, rænt egg og so víðari. Tað er rátt, ógvusligt og ekstremt maskulint – og tað snýr seg alt um mat, staðfestir Gutti Hvalir verða riknir – ofta í fleiri tímar – inn móti landi. Har leypa menn á sjógv, vassa í blóði uppundir miðju og drepa hesi stóru dýrini við stórum vápnum og egnum hondum. Síðani skera teir tey í petti. Tað er altso ekstremt maskulint. Um tað eru maskulinar menn, kvinnur ynskja, so er føroyski maðurin ein sonn gáva til allar kvinnur. Meiri maskulinir menn finnast neyvan – og tað ger føroyingin til fyrimynd fyri gastrosexuella rákinum