hósdagur 29. august 2013síða 15

15 Fríggjadagur 30. august 2013 · Nr. 99 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Undirsjóvar­ tunnilin Jens Pauli í Dali 335 Leynar Um løgtingsfólk sam­tykkja ætlaðu privatu tunn­ils­ loysn­ina, missir (letur frá sær) tað al­menna týðandi rættindi part av sínum fíggjarliga sjálv­ræði. Eisini missir (letur frá sær) landið stóran part av ræð­is­tætt­ind­um til, hvussu vit í fram­tíðini (næstu 30- 50 ár­ini ella longri) skulu ný­tím­ans­gera stóran part av okk­ara sam­ferðsl­u­kervi (in­fra­kerv­ið). Kom at hugsa um fittu søg­una um »konuna, ið átti høn­una, ið hevði vorpið eitt gull­egg«. Hon tók ta avgerð at drepa hønuna, so hon fekk øll gull­eggini beinanvegin. Landsins oddvitar ætla í stað­in at senda hønuna liv­andi til Danmarkar við At­lants­flog. Carpe diem undir Tangafirði Tórbjørn Jacobsen Tangafjarðartunnilin hev­ur verið á breddanum í sam­fel­ ags­kjakinum og á pol­itiska palli­num í áravís, hann hev­ ur flotið í politiska sæv­ ar­mál­a­num alt eftir sum sjóv­ar­fallið hevur verið, og ong­an­tíð hevur løtan ver­ið lag­a­lig­ari enn nú, ella rætt­ ari mom­ent­um er nú, skal und­ir­sjóvarsmogan ger­ast veru­leiki. Borgarin og ser­ frøð­in og diverse tvør­polit­ iskar fraktiónir eru samd um, at hetta er einasta infra­ struktuella cash-kúgvin sum finst í landi­num og fyrimunirnir eru eyð­sýnd­ ir, 2/3 av íbúgvum land­sins búleikast báðu meg­in við munn­ar­nar, og tað krevst ongin vísind fyri at fram­ rokna sam­fela­gs­vinn­ing­ in, nógmikið er at skoða menn­ing­ina í Føroyum síðani Mikkjal Helmsdal og hansara valalið fór und­ir at framtíðartryggja væl­ferð­ar­ samfelagið umvegis undir­ støðu­kervið. Hvussu mang­ ar milliardir krónur ið eru brúktar í dagsvirði til berg­ hol, vegir og havnarløg, hesi árini síðan stríðsárini seinru, er ilt at meta um, men 100 milliardir forsláa ikki, og hví skul­di einasta inntøkukúgvin í undirstøðu, á eina góða milliard í íløgukostnaði, tá verið ein trupulleiki hjá teim­ um almennu Føroyum? Landsstýrismaðurin í innlendismálum tók á hes­ um sinni málið uppaftur, og tað var sum at festa eld í gamalt hoyggj, kropp av kroppi ganga nú øll fram á rað við sínum hugskotum um hvussu hetta átrokandi mál skal fremjast, ongin ivast yvirhøvur í um málið skal loysast, og úrslitið er, at fleiri uppskot nú liggja í rættar­nevnd løgtingsins, og har­til er okkurt ávegis. Realpolitiski trupulleikin í verandi stund er bara, at onki av uppskotunum tykist eiga ein meiriluta á tingi. Kloss­u­ta handteringin hjá lands­stýrismanninum av máli­num hevur forkomið pri­vatu CIP-verkætlanini, ætlar ein politikari at fremja eitt mál, skal hann krúpa burt­ur frá hesum sjálvur, og lata málið, og ikki seg sjálvan, vera fokuspunktið, og totalt mis­skilta valdsarrogansan og embætishoveranin, ið nú rýkur frá departe­ment­stjóra­ num í Innlendismálaráðnum, sum í samrøðu rør framundir, at politiska skipanin í landi­ num er ein forðing fyri hans­ara stóru ætlanum, punkt­eraði ætlanina endaliga. Tragikomiska og pútudevilska ætlanin hjá løgmanni, at tøma national­bankan niður í tvær undirsjóvarsmogur, fyri at flyta marginalarnar yvir á sína hálvu, munaði mun­ andi tann skeiva vegin. Her vendist ikki aftur. Táið æt­ laði undirritingarfundurin í Løks­høll hin 27. juni, væl­ smurd­ur av Kristinu Bær­ end­s­en og Beini Troest, gjørd­ist partapolitiska mo­ ment­um´ið, drív­meg­in, held­ ur enn Tanga­fjarð­ar­tunnilin, tá brast í grundini longu alt málið í ministeriella føvn­ ingi landsstýrismansins. Í eini metamorfosu var cash- kúgv­in nú vorðin ein ætlað at­kvøðu­kúgv. Hvat ið politiska skipanin heldur til í løtuni er ilt at vita, niðurbræðingin i sam­gonguni er eyðsýnd, tað bløðir úr skeinunum, men hyggja vit isolerað at Tangafjarðartunlinum, sum tey flestu halda er ein skila­ góð íløga, leik og lærd, so eru nú áneyðir á einum PlanB í mun til verandi og komandi upp­skot, sum ikki eiga nóg dygga undirtøku í politisku skipanini. Frábyrgja vit Tanga­fjarð­ ar­tunnilin frá øðr­um undir­ støðu­verk­ætla­num, so er ongin ivingur um, at upp­ skotið hjá Poul Michelsen er tað frægasta ímillum teirra, sum rættarnevndin nú er í holt við at viðgera. Tað er mest kleana uppskotið, tí har hongur ongin politiskur tíansheldur partapolitiskur taraskógur og fløkist um beinini á málinum. Politisk fáfongd forðar kortini helst fyri, at tað kann samtykkjast, men alternativið er, at tingmenn úr øllum flokkum gera eitt uppskot sum líkist hesum, og at teir allir eru uppskotsstillarar fyri at tryggja stabilitetin frá framløgu til lok mál­sins við triðju viðgerð. Í hesum málinum eru flokk­ar­nir fram­manundan destabili­ser­ aðir, menn ganga út í ljósan dag úr ymsum smogum, tí eiga eysturoyartingmenninir, í minsta lagi, at fara eftir hesi loysn­ini, nú bara ein PlanB kann bjarga hesum málinum. Momentum er nú – carpe tí diem undir Tangafirði áðrenn ov seint er. Verður málið ikki loyst nú, kunnu vit bara staðfesta, at politiska skipanin ikki er nóg búgvin til at fremja skila­ góðar loysnir soleiðis, sum fólk­ið ætlaði tað í føroyska fólka­ræðinum. Fyrilestrar um víkingar og verðurlag Rolf Guttesen Vegna Gaia: , Søgu- og Samfelagsdeildin Tveir almennir fyrilestrar verða nú leygardagin 31.8. klokkan 12.30. Tað er ge­o­graf­ fel­ags­skap­urin GAIA, sum skip­ar fyri. Tveir granskarar frá University of Aberdeen, fara at leggja nýggjastu gransk­ing­arúrslitini fram. Dr. Kevin Edwards: Vík­ ing­ar­nir vóru ikki teir fyrstu at bú­seta seg í Føroyum. Kanningar av landslagi, søg­u­ligum keldum og blómst­ u­r­pollen hava givið sterkar á­bendingar um, at fólk hava búð í Føroyum væl áðrenn tað skand­inaviska landnámið, sum vanliga verður sett til um­leið ár 800. Nýfunnið til­ far á Sandi tíðarfestir land­ námið hjá teim fyrstu nið­ ur­setufólkunum heilt aftur til 4. til 6. øld. Man hevur í vind­bornum sandi funnið tor­v­øsku við leivdum av kol­ að­um byggkorni. Kolevni-14 kann­ingar av korninum av­ dúka tvey búsetingarskeið millum 4. og 8. øld, sum eru eldri enn víkingalandnámið. Hesi úrslit gera tað neyðugt at endurskoða fatanina av land­náminum í Føroyum og Norð­ur­atlantiska økinum sum heild. Dr. Brice Rea: Veður­ lagið í Føroyum í Sein- ís­tíðini, kannað við pal­e­o­g­l­a­ciologiskum og pal­ e­o­øko­log­i­skum proxy-data Fyrilesturin snýr seg um tíð­arskeiðið í Føroyum í end­a­num av seinastu ís­ tíð. Kanningarhættir úr bæði paleo-økologi og pal­ eo-glaciologi verða brúkt­ i­r. Projektið umfatar kort­ legging og kanning av ís­tíðarmorenum við tí end­ a­máli at fastleggja rað­fylgj­ una og geometriina í teimum virknu ís-massunum. Har­ aft­rat kemur innsamling av organiskum tilfari, sum kann lýsa viðurskifti í tátíðar um­ hvørvi. Hesar tilgongdir kunna geva upplýsingar um tað sein-glaciala veðurlagið og geva ábendingar um, hvar vindskipanin, ið kallast “Pol­ar Frontal Jet Stream” hev­ur ligið í hesum týðandi tíð­ar­skeiði, tá veðurlagið var í stór­ari umbroyting. Gaia-seminarið verður leyg­ar­dagin 31. august 2013 kl 12.30 (OBS tíðin er broytt) á Søgu- og Sam­fel­ags­ deild­ini, Jónas Broncksgøta 25 í Havn.