mánadagur 9. september 2013síða 28

Mánadagur 9. september 2013 · Nr. 103 28 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mann kann keypa gull ov dýrt Dagfinnur Danbjørg Samfelagsliga nýtsluvirði av Skálafjarðartunnlinum sigst - eftir tunnilsfjeppara út­søgn– at vera 2,5 mia. kr. Samstundis sigur Jørn Astrup fyrrv. bankastjóri, at CIP kann hála 100 mill. kr. úr føroyska fólkinum hvørt ár. Hetta svarar til kr. 2000 pr. føroying – stór sum smá – hvørt ár. Meðan Berlingarin slær fast, at Skálafjarðartunnilin eftir CIP-projekti fer at kosta føroysku bilistunum minst fýra mia. í bummpengum. So eru vit tað klókari. Fyri okkum, ið skjótt bert hava Himmalvegin eftir – er dugnaloysi í tunnilsmálinum til at liva (og doyggja) við. Men stakkals børn, ommu og abba børn, ið skulu leggja rygg til kostnaðin av ørvitisprojektunum bæði sum er og komandi – kemur skil ikki aftur í, so vit fáa eitt fólkastýri av fólkinum fyri fólkið. Sum er, sær tað ljótt út. Gott at Himmalvegurin er har og ikki skal projekterast og byggjast av CIP, Kára, Kaj og teirra viðhaldsfólkum, tí so hevði skaðin gjørst fullkomin. Loynifundur sunnudag Henrik Old Fyrst tøkk til Dimmu fyri at av­dúka, at løg­mað­ur ætl­ar sær í pengatangan hjá Sam­ halds­fasta. At Løgmaður hevur loyn­ i­fund ein sunnudag um, hvussu hann kann fáa fingr­ ar­nar í Samhaldsfasta, fyri at vinna sær politiskan frið nakrar dagar ber boð um at tal­an er um ein politiskan leið­ara sum er púra des­pe­ rat­ur. Tað vóru fleiri sum ótt­að­ ust av­leið­ing­arnar, tá sam­ gong­an í vár tók ræði á Sam­ haldsfasta, og tað var skjótt, at hesi fingu rætt. Minnist aftur á svarið frá Sam­bands­flokk­i­num, tá roynt var undir sam­gong­u­ sam­ráð­ing­u­num á sinni, at fáa gongd á hart tiltrongda út­gjaldið úr Sam­halds­fasta. Tí er tað heilt ó­fat­u­ligt, at sami flokkur, nú tor­ir at hugsa tankan, at sleppa samgonguni niður í Sam­ halds­fasta. Havi sjálvur fleiri ferðir, al­ment funnist at gamla stýri­num fyri grunnin, tí vand­in við at samla nógvar hundr­að tals milliónir (nú eina mill­iard) saman, ístaðin fyri at gjalda størsta partin út til pen­sjon­ist­ar­nar, er jú tann, at kemur ein flokkur sum Sam­bandsflokkurin, við ein­um djúpt høgravendum leið­ara til ræði, so er vandi á fer. Eitt skal løgmaður vita, at um lív og heilsan verður, so sleppur Løgmaður ikki at tøma Samhaldsfasta uttan svørðs­slag. Áheitan á Anniku Olsen um eldraøkið í Eysturoynni Alfred Olsen Tingmaður fyri Sambandsflokkin Eldrasambýli á Strondum og Heimið á Mýrunum Tíverri má eg ásanna, at handfaringin í Almanna­ ráð­num av eldraøkinum í Eysturoynni hesi seinnu árini langt frá hevur verið nøktandi og at Ráðið í staðin fyri at stimbra og ment røkt­ina á eldraøkinum, hev­ ur lagt fótonglar fyri einari  nátúrligari menning innan eldrarøktina, saman við kommununum. Her hugsi eg um ætlanirnar at niður­ leggja Heimið á Mýrunum (8 búpláss) og mótviljan til at geva Sjóvar kommunu loyvi til at byggja og veita játtan til rakstur av  bý­ lings­húsi/ eldrasambýli á Strondum. Tørvurin á búplássum innan eldraøki At Almannaráiðið ikki hev­ ur megna sína uppgávu hesi seinastu árini, er bíðilistin í Eysturoynni týðiligt tekin um, har 100 fólk nú standa á bíðilista, harav 15 fólk hava bráfengis tørv at koma á ellisheim, serliga tá eg hugsi um, at Eysturoyggin, sum áður gekk á odda og kundi veita ein góða tænastu til tey sjúku og eldru á ellis- og røktarheimi og eldra­ sambýlum, nú hevur ein slíkan bíðilista. Áheitan á Anniku Olsen Tí heiti eg hervið al­ment á Anniku Olsen, lands­stýris­ kvinnu, um at sleppa øllum ætlanum um at niðurleggja Heimið á Múrunum og at játta Sjóvar kommunu, bæði at byggja og at játta pengar til raksturin av eldrasambýli á Strondum. Hesi bæði tingini eru alneyðug fyri at bøta um vandastøðuna á eldraøkinum í Eysturoynni. Verður hetta ikki gjørt, so er vandi fyri, at støðan gerst katastrofal, tí verandi støðan er bæði álvarsom og darvandi fyri allar part­ ar í rakstinum á øllum ver­ andi eldrasambýlum og á Eysturoyar Røktar- og Ellis­heimi. Mín stuðul Eg kann veita Anniku Olsen mín stuðul til uppbygging av tænastunum á eldra­ øki­num, men hinvegin vil eg átala og stríðast móti øllum tiltøkum, sum gera tænasturnar innan eldra­ øki verri, sum nú inni í Eyst­ uroynni, har støðan er við at gerast sera álvarsom. Hvat so? Kristina Samuelsen advokatur Hvussu tryggja vit dygdar­ góða upplýsing av málum, og hvat skulu vit hava em­ bætisfólk til? (framhald av grein fyri viku síðani) Hvussu kann man so finna varandi loysnir á hesum trupulleika, sum kanska eisini kunnu verja løgmann og landsstýrismenn ímóti at koma í slíkt ódnarveður eina aðru ferð? Hetta snýr seg ikki um tunlar og heldur ikki um parta­politik. Hóast tað sjálv­ sagt eisini fyllur nógv í kjak­ inum. Hevði nú vónað, at onkur fór at spyrja løgmansstjóran, hvat hon helt, at man kann gera fyri at sleppa undan hesi ónøgd við arbeiðslagnum hjá landsstýrinum eina aðruferð. Tá tað framvegis ikki tykist finnast aðrar loysnir, enn at ofra ein landsstýrismann, havi eg hug at koma við nøkrum hugskotum! Man kundi t.d. broytt lóg­ arteknisku eftir­kann­ing­ina hjá løgdeildini í Inn­lendis­ málaráðnum frá at vera eitt tilboð til at verða eitt krav fyri, at mál kunnu leggjast fyri landsstýrisfund. Heilt fram til januar 2010 var tað ein tvungin skipan. Man kundi kravt, at eftir­ kanningin eisini skal liggja við uppskotinum, tá tað verður lagt fyri landsstýrisfund, og tá uppskot seinni verða løgd fyri Løgtingið. Man kundi víðkað eftir­ kanningina frá eini lógar­tekn­ iskari til eina innihaldsliga eftirkanning. Innihaldsliga eftir­kanningin kundi, um­ framt at vera løgfrøðilig, ver­ið víðkað til eisini at seta krøv um eina veruliga lýsing av fíggjarligum, um­ hvørvisligum, samfelags­lig­ um og øðrum viðkomandi av­leiðingum. Ikki bara bingo­plátan, har man skal krossa ja ella nei um hesi viðurskifti, møguliga við eini hissini frágreiðing frá einum málsviðgera, sum sjálvdan hevur serkunnleika um hesi viðurskifti. Man kundi, um vit taka dømi frá fyriliggjandi tunn­ ils­máli, útgreinað krøvini til lýsingina av fíggjarligu av­leiðingunum – kanska tik­ið okkurt við um, at man skal upplýsa um bestu sam­felagsnýttuna av eini verkætlan alt eftir, hvussu hon verður framd. Sam­ stund­is hevði hetta eisini pass­að væl við tankarnar aftan fyri játtanarlógini. Um lántøka er fortreyt fyri uppskotinum, kundi man t.d. kravt at fingið upplýst metta ávirkan á ratingina hjá Moody's. Man kundi sett krav um, at sjálvbodnar viðmerkingar frá bæði fakfólki og leik­fólki, innan og uttan fyri mið­ fyrisitingina, seriøst skulu viðgerast og metast um við eini innstilling frá umsitingini til landsstýrisfund. Og ja, tað er strævið, tá alt hetta skal gerast, tað krevur tol, tíð og orku og inniber harvið eisini kostnað. Men í longdini vildi tað givið eina betri upplýsing av teimum málum, sum verða borin fram til politiska avgerð og vónandi eisini hækkað um dygdina á tí, sum verður sam­tykt. Skulu vit hava eitt em­ bætisverk, ið byggir á eina aðal­reglu um at tæna politik­ arunum, so eiga tey eisini at verða skift út sam­an við politikarunum, og teirra løn ikki goldin úr lands­kass­an­ um. Týdningurin av at telja ein meiriluta í tøkum tíma skal man tó heldur ikki síggja burtur frá. Politisk iva­mál verða sjálvdan loyst í Løg­ tinginum. Einki er so ringt, at tað ikki er gott fyri okkurt. Mót­ mælisfundirnir hava sett fokus á ein grundleggjandi trupulleika, sum onkur nú vón­andi sær orsøk til at royna at loysa. Við hesum vil eg gera eina roynd at leggja upp til eitt framhaldandi konstruktivt kjak, bæði um hvussu vit fáa tað besta burtur úr tí vitan, sum okkara lærdu og leikfólk, úti og heima, sita inni við, og um hvussu vit skipa okkara embætisverk.