mánadagur 30. september 2013síða 7

7 Mánadagur 30. september 2013 · Nr. 112 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 VINNUDAGUR Ræðuliga illa klárað Hóast Kári Petersen ásannar, at inntøkuskatturin er alt ov høgur, heldur hann ikki, at skattatrýstið í Føroyum til­ samans, er ov høgt. Hann vísir á, at vit hava onga verju, tí ta uppgávuna røkja danir fyri okkum. Skul­ du vit havt eina verju, hevði tað kostað yvir 200 milliónir. Samstundis rinda danir ein­ar 70-80 milliónir í lestrar­tuðuli og útbúgving til føroyska ungdómin. Dan­ ir rinda 15 milliardir í menn­ ing­rhjálp, tað hevði svarað til 150 milliónir eftir okkara viður­skiftum og danir rinda eisi­ni løgregluna fyri okkum. Afturat tí fáa vit yvir 600 milliónir um árið í ríkis­ veiting. - Hóast alt hetta, fáa vit ikki javnvág á fíggjarlógina, tað er heilt ræðuliga illa klárað, sigur Kári Petersen. Ótrúliga nógv vert Kári Petersen vísir á, at hóa­ st vit eiga at umleggja okk­ara skattaskipan, er tað ómetaliga av­gerandi, at vit varð­veita væl­ferð­ar­sam­felagið. Hann samanber støðuna í Føroyum við USA. - Vit rinda 900 milliónir um árið fyri heilsuverkið. Í USA er skatturin lág­ur, men har rinda tey sjúkra­trygg­ ing­ar. Í USA fer 16 pro­sent av brutto­tjóð­ar­úr­tøkuni ­til heilsu­verk­ið. Í Føroyum hevði tað svarað til, at vit okk­ara heilsuverk skuldi kos­ta tvær milliardir - So tað er ikki bara sum at siga tað, at einskilja heilsi­ verk­ið, sigur Kári Petersen. Búskaparfrøðingurin vísir eisini á, hvussu ómet­a­ liga stóran týdning tað hev­ ur at vit hava ein fólkaskúla, sum gevur øllum ein møgu­ leika at fáa eitt gott arbeiði. - Hyggja vit eftir stóru býunum í USA eru nógv ungfólk, sum onga útbúgv­ ing fáa og har kriminalitetur er einasti útvegur. Í USA sita 2,4 milliónir fólk í fongsli alla tíðina. Tað svarar til, at tað støðugt skuldi sitið 380 føroyingar í fongsli. skattin munandi Hann heldur, at gera vit um­støðurnar ov torførar já teim­um er vansin, at heilt nógv av teimum rýma heilt av landinum, Kortini ásannar hann, at tað er ein trupulleiki, at tey rinda lítlan og ongan skatt í Før­oy­um. - Har er eitt alt ov stótt glopp ímillum tey, sum ongan skatt rinda og tey, sum rinda full­an skatt og tað gloppið eig­ur at minkast, heldur Ben Ara­bo. Sníkjandi Stjórin í Atlantskolvetni held­ur, at tað verður eisini neyðugt við ymsum brúkara­ gjøldum, men tað krev­ur stórt varsemi, tí brúkara­ gjøld raka tær lægru inn­ tøkur­nar meinari enn tær hæg­ru. Men samstundis inn­ leitast Ben Arabo inn á, at hóast vit hava methøgan inn­tøku­skatt, koma brúkara­ gjøld kortini sníkjandi inn á okk­um. Hann hugsar um nyggju byggi­lóg­gávuni, har tað kost­ ar at gera støðumetingar av húsum, Heilsufrøðiliga Starvs­stovan krevur gjald fyri nógvar tænastur og vit hava eisini brúkaragjøld á undir­sjóvartunlum. - Tað er ein vanlukka, at vit hava heimsins hægsta inn­tøku­skatt og at vit eisini hava høg brúkaragjøld, held­ ur Ben Arabo. Tí leggur hann dent á, at samstundis sum brúkara­ gjøld verða sett í gildi, má og skal inntøkuskatturin mink­ ast tilsvarandi, so at skatta­ trýstið ikki hækkar. Skaðiligt Eingin skattur er so skaðiligur fyri samfelagið, sum vanligur inntøkuskattur, sigur Kári Petersen, búskaparfrøðingur Skulu vit fáa skattatrýstið nið­ur, eiga vit at hava eitt effektivt eftirlit við teim­ um lógum, sum longu eru í gildi. Tað heldur Gudny Lan­ gaard stjóri í Vodaphone í Før­oyum. Á Vinnudegnum nevn­ di hon eitt hugvekjandi dømi um hvussu nógv lands­kassin missur um árið í mgv og øðrum av­ gjøld­um av vørum, sum verða innfluttar uttan um av­gjalds­skipanina. Í hesum sambandi segði hon, at á Vodafone í Føroyum høvdu tey leys­ liga kannað eftir, hvussu nógv­ar iPhone 5 tey høvdu selt og samanborið tað við hvussu nógvar iPhone 5 eru á netinum hjá Vodafone. - Tann skjóta upp­ gerðin skal sjálvsagt tak­ ast við fyrivarni, men hon gevur eina ábend­ing um, at einar 500 iPhone 5 eru fluttar inn til land­ ið uttanum av­gjalds­ skipanina -kanska smugl­ að­ar til landið- bara tá ið hugs­að verður um netið hjá Vodafone. Landskassin missur kanska 2000 krónur í mvg og avgjøldum av hvørj­ ari einastu telefon og tilsamans missur land­ið sostatt eina millión krón­ ur í avgjøldum av ymsum slagi, bara hvat Vodafone við­víkur. Verður so kapp­ingar­ neytin, Føroya Tele, taldur við, eru kanska einar 1500 iPhone 5 innfluttar til Før­oya, uttanum av­gjalds­ skipan­ina. - Sostatt missur lands­ kass­in einar tríggjar millió­n­ir í mvg og øðrum av­gjøld­um, bara upp á ein ein­stakar vørubólk, segði Gudny Langaard. Annars er hon samd í, at vit eiga at minka inn­ tøkuskattin. Hon heldur, at ein máti at útvega landskassanum fleiri inntøkur, er at leggja eina krónu í avgjaldi á lit­ urin av olju og bensini og at hækka vekskattin 1000 krónur- - Handverkara­frá­ drátt­ur­in og sj­ó­manna­ frádrátturin ­eiga at verða av­tiknir, tí teir geva onga mein­ing - Og so eiga vit at av­ taka alla tollfría sølu, tað er ein gomul lóg, frá teir­ ri tíðini tá ið fólk bara ferða­ðust hendingaferð í lívi­num. - Nú ferðast nógv fleiri ferðir um árið og at loyva innlutningi av fartelefonum, teldum og øðrum, er ongin meining í, heldur Gudny Langaard. 3 mió Víðgongt Viðhvørt skulu vit kanska taka víðgongd stig, heldur Ben Arabo, stjóri í Atlantskolvetni. Og sjálvur heldur hann, at vit eiga at umhugsa at krevja skatt, hvørja einastu ferð, vit flyta pening av gjaldskorti ella ímillum kontur