hósdagur 10. oktober 2013síða 14

Fríggjadagur 11. oktober 2013 · Nr. 117 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Í faldaranum ”Listaleypurin” – sum Norðurlandahúsið í Føroyum, Kommunusamskipan Føroya og Føroya kommunufelag skipa fyri við stuðli frá Menta mála ráðið - stendur tilboð til næmingar í føroyska fólka skúlanum sjónleikurin “FUCK”. Á heimasíðuni hjá Listaleypinum stendur, at “Lista- leypurin er ein verkætlan, sum hevur til endamáls, at skúlabørn í øllum Føroyum skulu fáa góðar listarligar upplivingar sum partur av skúladegnum...” Í stuttu lýsingini av júst hesum sjónleikinum, har mál- bólk urin er 7. til 10. flokkur, stendur, at hann er um: ”at ganga saman, forelskilsi, tú, eg, vit, at vera normalur, dreymar, vinir, mørk, kenslur, tryggleiki, fyrstu ferð, humor, samleiki, humørsvingningar, villir pissilingar, at fleyga sær, homosexualitetur, porno, maktin hjá kusuni, fordómar, fantasiir, murtar, boppur, paradise og sex… verðin flippar út í ungdómsárunum.” Sum eg las, mátti eg smílast eftir nøkrum av “óskikki ligu” orðunum, sum tó tóktust rættiliga kiksað í saman- hanginum. Víðari stendur so, at hetta er ”eitt stutt ligt ískoyti til vanligu sexualfrálæruna, við denti á tað sunna sex- og kærleikslívið”. Víst verður eisini til heimasíðuna www.teaterietapropos. dk, har lagt er upp til danskt frálæru til far til lærarar, sum kann vera brúkt í tímunum eftir vitjanina av Teateri et Apropos. Eitt av poetisku brot unum í frálæru- til far inum er “scene 4”: Cille og Anna på opdagelse i kvinde kroppen (kvindens skød). Her møder de Moder Liv (livmoder), G, Kli-Toris, menstrua tions tsunami og Venus bjerget. De to piger snakker om deres tissekone/ mus/fisse. Hugvekjandi er, at vit uttan trupulleika lata danskar sjónleikarar hesa løtuna standa fyri stuttligari seksual - frálæru í fólkaskúlanum við støði í donskum frálæru- tilfari. Sjálvsagdur er týdningin í, at sjónleikarar, lærarar og næmingar fáa eitt læruríkt prát um tað, sum rørir seg í gerandisdegnum hjá næmingunum. Men hvussu gjøgnumhugsað er hetta tilboð til før oysk ar fólka skúla- lærarar og næmingar? Hvar er mark ið fyri, nær tað kula gerst kiksað og støðið pín ligt? Hetta tilboð er jú ætlað øllum næmingum í fram halds deild ini – ikki bara nøkrum. At Norðurlandahúsið, KSF og FKF góðtaka støðið og danskt frálærutilfar er so tað, men tað kann undra, at Mentamálaráðið, sum ábyrgdari fyri gerð av frá læru- tilfari, heldur, at hetta er hóskandi frálæru tilfar og støði til aldursbólkin – ella er tað bara lættari at lata danir seta dagskránna? Ymiskar vilja meiningarnar altíð vera um, hvat støði fólkaskúlin skal hava ella hvørji tilboð fólkaskúlin skal bjóða. Tó er fólkaskúlin fyri øll, at tað avmarkar eisini – ella hvat? Dugi ikki at síggja, at hetta heldur tekur støði í nýggju námsætlanini. Í morgunsendingini her fyri varð sagt, at føroyingar duga ov illa føroysku orðini á likamslutunum. Hóast góð føroysk orð eru fyri allar likamslutir, brúka vit tey ikki. Niðurstøðan var, sum vera mann, at týdn ingarmikið er, at tey vaksnu fyrst læra seg orðini, og síðani geva børnunum tey. Tá kunnu vit spyrja, hvussu kiksað tað í veruleikanum er, at vaksin og myndugleikin við ábyrgdini av frálærutilfari ikki taka ábyrgdina á seg, men lata danir ístaðin seta dagsskránna. Hugskot og viðmerkingar – se Tóra við Keldu Lærari EYGA MÁLIÐ Kul ella kiksað? KJAK KJAK Viðmerkingar og lesarabrøv til Sosialin skulu sendast til teldupostadressuna: post@sosialurin.fo Feløgini skipa ítróttina og felagslívið – kommunan lynnir undir fyritreytirnar Tórbjørn Jacobsen virkandi borgarstjóri í Runavíkar kommunu Skiftandi býráð í Runavíkar kommunu hava í mong Harr ans ár rikið ein sera ak- tivan ítróttarpolitikk. Øk ið fevnir víða í ymsum ítróttar- greinum, og semja hevur altíð verið um, at stuðla feløgunum í ymsu ítróttarbrigdunum eftir einum og sama frymli, og higartil hava vit havt ta fatan, at stórt nøgdsemi hevur verið við skipanina og upphæddirnar, sum borg- arin á henda hátt hevur lynt undir feløgini við - fyri at menna eina sunna sál í ein- um sunnum likami. Sæð í hesum ljósinum harm ast Runavíkar Komm- una almikið um, at nevndin í Hondbóltsfelagnum Tjaldur fríggjakvøldið í seinastu viku valdi at siga seg frá. Táið nak- að av orðaskifti hevur verið um hesa bráðkomnu støðu í loft- og sosialum miðl um, hava vit valt at gera hesar fáu viðmerkingar í almenna rúm inum: Tjaldur hevur verið í fremstu røð í bestu kvinnu- deildini og hevur í gerandis- degnum røkt eitt dygdar- og munagott ungdómsarbeiði, og hevur felagið á henda hátt verið ein týðandi partur av teimum frítíðartilboðum, sum eru og eiga at vera til børn og ung í kommununi. Nú fráfarna nevndin í Hondbóltsfelagnum Tjaldur hevur lagt kommununa und ir ikki at útvega felag- num nøktandi karmar, og sigst hetta vera orsøkin til, at nevndin í bráðskundi valdi at leggja ábyrgdarsessirnar í leiðsluni frá sær. Tað kennist marg hátt ligt, undarligt, at ein ítøkiliga av- máldur stutt tíðar trupulleiki - tað at muga samskifta og samvirka um ítróttarhøllina á Skála við eitt annað felag í nakrar mánaðir, meðan karm arnir hjá júst sama felag verða dagførdir og mót vegis framtíðini betraðir munandi - skal vera orsøkin til, at nevndin leggur frá sær, og at tað í ramasta álvara verður tosað um, at felagið og tess virksemi møguliga má leggjast niður. Runavíkar Kommuna hevur víst Tjaldur á eina ítøkiliga loysn, meðan høllin í Runavík verður dagførd. Teir 26½ tímarnir, ið eru settir av til hondbólt í høllini á Skála, skuldu eftir ætlan nýtast av StÍF og Tjaldur í felag. Eftir var bert at avtala eitt skynsamt samstarv millum feløgini. Somuleiðis hevur kommunan útvegað Tjaldur fimleikarhøllina í Søldarfjarðar skúla at nýta til sítt virksemi mánadag, miku- dag og fríggjadag hesa tíðina, bíða verður eftir umbótini og nýgerðini í Runavík Leikluturin hjá komm un- uni er at stimbra og stuðla ítróttina við góðum kring- umstøðum og kørmum. Runavíkar Kommuna leggur sum sagt stóra orku í at menna ítróttarfasilitetirnar í kommununi. Gøtan við Toftavatn verður nógv nýtt av fólki, sum gongur ella renn ur. Seinastu árini hevur verið arbeitt við at klæða ítrótt ar høllina á Skála av nýggj um. Graslíkisvallirnir í Runavík og á Skála eru skiftir í ár. Hópurin av sparki- vøllum eru komnir og koma í kommununi. Størsta einstaka íløgan er tó nýggja fimleikahøllin við Løkin. Tann mest fram- komna í landinum. Um framt umstøður til fimleik, eru felags umstøður til fundar- virksemi, sum øll feløgini á økinum, eisini Tjaldur, koma at hava nýtsluatgongd til. Tjaldur hevur verið partur av bygginevndini fyri nýggju fimleikahøllina. Verandi ítróttarhøll í Runavík verður í løtuni longd, víðkað, dagførd og umvæld, soleiðis, at hon betri nøktar tørvin hjá júst hondbóltinum. Í løtuni er økið við hallirnar eitt stórt byggi pláss, men samlaða arbeiði verður eftir ætlan liðugt, táið komið er nakað inn í 2014. Hesum átaki og avleiðingunum hava allir partar vitað av í eitt longri tíðarskeið. Eisini at neyðugt var at rætta inn eftir hesum í byggitíðini. Runavíkar kommuna lut- ar út ítróttarstuðul á hvørj- um ári, sum tekur støði í virkseminum hjá ein støku feløgunum. Eisini tá feløg hava verið illa sperd fíggjar- liga, hevur kommunan sam- starvað við tey og hjálpt teimum á føtur aftur. Hond- bólts felagið Tjaldur er onki undantak í so máta. Komm- unan hevur víst stóra væl vild og tol í samband við hallar- leigu, og var so stutt sum fyri tveimum árum síðani við í eini ætlan, ið skuldi bjarga fe lagnum fíggjarliga. Runavíkar kommuna ar beiðir soleiðis alsamt og áhald andi fyri at betra fyri- treyt irnar hjá ítróttar fe løg- unum í kommununi at virka, - bæði við nútíðar hósk andi kørm um og fíggjarligum stuðli. Tað verður kortini ongan- tíð uppgávan hjá einari komm unu at reka ítróttar- ella onnur áhugafeløg. Tað mega eldsálir og samtøk av hugaðum fólki gera, sum duga at fyriskipa og sum hava áhuga fyri ítróttini, ið eitt felag umboðar. Tørvurin á treystari fíggjarligari leiðslu er eisini eyðsýndur. Alt ov ofta hava vit kring um landið sæð júst henda tørvin sum bágan, ið gjørdi, at tíðaravmáldur stígur kom í virksemið hjá einum felags- skapi. Runavíkar Kommuna vónar, at fólk í økinum, ið eru góð við hondbóltin, taka seg saman, soleiðis at virk semið ikki fer fyri bakka. Hølis um- støðurnar hjá hond bóltinum í Runavík verða komandi ár so góðar sum ongantíð fyrr, og harvið skuldu verið bestu fyritreytir fyri einum virknum og kappingarførum hondbóltsfelagi í Runavík, ið kann menna ungdómarnar í økinum uppaftur meira í hesi siðvandu ítróttargrein í økinum eystaru megin á Skálafjørðinum. Lygnin á løgtingi Árni Dahl eftirløntur lærari “Á hesum høga tingi!” soleiðis málbera tingfólk seg ofta. Eg meini tað! hugsar tú eitt týskvøld í oktober 2013, nú sjónvarpssendingin “Skála fjarðartunnilin – kosta hvat tað vil” er lokin, og tú spyrt teg sjálvan: Hvussu leingi skal tjóðin tola hesa eyðmýking? Hvussu djúpt kann politiska skip anin smokka? Tað er væl og virðiliga prógv að, at løgmaður í hes- um máli hevur logið – fleiri ferðir. Og so koma fram fyri teg hesir persónarnir, sum halda hondina yvir honum. Eru ikki millum teirra fleiri fólk, sum dagliga prædika kristna siðalæru? Sum vísa á hann sum fyrimynd, ið segði seg vera vegin, sannleikan og lívið? Er ein sannleiki galdandi í kirkjum og samkomuhúsum og ein annar á løgtingi? Eru alt bara gudiligar lótir? Tað eru mong, sum siga, at álitið á politisku skipanina er fokið. Skal nú takast frá okkum tann hugmynd, ið foreldrini lærdu okkum, frá tí vit dugdu á at skyna: at vit vuksu upp í einum kristnum samfelag, sum setti sannleikan høgt? Svarið hevur meirilutin á Føroya løgtingi.