hósdagur 13. mai 2004síða 4

6 Nr. 90 - 13. mai 2004 Nr. 90 - 13. mai 2004 7 Tey ríku gerast ríkari. Útlendingarnir skulu halda seg burtur. Sjálvmál í Sambands- flokkinum. Mótsig- andi viðgerð av Kalls- berg. Ongar sparingar í fyrisitingini. Stuð- ulsmyllan aftur á rull. Hesi mál hava í stutt- um myndað fyrstu 100 dagarnar hjá ABC-samgonguni SAMGONGAN 100 DAGAR Heini í Skorini, heini@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen, pall@sosialurin.fo Í dag, hósdagin, hevur ABC-samgongan sitið við stjórnarvaldinum í 100 dagar. Samansetingin við Javnaðarflokkinum, Sam- bandsflokkinum og Fólka- flokkinum hevur ongantíð áður verið í føroyskum politikki. Hóast greiðir hugsjónarligir munir eru á flokkunum, fóru teir and- bráðir til verka týsdagin 3. februar. Tað gekk ikki rúm tíð, áðrenn fyrstu trupulleikar- nir gjørdu um seg, og gjøgnumganga vit her høv- uðsmálini í ABC-samgong- uni fyrstu 100 dagarnar. Vendu verka- manninum bakið Tað verður enn betri at vera múgvandi í Føroyum kom- andi árini. Ætlaða skattaný- skipanin hjá ABC-sam- gonguni er sannur eingla- songur hjá stjórum, reiðar- um og øðrum múgvandi í Føroyum. Nýggja sam- gongan millum Javnaðar- flokkin, Sambandsflokkin og Fólkaflokkin hevur eina skattanýskipan, sum fyrst og fremst tænir teimum múgvandi í føroyska sam- felagnum. Dagarnir eftir samgongu- skjalið er undirskrivað 31.januar vakna javnaðar- menn við kaldan dreym. Teir hava eftir øllum at døma skrivað undir eitt samgonguskjal, har teirra søguliga bakland, verka- mannafjøldin, situr eftir við sviðið soð. Vorðið sum byrjan hjá Javnaðarflokkinum, sum eftir átta ár í kuldanum aft- ur kann kalla seg fyri sam- gonguflokk. Gomlu limir- nir í Verkamannafylkingini, Kristian Magnussen og Hans Pauli Strøm, royna av øllum alvi at bera í bøtu- flaka fyri brølaran hjá Javn- aðarflokkinum, men báðir fáa munnkurv frá løg- manni. Nýggi landsstýrismað- urin í fíggjarmálum, Bárður Nielsen, roynir í fjølmiðl- unum at greiða frá, hvussu samgongan ætlar at fremja ein skattalætta fyri 240 milliónir krónur, samstund- is sum álvarsom niður- gongd í føroyska búskapi- num hóttir. Frágreiðingarnar hjá seiga vestmenninginum eru ikki sannførandi. Einki ítøkiligt boð kemur frá landsstýrismanninum um, hvussu skattalættin skal fíggjast. Skulu færri skattapengar í landskassan, má tað almenna fremja skerjingar í almennum tæn- astum. Hesin spurningur verður heldur ikki svaraður av Bárði Nielsen. Versnandi búskaparstøð- an í Føroyum hevur við sær, at skattanýskipanin hjá samgonguni í løtuni er løgd á ís. Skotbráið gevur Javn- aðarflokkinum høvi til at finna eina haldgóða frá- greiðing til sínar veljarar, hví flokkurin brádliga vil geva stjórum, reiðarum og øðrum múgvandi enn betri kor, tá flokkurin undir val- stríðnum hevur prædikað um samhaldsfastar skatta- skipanir, har breiðu herðar- nir skulu bera tyngstu byrð- arnar. Fremsta uppgávan hjá Sambandsflokkinum er at beina ótryggleikan burtur, sum hevur eyðmerkt loyni- liga skattauppskotið hjá flokkinum. Øll vilja vit rinda minni í skatti, men vit hava krav um at vita, hvørj- ar almennar tænastur verða skerdar, tá skattalættin verður veruleiki. Hvussu verður og ikki, so fara sjógvarnir óivað at bróta hart inni í samgong- uni, tá skattanýskipanin aft- ur kemur fram í ljósmála. Hugsjónarligu munirnir millum flokkarnir veitir vissu fyri einum saman- bresti millum Javnaðar- flokkin einumegin og Sam- bandsflokkin og Fólka- flokkin hinumegin. Javn- aðarflokkurin hevur sostatt enn ein møguleika at bøta um skaðan og sýna veljar- unum loyalitet og solidari- tet. Klokkureint sjálvmál 5. desember 2003 skrivar Anfinn Kallsberg út løg- tingsval. Grækaris Magn- ussen og Øssur Winthereig skriva bókina, Skjót Jour- nalistin, sum millum annað viðgerð fortíðina hjá An- finni Kallsberg á Frost- virkinum í Norðdepli. Av- dúkingarnar eru ræðandi, og úrslitið verður nýval. Sambandsflokkurin hev- ur eitt vanlukkuval 20. jan- uar. Beint eftir valið sigur Lisbeth L. Petersen seg frá sum formaður í flokkinum, og harvið missir flokkurin endaliga møguleikan fyri at fáa løgmanssessin, áðrenn samgongusamráðingar yvirhøvur eru byrjaðar. 3. februar 2004 verður Johan Dahl tilnevndur nýggjur landsstýrismaður í fiskivinnumálum. Fortíðin hjá Johan Dahl sum vinnu- lívsmaður hevur leingi spøkt, og føroysku fjøl- miðlarnir fara alt fyri eitt undir at kanna fortíðina hjá fyrrverandi skipasmiðju- stjóranum í Vági. Nýggi landsstýrismaður- in í fiskivinnumálum fær 20 dagar í sessinum, áðrenn løgmaður loysir hann úr starvi. Grundgevingin er, at fortíðin hjá Johan Dahl órógvar arbeiðslagið hjá nýggju ABC-samgonguni. Valið av fyrrverandi stjóranum í Vágs Skipa- smiðju til landsstýrismann í fiskivinnumálum er enn ein partur av vanlukkusøguni hjá Sambandsflokkinum um mánaðarskiftið janu- ar/februar. Talan er um eitt klokkureint sjálvmál. Við støði í høvuðsorsøk- ini til løgtingsvalið 20. jan- uar, sum júst snýr seg um eina ov ivasama fortíð, er tað ófatiligt, at Sambands- flokkurin endurtekur sama trupulleikan og setir ein landsstýrismann við so tyngjandi fortíð, sum Johan Dahl hevur. Ein álvarslig undirmeting av føroyska fólkinum og fjølmiðlunum, og vantandi framskygni og vána tak- tikkur er hóskandi skoðs- mál at geva Sambands- flokkinum viðvíkjandi til- nevningini av Johan Dahl. Frágreiðing takk Undir valstríðnum í januar mánaði kappast Tjóðveldis- flokkurin, Sambandsflokk- urin og Javnaðarflokkurin um at skriva minningarorð- ini hjá Anfinni Kallsberg í føroyskum politikki. Undir samgongusamráð- ingunum millum Javnaðar- flokkin, Sambandsflokkin og Fólkaflokkin umrøða flokkarnir møguleikan hjá Anfinni Kallsberg at gerast landsstýrismaður í ABC- samgonguni. Hóast Fólka- flokkurin streingir á, tví- halda Javnaðarflokkurin og Sambandsflokkurin um, at fyrrverandi bókhaldarin á Frostvirkinum í Norðdepli ikki er skikkaður til ein landsstýrisess. Anfinn Kallsberg verður tó ikki svartlistaður av Javnaðarflokkinum og Sambandsflokkinum longri enn til dyrnar á løgtingi- num. Tá løgtingsnevndirnar verða tilnevndar, fær for- maðurin í Fólkaflokkinum týdningarmiklasta nevndar- sessin í løgtinginum. Kom- andi fýra árini skal Anfinn Kallsberg røkja formans- sessin í fíggjarnevndini. Bæði Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin halda eftir øllum at døma ikki, at Anfinn Kallsberg skal røkja nakran landsstýris- sess, men hann er kortini væl skikkaður sum formað- ur í løgtingsnevndini, sum skal viðgera øll fíggjarupp- skot, áðrenn tey verða endaliga løgd fyri tingið. Formanssessurin hjá An- finni Kallsberg í fíggjar- nevndini gevur bæði Javn- aðarflokkinum og Sam- bandsflokkinum ein álvar- saman forkláringstrupul- leika. Viðgerðin av fyrrverandi bókhaldaranum á Frost- virkinum er full við and- søgnum, tá Javnaðar- og Sambandsflokkurin veru- liga royna at billa føroya fólki inn, at Anfinn ikki er skikkaður til landsstýrið, fyri síðani at geva honum formanssessin í fíggjar- nevndini. Stóri vinnarin er Fólkaflokkurin, sum trýstir Sambandsflokkin og Javn- aðarflokkin til eina neyð- semju: Ein siðuligur for- manssessur til Anfinn Kallsberg í fíggjarnevndini. Nei takk til útlendingar Í apríl mánaða fer ein nýggjur politiskur kava- bóltur á rull, tá keldumað- urin úr Fólkaflokkinum ger greitt, at útlendsk ítrótta- fólk ikki fáa nýtt ella endurnýggjað arbeiðsloyvi orsakað av vaksandi arbeiðsloysinum. Jógvan við Keldu vil ikki undir- skriva upprunaligu avtal- una, fyrrverandi landsstýr- ið arbeiddi við, sum skuldi geva útlendskum ítrótta- fólki sersømdir við smid- ligari avgreiðslu við arbeiðs- og uppihaldsloyv- um. Innlendismálaráðharr- in vísir miðskeiðis í apríl á, at hann er noyddur at taka samfelagslig atlit við støði í vaksandi arbeiðsloysinum. Spurningurin er, hvørji samfelagslig atlit Jógvan við Keldu tekur, tá hann bumbar føroyska ítrótta- heiminum 25 ár aftur í tíð- ina. Ítrótturin, sum er vorð- in so ómetaliga stórur part- ur av føroyskum samfelags- lívi, og sum heldur lív í felagsskapinum og frítíðar- ítrivum í mongum útjaðara- økjum, verður av Jógvani við Keldu skúgvaður til viks orsakað av arbeiðs- marknaðarligum og vinnu- ligum orsøkum. Alt meðan kjakið gerst alsamt fløktari við fleiri og fleiri sjónar- miðum um arbeiðsmarkn- aðin, rasismu, donsk máls- øki, lóggávu, ítrótt, útjað- ara o.s.fr., er kjarnan í máli- num helst, at innlendis- málaráðharrin velur at ofra stóra og landsfevnandi øk- ið, ítrótturin er, tí tað einfalt ikki tænir vinnuni og arb- eiðsmarknaðinum. Ítróttar- ligur førleiki er bara ikki gott nokk fyri keldumann- in, tá arbeiðsloyvi skal gev- ast fremmandafólki, tí tað ikki tænir áðurnevndu mál- um. Hetta er hansara sjokk- erandi raðfesting, og so kann man spyrja, um "sam- felagsligu atlit" hansara ikki eiga at endurskoðast. Svarið er sjálvsagt.. Hvussu nógva umtalu og reklamu fær føroyska sam- felagið ikki gjøgnum før- oysku ítróttaravrikini úti í stóru verð? Hóast eingi neyv tøl fyriliggja, er óneyðugt at nevna, at hetta óivað sæst aftur í lands- kassanum og ikki minst í mentanarlívi føroyinga, sum ikki kann roknast upp í krónum og oyrum. Hond- bóltskvinnurnar vinna silv- ur í Challenge Trophy Cup í Italia, flogbóltslandsliðið skal í næstum luttaka í C bólkinum í EM á fyrsta sinni, og fótbóltslandsliðið vann landskassanum stórar upphæddir í sjónvarpspen- ingi í EM dysti móti Týsk- landi. Felags fyri alt hetta er, at uttan útlendingarnar í før- oyskum flogbólti, hond- bólti og partvís fótbólti høvdu hesi mál ongantíð verið rokkin, tí støðið ein- falt ikki hevði verið nóg høgt. Ábyrgdin og sam- felagsligu atlitini hjá Jóg- vani við Keldu eru tí torfør at fáa eyga á. Eitt er so avgerð hansara um útlendsku ítróttafólkini, men eitt annað er fram- ferðarhátturin hjá lands- stýrismanninum, sum er eyðkendur av solo uttan konsensus hvørki í sam- gongu ella Fólkaflokki- num, hóast løgmaður held- ur sína verndarhond yvir fyrrverandi borgmeistara- num í Klaksvík. ÍSF forset- in ger 23. apríl greitt, at tað "er bara ikki satt", at teir hava verið við í viðgerðini um útlendingamálið. Tá málið verður umrøtt í tingi- num 20. apríl, siga ting- menn, at bert ein tinglimur – Annika Olsen úr Fólka- flokkinum – stuðlar inn- lendismálaráðharranum, meðan høvuðspersónurin sjálvur sigur seg hava stuð- ul aftanfyri seg í Føroya Landsstýri. Jógvan við Keldu trumlar sín vilja ígjøgnum uttanum bæði ting, flokk og samgongu. Píl niður til innlendismála- ráðharran. Ongar sparingar í fyrisitingini Eitt høvuðsvallyfti í val- stríðnum hjá øllum flokk- um er at skerja aðalráðini, fyrst og fremst við sparing- um fyri eyga. Javnaðar- flokkurin kemur til valdið, og samgongutelvingin end- ar við, at skerjingin er frá níggju niður í sjey aðalráð. Men sparingar eru ongar at síggja, í øllum førum ikki enn. Hóast ein kundi væntað, at dupultfunktiónir og uppsagnir standast av samanleggingunum, eru ongar uppsagnir og harvið ongar sparingar at síggja í fyrisitingini. Tvær lands- stýrismannalønir eru spard- ar, og tað er fyribils tað, sum er av vallyftunum um sparingar í miðfyrisitingini í hesi syftu. Løgmaður sig- ur í viðmerking seint í febr- uar, at fleiri broytingar verða ikki gjørdar í hesum valskeiði, og sostatt hálv- gum punkterar hetta val- lyftið samgongunnar. Nakr- ar rokeringar í miðfyrisit- ingini fara fram uttan stór- vegis broytingar, sum á ongan hátt síggjast aftur á nakrari fíggjarlóg. Tó kann skerjingin sambært løg- manni uppá longri sikt hava sparingar við sær. Livst, so spyrst. Almanna- og heilsumála- ráðið eigur ein triðing av samlaðu fíggjarlógini, og núverandi samgonga heldur tað vera klókari, at EIN landsstýrismaður umsitir risastóra málsøkið mótveg- is undanfarnu samgongu, har økið varð býtt í tvey. Hans Pauli skal einsamallur sløkkja mongu eldarnar, og samgongan hevur ongar grundgevingar fyri saman- leggingini. Orsøkin til av- gerðina tykist vera, at val- lyftini skulu haldast. Oljumálaráðið verður síðani avtikið og oljumál lagt undir Vinnumálaráðið. Hetta er ein skilagóð av- gerð, eftir at euforiska olju- kjakið hevur lagt seg uttan at fólk veruliga vita, hvussu verður við oljuævintýri før- oyinga. Hóast møguleikin fyri jackpot framvegis er til staðar, er oljan fyribils í dvala, og tí er eingin orsøk at halda fast um ein nýggj- an oljumaskot eftir Eyðun Elttør. Bjarni Djurholm fær oljuna, men hann er tó ikki eins undirhaldandi sum entertainarin úr Klaksvík. Undirhaldsvirðið fer í øll- um førum niður í føroysk- um politikki, hóast sjálvur politikkurin ikki verður fyri størri broytingum hesum viðvíkjandi. Studningsmyllan melur aftur Vinnupolitikkurin hjá ABC- samgonguni ber avgjørt brá av vinnupolitikkinum, sum í síni tíð legði lunnar undir sváru búskaparkreppuna fyrst í nítiárunum. Eingin av flokkunum í samgonguni mutar ímóti at veita bæði alivinnuni og rækjuvinnuni tíðaravmark- aðan almennan stuðul. Hes- in politikkur stríðir ímóti politisku semjuni um ein greiðan skilna millum tað almenna og vinnulívið, sum hevur verið eyðsýndi vinnupolitikkurin síðani kreppuárini. Fáa fyrst ali- og rækju- vinnan stuðul, verður hart trongda flakavinnan skjót at pikka á dyrnar um stuð- ul, og so er skjótt, at tokið við almennum stuðuli í før- oyska vinnulívinum aftur koyrir við fullari ferð. Al- mennur peningur í vinnu- lívinum fær kaldasveittan hjá mongum føroyingi at spríkja, og Føroya Lands- stýrið kann koma út á djúpt vatn. Er veruliga ætlanin at opna dyrnar aftur fyri tí vinnupolitikki, sum legði lunnar undir svárastu kreppu Føroya í nýggjari tíð? Johan Dahl og útlendingarnir stjólu yvirskriftirnar C M Y K 7 6