hósdagur 10. oktober 2013síða 39

nr. 117 · 11. oktober 2013 7 VIKUSKIFTI Starv? Fólkaskúlalærari Hvat er tað besta við starvinum? Tað er besta er, tá tú sært eitt menniskja búnast og gera framgongd og gerast sjálvstøðugt og frítt. (Eg havi framhaldsdeildina mest :) ) Hvønn eginleika hjá tær ert tú fegnast um? At eg eri fullkomiliga 100% tann,eg eri, upp á gott og ónt. At eg havi eina gjøgnumgangandi trongd at hyggja inn um yvirflatuna á alt og øllum, og altíð kalla ein spaka fyri ein spaka, uttan nakað filtur og ongari skomm skaptari í lívinum. Hvør eginleiki hjá tær irriterar teg? At eg eri fullkomiliga 100% tann eg eri, upp á gott og ónt. At eg havi eina gjøgnumgangandi trongd at hyggja inn um yvirflatuna á alt og øllum og altíð kalla ein spaka fyri ein spaka, uttan nakað filtur og ongari skomm skaptari í lívinum. Hvørjum tónleiki lurtar tú eftir? Øllum, sum er gott, sum hevur nakað upp á hjarta og sum rørir meg á ein ella annan hátt. Hvør er besti sangur, sum er gjørdur? "Dust, Flesh & Bones", Matt Elliott (men tað eru fleiri 100 kanska 1000 sum eru tann besti. Eg havi ikki hoyrt allar, men hasin er millum teir allar, allarbestu) Hvat ger teg glaðan? Tá alt kennist, sum er tað har, sum tað skal vera. Hvat ger teg keddan? Tá onki kennist, sum er tað har, sum tað skal vera. Hvat ert tú glaðast fyri at eiga? Døgg, dóttrina  Hvat brúkar tú frítíðina til? At gera tónleik, skriva yrkingar, lesa, roykja pípu, hyggja eftir sendinum á teldu (havi onki sjónvarp), og royna at finna ein máta at vera til uppá, sum eg kann billa mær sjálvum inn, at eg dugi at finna út av. Hvat tímur tú ikki at hoyra uppá? Fólk, sum hava tikið patent uppá "vegin", "sannleikan" og "lívið" og brúka tað til at fáa meg at skammast við meg sjálvan, føla meg illa uttan at vita hví, bert fyri at tey sjálv skulu sleppa at kenna seg stór og týdningarmikil. Hvørja bók eigur einhvør maður at hava lisið? "The Road", Cormac McCarthy (her er eitt sindur tað sama galdandi, sum við verðins besta lagi. Har eru fleiri bøkur, sum eru har, og uppaftur fleiri, eg ikki havi lisið - enn - men "The Road" er heilt einastandandi eminent og millum tær allar, allarbestu). Hvat er luksus fyri teg? Luksus fyri meg er tá eg finni út av, at fólk halda meiri av mær, enn eg geri sjálvur. Hevur tú eina fyrimynd? Eg havi fleiri, men eg velji dóttir mína Døgg. Hóast hon bert er 9 ára gomul, hevur hon lært meg so ófatiliga nógv um lívið, menniskja, sinnið og hjartað, at eg verði ongantíð liðugur at verða bergtikin av undran. Hon er - í mínum eygum - heimsins "reinasta" og "besta" menniskja, hetta hóast hon er dóttir mín. Opinleiki er nú vorðið ganda­ orðið. Gandaorðið, sum øll noyð­ ast at læra seg uttanat. Vorðið sum gandaorð í einum fólkaræði. Og vit bíða øll spent eftir, at lokið verður lyft av hugskots­ katalokinum hjá teimum, sum upp í leypar finnast at politik­ arum fyri eingi hugskot at hava. Sum nálin í djúpu foyruni í singleplátuni, B-megin. Nú eigur onkur at langa nevan í borðið ella hillina undir plátu­ spælaranum, so nálin leypir upp og yvir í næstu foyru, vóandi ta, sum er longur inni í vinylinum, so vit sleppa at hoyra niðurlagið í landapláguni. Sum vónandi er okkurt annað enn niðurlagið í tí, vit nú hoyra. Sannleikin er, at teimum klóku, teimum studeraðu dámar ikki fólk í Føroyum, sum taka avgerðir í staðin fyri bara at tosa og skriva og tosa og skriva eina ferð afturat um at gera okkurt. Nú má okkurt henda, okkurt má gerast, helst longu í dag. Tí annars vera Føroyar ikki til um fjórðings øld. Jú, Føroyar vera til, men bara navnið og klettarnir og 20.000 tóm hús og tóm opin hol uttan lok. Landsstýrismaðurin í fiski­ vinnumálum og borgarstjórin á Tvøroyri telja ikki rættiliga við hjá teimum, sum hava lisið meira enn hálvatriðju bók í Danmark. Tey heillærdu og/ella hálv­ lærdu hava sjálvandi uppskot og lidnar ætlanir um, hvussu vit so fáa allar hasar pengarnar, sum makrelurin gevur okkum, ella øll hasi arbeiðsplássini á Tvøroyri. Sjálvandi hava tey eina hug­ skotsskrá. Vit bíða spent eftir, at hon verður latin upp, at lokið verður tikið av. Eiga vit ikki at ganga krav­ gongu leygardag oman á Vaglið og seta okkum á tað og mótmæla vantandi opinleikanum hjá teimum, sum krevja opinleika? Sum finnast at øðrum fyri einki at gera. Og sum finnast at teimum, sum gera okkurt, teimum fáu. Nei, tað er neyðugt at tosa, snakka, og snakka meira og meira og meira. Fáa fleiri heim at snakka og snakka. At snakka er at bakka. Kørgu klettarnir kunnu brúk­ ast til so nógv annað enn at bora hol í. Men hvat? Vit hava onga kjakmentan í Føroyum, siga tey, sum snakka alla tíðina. Tað spruttkókar undir loki­ num. Men eingin fær at vita, hvat er í pottinum. 90 prosent av øllum tí, sum hendir, sum verður sagt, 90 prosent av øllum tí, sum er ósagt ella betri ósagt, 90 prosent av tí, sum verður skrivað, undirskrivað ella ikki undirskrivað, 90 prosent eru loynilig og duld fyri teimum flestu. Tey lukkuligastu eru tey, sum vita minst. Kunnleiki elvir bara til stúran, strongd og ruðuleika. Nálin er skjótt komin gjøg­ num foyruna, so vit hoyra lagið A-megin. Tað er tíverri sama lagið sum er B-megin, men tað melur øvugtan veg. Tað stendur ongastaðni, hvørki á plátuni ella húsanum, hvussu lagið eitur. Men tað er sjálvandi rætta lagið. Og lagið á teimum, sum enn tíma at lurta, er gott. Men, latið okkum nú fáa fløguna og seta frelsta geisla­ bogan á hana. Kanska okkurt hendir, kanska. Vit spæla blunda og krógva. Ein av tíggju verður funnin. Hini hava krógvað seg í trúnaði. Ongantíð er forvitin tó fegin. Og forvitni gjørdi av við frensin. Hugskot í kataloki undir loki. Orðið er frítt, eisini í einari koloni. Tankar kosta einki, so leingi teir eru undir loki. Øll hugskot eru vælkomin. Men bara tey, sum taka minst 20 ár at fremja. Umafturafturum høgni djurhuus Móðurmálsviðursløn 2012 Petur Pólson lagt til rættis: Eyðun Klakstein Eg kalli ein spaka fyri ein spaka Petur Pólson fegnast og irriterast um, at hann altíð kallar ein spaka fyri ein spaka uttan nakað filtur og við ongari skomm skaptari í lívinum Katalok við loki