hósdagur 24. oktober 2013síða 43

nr. 123 · 25. oktober 2013 15 VIKUSKIFTI Eitt annað dømi um ferðaumstøðurnar tá, er tá ið sangkórið í Ebenezer fór til Aberdeen við sluppini "Føroyingur" í 1948. Koyggjur vóru gjørdar í lastini, har kórið búði tey tvey samdøgrini ferðin tók. Slíkt hev­ ði ikki so mikið sum komið uppá tal í dag! Syrgilig vanlukka Ein syrgilig hending fór fram í 1951 við "Tróndi í Gøtu". Tað lógu fleiri trolarar utt­an á hvørj­um øðrum í Aberdeen. Benny Hansen hjá Mar­sannu og Langa Petur Hans í Norðra­ gøtu, Benny var systkinabarn pápa mín, fór í land saman við hinum av manningini. Av lúnn­ingini á einum trolara leyp hann yvir á tað, sum hann helt vera lastalúkuna. Men her var eingin lúka, bara ein presending, sum lá útyvir, har lúkan skuldi verið. Hann datt niður í lastina og kom illa til skaða. Benny varð lagdur á sjúkrahús í Aberdeen. Men tíverri fekk hann lungnabruna og doyði. Heima sat einkjan, Frida, við 7 børnum, tað minsta tvey ára gamalt. Men Frida var eitt jarn og øll børnini komu væl undan. Tá "Gullborg" gekk burtur í 1971 Ein av luttakarunum á ferðini var Niels Jac­ ob Nielsen av Strondum. Hann hevði eitt ser­ ligt sam­band við Sofus. Hetta var í sambandi við eina heilt serligan hending, nevniliga tá ið Gull­borg, sum Niels Jacob átti og førdi gekk burt­ur í 1971, og tað var um reppið, at teir komu undan. Vanlukkan hendi uml. 60 fj. sunnan­fyri Hetland eina viku fyri jól. Tá teir vór­ðu bjarg­ að­ir, høv­du teir ver­ið í ein­um gummi­bjarg­ ing­ar­flaka í 27 tímar, og vóru teir kopp­að­ir tríggjar ferðir. Fyrstu ferð fóru teir úr flak­a­ num fyri at fáa hann aftur á "rættkjøl". Men hetta orkaðu teir ikki at gera báðar teir næstu ferð­irnar hann koppaði. Teir fingu kastað seg við brotunum, so hann fór runt aftur. Sam­ røður vóru í fjølmidlunum við Niels Jacob um hendingina Tað var yngsti maður umborð á "Morn­ ing Star", 18 ára gamli Samuel Simpson, sum hev­ði róðurtørn, sum sá gummiflakan. Hann rópti á skiparan, sum sjálvandi vendi og fór at taka teir upp. Teir á flakanum høvdu sæð fleiri skip og sent neyðrakettir, men eingin hevði sæð teir, fyrrenn hesin ungi maðurin á "Morning Star" sá teir, og glaðir vóru okkara menn at síggja bjargingarmenn sínar. So merkiligt kann tað vera. Samuel gekk sjálv­ur seinni burtur við skipi. Eg fór norður til Peterhead tað kvøld­ið, teir komu inn hagar. Hevði fyrr havt sam­ band við Niels Jacob frá Lerwick. Hann hev­ði av­talað við meg, áðrenn teir fóru út at fiska tað viku­skiftið, at hann skuldi ringja til mín mána­morgunin kl. 11, tí hann skuldi koma til Aber­deen eftir eykalutum, áðrenn teir fóru heim at halda jól. Og sjálvandi var eg bilsin at hoyra Wick Radio kl. 12.15 siga, at hann hevði eina sam­ røðu til mín frá "Morning Star". So hoyri eg røddina á Niels Jacob aftanfyri hann og spurdi, um hann tosaði gjøgnum før­oyska skipið "Morning Star", tí sendarin hjá hon­ um var í ólagi. "Nei", svarar Niels Jacob, "eg eri umborð á skotska trolbátinum "Morning Star". "Gullborg" sakk eftir 90 sekundum fyri 27 tímum síðani." Veðrið var framvegis ringt, 18 metur/sek­ und, og óvist var nær teir komu til Peter­head. Hann bað meg boða pápa sínum, Jógvani, frá hes­um. Eg visti, at "Polarfarið" lá í Lerwick. Eg fekk fatur á skiparan, Ernst Kass, og spurdi, um hann vildi bíða eftir mann­ing­ini á "Gull­ borg", sum skuldi koma til Het­lands við flog­ fari skjótast gjørligt. Jú, tað var gaman í. "Morning Star" kom ikki til Peterhead fyrr­ enn um kl. 2 um náttina, og har var fitt av fólki komið oman á keiuna, eisini ein radio­ maður frá BBC. Lækni var har, sum skuldi kanna menninar, tí hann meinti ikki, at teir fóru at kunna fara heim beinan­vegin, tá teir høvdu verið so leingi í hesum kalda gummi­ flak­anum - vátir og kaldir og uttan mat og drekka. Men tá ið "Morning Star" kemur til bryggju, síggja vit, at gummi­flakin ligg­ur á dekk­inum. Bert Niels Jacob hevði band­ agu um aðra hondina, hinir tyktust at vera óskadd­ir. Lækn­in fór so umborð, og allir fingu grønt ljós at sleppa heim. Niels Jacob held­ur, at tað var nógv føroysku undir­klæð­unum fyri at takka, at teir vóru so væl fyri. Eg fekk teir so niðan á Sjómansheimið, har teir kundu fáa brúsubað og turr klæðir at fara í. Síðani fingu teir nátturða, tá var klokkan trý um náttina. Ein klædnahandil lat eisini upp, so teir allir kundu keypa sær nýggj klæð­ir. Seinni lat eisini ein skógvahandil upp, so teir eisini kundu keypa sær nýggjar skógvar. Eg segði við mannin, sum átti handilin, at tað var "pent" gjørt av honum at koma oman at lata hand­ilin upp kl. 4 á morgni. Hann svar­aði mær, at hann hevði sjálvur verið sjó­maður, og at tað var honum ein gleði at kunna verða okk­ara sjóm­onn­um til hjálpar. Síðan fóru vit allir í einum stór­um Rolls Royce taxa­bili til Aber­deen. Fleiri høvdu hug at spyrja um hesa hend­ ing, men eg segði, at teir skuldu út í luft­havn­ ina bein­an­vegin fyri at sleppa við flog­far­i­num til Het­lands, tí "Polar­farið" lá í Ler­wick og bíð­aði eftir teim­um. Hann fekk bert spurt Niels Jacob, hvussu teir sluppu í gummi­ bjarg­ing­ar­flak­an av báta­dekk­inum. Jú, teir sluppu beint av báta­dekkinum í bjarg­ing­ar­ flakan, sum fleyt har. Heimferðin gekk sum ætlað, og teir fingu jól­ini heima saman við sínum kæru, men all­ar jólagávurnar fóru tíverri til botns við "Gull­borg". Í 2003 komu Niels Jacob og konan niður til Skot­lands, og hevði eg fyrireikað møti við Har­ald Napier, skiparan á Morning Star, og kon­una við ein døgurða á einum hotelli, har teir báðir fingu høvi at tosa saman um hesa hend­ing. Napier er seinni deyður av eini ferðslu­vanlukku. Ein øðrvísi ferð Tað er ikki so løgið um Niels Jacob og Sofus høvdu okkurt at práta um, nú teir hitt­ust aftur. Hetta kann eisini vera eitt høvi at takka Sofus fyri alt tað, sum hann hevur gjørt fyri okk­ara samfelag í so mong ár. Tað var ikki tað mál, hann ikki kundi loysa, og hann hev­ur ong­antíð borið seg undan, sjálvt ikki nú, hann er farin væl framvið tey 80 árini. Hetta var ein eitt sindur øðrvísi frá­søgn frá eini eitt sindur øðrvísari ferð, sum kanska hevur fingið eitt sindur av søguni um sam­ bandið millum Føroyar og Skotland undan kavi. Eg vil fegin takka øllum ferðaliðnum fyri nakrar ógloymandi dagar. Komandi partur: Komandi fríggjadagur er minningardagur teirra sjólátnu. Í hesum sambandi verð­ur greitt frá vanlukkuna við Kalli av Syðra­dali K fyri 50 árum síðani, sum kostaði trim­um monn­um lívið. Her er KÍ komið til Aberdeen í 1954. Á myndini eru: Fremst f.v.: Mourits Martin Jacobsen, Zacharias Barber Lydersen, Erik Peter Vágsgarð, Julius Biskupstø. Annað rað: Frimann Bald­ vins­son, John Reid Bjartalíð, Helgo Finn Larsen Triðja rað: Karl Monrad Joensen, Hans Andreas Jacobsen, Karl Andor Isak­sen. Aftast: Eilev Joensen og Bergur Eliassen Tað er ikki altíð, at almenn ferðing hevur verið so glæsilig, sum hjá Lars Løkke Rasmussen! Her er Kristian Djurhuus, løg- maður, á veg heim við Grunningi eftir vitjan í Aberdeen í 1952 Gullborg var ein “typiskur” Aberdeen trolari, sum í hópa­tali royndu undir Føroyum, og sum eisini vóru fyrimynd fyri teir fyrstu føroysku ísfiska­trol­ ar­ar­nar, sum vóru bygd­ir til enda­málið. Her hittast Niels Jacob, skiparin á Gullborg, og Harald Napier, skiparin á Morning Star, sum bjargaði teimum.