hósdagur 31. oktober 2013síða 50

nr. 126 · 1. november 2013 14 VIKUSKIFTI Siðsøga við Óla Jacobsen 50 ár síðani Syðradalsbáturin gekk burtur Í dag er minningardagur teirra sjólátnu. Í hesum sambandi er hóskandi at minnast eina av teimum vanlukkum á sjónum, sum hava kostað okkara fólki so nógv Í Kalsoynni eru tveir rundir minningardag­ar í ár. Annar er, at tað eru liðin 50 ár síðani, at Kallur á Syðradali hvarv við trimum monn­ um. Hin er, at tað eru 100 ár síðani, at “húsa­ skonnartin” Mariana hvarv við seks monn­um í 1913. Hetta fer uttan iva at merkja minn­ ingarhaldið á Syðradali í dag. Lagnutúrurin við Kalli Sunnukvøldið tann 22. september 1963 vóru teir á Kalli um 10 tíðina á kvøldi farnir til Klaksvíkar eftir egndari línu. Teir skuldu eisini sjálvir egna eina línu, áðrenn teir fóru avstað til útróðrar. Við 6-mannafarinum vóru tríggir menn. Elstur var Dánjal Danielsen, 67 ára gamal. Við vóru eisini sonur hansara, Joen Sim­on, 29 ár, giftur við Elsu Jacobsen av Salt­nesi og pápi at 4 mánaðar gomlum soni, Ed­mund, og bróðursonur Dánjal, Henry Danielsen, 31 ár. Hann var komin til giftingar við Solveig Brestis­son Thomsen úr Skúvoy. Teir fóru av Klaksvík um tvey tíðina um náttina, og teir vóru væntaðir aftur um mid­ dagsleiti mánadagin. Men eingin bátur kom aftur. Skjótt var farið at leita. Tað fyrsta skip­ið, sum fór, var Háenni. Skiparin, Frits Olsen, ættaður úr Trongisvági, var giftur við Cathrinu, systir Henry, sum var við Kalli. Leitað var eisini frá landið av. Millum annað varð ringt norður til Trøllanesar at vita, um tey sóu nakran bát. Telefonstøðin var í Inni­stovu hjá Onnu og Mikkjali Joensen. Jógvan, sonur teirra, fór norður á Kallin at vita, um hann sá okkurt. Men har var einki. Tað einasta, hann sá, var eitt russiskt silda­skip á veg norður eftir í Djúpunum. Jógvan var tá trúlovaður og bleiv seinni giftur við Gert­rud, dóttur Dánjal og systir Jóan Símun. Báturin - hvítur við grønum stokkum og við hvítum stýrhúsi – var seinast sæddur mána­dagin fyrrapartin um 11-tíðina. Tá kom bát­ur úr Oyndarfirði, Guttabáturin, fram á hann nærri Kalsoyarlandinum millum Kall­in og Funningsmúla. Kallur stimaði tá eftir kýki. Seinni kom Nevið Reyða fram á kík út fyri Líðarmunn­an á Kalsoynni norðan Blankskála, og ein var funnin út fyri Húseiði. Eisini komu teir fram á tvey línutrog fyri Keldunum, og hildið var, at tey vóru av saknaða bátinum. Nevið Reyða var tann fyrsti bátur, sum leitaði í Djúpunum, har Kall­ ur var sæddur seinastu ferð. Lorvíksbáturin Sigatindur, sum kom av silda­veiðu, hevði um 4 tíðina seinnapart­ in sæð hesar kíkar norðanfyri Lorvík. Teir undraðust yvir, hvørjir fremm­andir menn, ið kundu hava sett línu har á leiðini. Háenni kom eisini fram á kík við ódrign­ari línu hjá Kalli. Tað tyktist sum at teir høvdu fing­ið enda og hava kanska ikki funnið hin kíkin, so teir kundi draga frá hinum enda­ num. Í leitingini, fyristílað av verjuskipinum »Vædderen«, luttóku fleiri skip og út­róð­ rar­bátar. Thorshavn radio hevði alla tíðina sam­band við førini og leiðbeindi tey. Millum skip, ið leitaðu, vóru Víkingur, Pride, Stella Maria, Lishøvdi, Nevið Reyða, verjuskipið Tern­an, norska bjargingarskipið Skomvær II, Havna­tindur og Pálsdrangur. Týsdagin sendi »Vædderen« upp sína tyrlu. Flogfar frá bretsku sjóverjuni, Coast Guard, tók lut í leitingini. Veðrið var gott, tá Syðradalsmenninir fóru til útróðrar, men mánadag seinnapart um fýra tíðina gjørdist vindur. Hildið verður ikki, at tað kann hava verið av veðri, at báturin var farin. Christian hevði ánilsi Solveig greiðir frá, at hon var komin úr Skúv­ oy norður til Syðradals saman við mammu síni. Hon og Henry skuldu giftast í næstu fram­tíð, og tá er altíð nóg mikið at takast við og at fyrireika. Joen Símun og Henry vóru dupult systk­ ina­børn, páparnir vóru brøður og mammur­ nar, sum vóru úr Lorvík, vóru systrar. Jóan Sím­un skuldi vera formaður á Háenni henda vet­ur­in og Henry hevði verið við Fuglberg. Pápi Henry, Cristian, hevði ætlað sær við hend­an dagin, men Henry, sum sjálvur vildi sleppa við, bað hann liggja heima at stinga flið­ur til agn. Hetta dámdi Christiani einki. Men mánamorgun fór hann í Knússdal norð­an­fyri Syðradal at stinga fliður. Hann fór tíðliga upp mánamorgunin. Men kom­ in oman á bakkan, sá hann eitt so bjart ljós omanfyri húsini, at hann ánaði, at her var talan um varsil. Út á fyrrapartin, klokkan hálvgum ell­ ivu, kemur Chistian aftur í ringum skørum og sigur, at hetta verður okkum ein ringur dagur. Tað vísti seg eisini, at hann hevði stoytt pøsina við fliðum til sjós aftur. “Her var einki at stinga fliður til!” Okkurt hevur hann kent á sær. Tað hevur kanska eisini Henry gjørt. Tá ið hann fór avstað, fór hann inn til systkinabarnið, Jóan Símun, at geva tí lítla Edmundi eitt klemm. Hann helt skemtiliga fyri, at “eg kenni meg at eiga ein part í honum.” Hann kom heilar tríggjar ferðir nið­an aftur til hús eftir onkrum, hann hevði gloymt, seinast eftir eini lummalykt. Seinni var Cristian so sera harmur um, at hann kortini ikki var farin við. Hann vildi heldur, at tað var hann, sum var farin, held­ur enn sonurin. Hann hevði annars havt sínar royndir at missa. Undan Henry hevði hann mist dótt­ rina Cathrinu, sonin Johnri Sofus, tvey ára gam­lan, og aftur Jonri Sofus, uppkallaður eftir beiggjanum, sum druknaði á Syðradali, Miðvikan hjá Óla, fær nú heitið Siðsøga... Minningardagur teirra sjólátnu: Dánjal Danielsen Jóan Símun Danielsen Henry Danielsen