hósdagur 31. oktober 2013síða 51

nr. 126 · 1. november 2013 15 VIKUSKIFTI 10 ára gamal. Eisini hevði hann mist konuna, Andreu, árið frammanundan. Pápi Christian og Dánjal, Jóan Símun, fekk eis­ini ein óeydnuligan deyða. Í 1901 fekk hann blóð­eitran umborð á eini slupp undir Ís­landi. Við­gerðar­møgu­leikarnir vóru ringir tá í tíð­ ini. Hann doyði og varð jarðaður í Tórshøfn innast á Langanesi. Stjúkpápin “sá” vanlukkuna Elsa, sum var gift við Jóan Símun, var ætt­að av Saltnesi. Tey vóru gift inn til verforeld­rini á Syðradali, men høvdu annars ætlan um at byggja í Klaksvík. Elsa greiðir frá, at í fyrsta umfari trúðu og vónaðu tey, at báturin hevði fingið motorskaða, og at hetta var orsøkin til seinkanina. Men henda vónin hvarv, tá ið lutir vóru funnir av bátinum. Elsa hevði eisini mist pápa sín, Edmund, á sjón­um, tá ið hon var 2 ára gomul. Hann gekk burtur við Morning Star í september 1941 saman við beiggja sínum, Esbern, sum var skipari. Mamman giftist aftur við Mikkjal Joh­an­ nesen av Saltnesi. Mikkjal hevði eis­ini evni at “síggja”. Hann plagdi at vera kokk­ur, og júst hesa tíðina var hann kokk­ur við línu­ skip­inum Hans Oliver Højgaard í Grønlandi á saltfiskaveiðu. Salomon og Hans Karl, beiggj­ ar Elsu, vóru eisini við. Tá ið Mikkjal fær hesi vanlukkutíðindini frá skiparanum, tá visti hann longu, hvat ið var áfatt. Hann hevði nevniliga í dreymi vanlukkunáttina sæð eitt russiskt sildaskip sigla á Kall og kloyva hann. Mikkjal hevði eisini í dreyminum sæð Jóan Símun í bátinum. Hann hevði eisini kent ein stoyt inn í síðuna í sama viðfangi, sum hann droymdi. Mikkjal hevði eisini sæð navn og skipa­ nummar í dreyminum, men tað hevði hann gloymt, tá ið hann vaknaði. Men so merkiligt var tað eisini, at kvøldið fyri vanlukkudagin høvdu teir á Syðradali sitið og tosað um øll hesi russisku sildaskip­ ini á okkara leiðum og um vandan fyri, at tað fór at enda galið onkran dagin. Dánjal hevði annars siglt frá tí, hann var 14 ára gamal. Fyrsta túrin hevði hann for­ vunn­ið 400 krónur, útgoldnar í gullpen­ingi. Norð­lýsið skrivaði, at hann var av rask­astu sjó­monnum. Hetta var sjálvsagt eisini ein serligur smeit­ ur fyri, Sofíu, sum misti bæði mann og son. So merkiligt kundi tað vera. Dánjal hevði siglt alt kríggið við Bjørgvin hjá Julius á Syðra­dali uttan at nakað var hent honum. Hann hevði verið heilar 25 ferðir í Aberdeen. Ein túr tók hann frí, og tá hevði eitt týskt flogfar verið nær­gangandi, og ein maður misti eygað. Og nú skuldi Dánjal doyggja nærum út fyri lendingini í heimbygdini. Sunnudagin eftir varð hildin minn­ing­ar­ guds­tæn­asta í kirkjuni á Húsum, sum var full sett. Teir, sum talaðu, vóru Tummas Jacob­sen, prest­ur, og Henry Andreassen trúboðari. Magnus Justesen, seinni Høgenni, úr Norð­depli var hesa tíðina lærari í Húsa sókn. Sama dag, sum teir vóru saknaðir, yrkti hann sang um hendingina. Tað sæst ikki, at hann er prentaður áður, men tað verður hann so nú. Elsa flutti út í Saltnes við soninum eftir van­lukkuna. Góð níggju ár seinni giftist hon við Hákun Jacobsen, serliga kendur frá línu­ skip­unum Jógvan Norði. Tey fingu trý børn saman. Sonur Elsu og Jóan Símun, Edmund, eigur Jóan Símun Ed­ munds­son, kendur frá fótbólti. Solveig giftist seinni við Marvin Hansen, ættaður úr Norðragøtu. Tey búgva í Klaks­ vík. Meira millum himmal og jørð... Peter Jacob Sigvardssen hevur tvær frásagn­ir í bókini Hin Heimurin, 1. bind, í sambandi við hesa vanlukku. Onnur frásøgnin er frá Onnu Saltá, sum var gift við bróður Elsu. Hon greiðir m.a. frá: “Eg droymdi eina ferð Jóan Símun í fleiri nætur. Tað tóktist, sum vildi hann hava okkurt frá mær. Vit áttu tvær døtur, og í 1965 var eg aftur við barn. Eg sigi tá við mannin: “Veitst tú hvat? Um vit nú fáa hetta barnið, og tað verður ein drongur, so skal hann eita Jóan Símun.” Vit fingu ein drong, og soleiðis kom hann eisini at eita. Síðan tá havi eg ong­ antíð droymt hann aftur. Hann gekk eftir navninum. Hin søgan er av Húsum: Um hetta mundi sótu tvær konur á Húsum og prátaðu í køkinum. Alt í einum hoyra tær trý hvøll skot, so báðar hvøkka við. Hevði tá onnur teirra á orði: “Nei, hatta var ikki nát­ úr­ligt!” og vóru báðar sera illa við av hesum løgna tilburði. Tá ið hesar kvinnur frættu um vanlukk­una var teimum greitt, at tær hoyrdu hesi skot­ini í teirri løtu, Kallur fór av Syðradali. Leivdir afturfunnar Seinni vóru leivdir funnar aftur av bátinum. Lorvíkingar høvdu frá báti sæð skrúvuaksilin saman við stevninum av bátinum við Stóra Tanga sunnanfyri Blankskála. Hetta var fingið til Syðradals tann 3. juli 1976, júst á 70 ára føðingardegnum hjá Fíu, konu Dánjal. Tað vóru Alfons, giftur við yngstu systir Henry, og Obert, yngsti beiggi Henry, sum vóru farnir eftir hesum. Um eitt ár seinni funnu brøðurnir, Marius og Kristin Vilhelmsen, systursynir Henry, í sama stað aðrar lutir frá bátinum sum knívar og ta brotnu kumpassina. Seinni varð motorurin eisini funnin beint norð­anfyri Stóra Tanga. Smeitur fyri Syðradal Elsa heldur saman við øðrum, at henda van­ lukkan gjørdi sítt til at taka grundarlagi undan Syðradal sum rættilig bygd. Fólkatalið hevði í mong ár verið støðugt. Í 1955 var tað komið uppá 70. Í 1960 var tað 58. Í 1966 var tað 41 og í 1970 var tað 31. Í dag eru 4 fólk i einum húsi, sum eru fastbúgvandi á Syðradali. Skal at enda takka heimildarfólkini Jóg­ van Joensen, Solveig Hansen, Elsu Jacobsen og Kristin Vilhelmsen. Uttan tey hevði henda søga ikki verið skrivað. Komandi partur: Í komandi parti verður greitt frá um húsaskonnartini Marionnu og øðrum vanlukkum í Kalsoynni. Daniel, Jóan Símun og Henry í Hoygarðinum á Syðradali “Harrans friður verður við minni tykkara”. Lag: Hvo ikkun lade Herren råde. Hvør veit á morgunstund at siga, hvar hann á kvøldi gista skal, ei nakað ýti er at miða, ei kanst tú seta nakað tal. Nei, deyðin ei at tonnum sær, so mangur bráan deyða fær. So fróðir garpar tríggir stevndu við “Kallur” út á fiskileið, á myrku nátt – teir línu egndu, í dýrdarveðri drála ei. Teir løgdu út á villa hav, tá sólin gingin var í kav. Á morgni árla teir sær skunda, at draga fongin inn um borð. Tey heima eftir teimum stunda, her fall so mangt eitt bønarorð. Tí veðrið ótlaði so skjótt, sum vildi tað at teimum hótt. Her heima sita øll og tráa. Gud gævi Kallur aftur kom. Ei kundu teir at landi náa, tey mistu faðir mann og son. Vit tríggjar vinir mistu her, øll sorgarboð os deyðin ber. Frá landi legði mong ein skúta, at hjálpa teim úr havsins neyð, men mansins megd mátti lúta. Tí havið tók og teimum beyð at bera sorgarboð í havn, teir sukku djúpt í havsins favn. Vár kæri Himnafaðir sterki, ver teirra troyst í sváru sorg. Tú eina ræður hvørjum verki, og leiðir tíni heim í borg. Har einans gleðisongur er, har eingin sorg i barmi ber. Húsar, hin 23. september 1963 Ein vinur Magnus Justesen, lærari Minningarhaldið 1. november 2003 á Syðradali. Jákup Eli Østerø talar Syðradalur umleið 1960