mánadagur 4. november 2013síða 6

Mánadagur 4. november 2013 · Nr. 172 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tvískattaavtalurnar skulu tryggja, at ongin inntøka verður skattað meira enn einaferð, tá løntakarin fer i annað land at arbeiða. Í Føroyum hava vit í út­ gangsstøðinum tað, ið verður nevnt globalmegin­reglan. Hon fyriskrivar, at persónar, sum eru skattskyldugir í Før­ oyum, skulu geva alla sína skattskyldugu inntøku upp í Føroyum, sama um hon er forvunnin í Føroyum ella uttanlands. Er skattur frammanundan eisini goldin í landinum, har arbeitt verður, verður hesin so mótroknaður í endaligu uppgerðini í Føroyum, um londini bæði hava gjørt eina tvískattaavtalu. Mótrokningin – linkingin – verður gjørd á tann hátt, at frádráttur verður latin í føroyska skattinum. Hetta verður í høv­uðs­ heitum gjørt eftir tveim­um ymiskum hættum – kreditt­ háttinum ella eks­emption­ háttinum. Kreditthátturin Eftir kredittháttinum verður øll inntøkan, sama um hon er forvunnin í Føroyum ella uttanlands, tald við í føroysku skattauppgerðini. Skatturin verður so útroknaður eftir føroysku satsunum, men síðani verður skatturin, sum í krónum og oyrum er goldin uttanlands, drigin frá aftur. Hetta merkir, at um føroysai skattaprosentið er hægri enn í hinum landinum, so verður munurin kravdur inn í Føroyum – og øvugt. Kreditthátturin verður millum annað nýttur í tví­ skattasáttmálanum millum Føroyar og Grønland. Í norðurlendska tví­skatta­ sátt­málanum, har Føroyar eru við sum partur av danska ríkinum, men ikki Grønland, er ásett, at Føroyar skulu nýta eksemption-háttin. Hini sáttmálalondini eru Ísland, Noreg, Svøríki og Finnland. Eksemptionhátturin Eftir eksemptionháttinum verður roknað á sama hátt sum eftir kredittháttinum, men her verður føroyska skattavirðið av útlendsku inntøkuni drigið frá í endaliga roknistykkinum, sama hvat í veruleikanum er goldið í skatti í hinum landinum. Hetta er orsøkin til, at til dømis føroyingar, sum ar­ beiða í Noregi, sleppa bílig­ ari í skatti enn her. Noreg hevur nevniliga lægri skatt enn Føroyar, og eftir eksemptionháttinum verð­ ur atlit ikki tikið til munin, tá mótroknað verður. Varð kreditthátturin hinvegin nýttur her, so skuldu føroy­ ingar, ið arbeiða í Noregi, rinda munin millum før­ oyska og norska skattin í Føroyum. Í døminum niðanfyri, sum VInnuhúsið hevur gjørt, sæst týðu­liga, hvørja ávirkan lægri norski skatturin sam­ an við eksemption-mót­ rokn­ingarháttinum hevur á nettolønina hjá føroyingum, ið arbeiða í Noregi: skattapolitikkur Ingolf S. Olsen Alt eftir, hvussu ógvusliga ella varisliga tølini verða sett upp, so missa vit onku­ staðni millum 200 og 180 milliónir krónur um árið í skattainntøkum av før­ oyingum, sum arbeiða utt­ anlands. Land og kommunur býta skattin nøknlunda helvt um helvt, so hetta merkir, at missurin hjá kommununum er millum 90 og 100 milliónir krónur. Og hetta merkist. – Tað er so einfalt, at mangla 100 milliónir krónur í hjá kommununum, so mugu tær klára seg við tí minni, tí tær hava ikki aðrar inntøkukeldur. Tí er tað eisini greitt, at fáa kommunurnar ikki fleiri inntøkur, verður avleiðingin annað­hvørt, at skatt­urin má upp, ella at tæn­asturnar í støðugt størri mun mugu fíggjast við brúk­ aragjøldum – ella í triðja lagi, at tæn­ast­urnar bara versna munandi, sigur Eyðun Christiansen, aðalskrivari í Kommunusamskipan Føroya, KSF, og greiðir nærri frá: – Kommunurnar hava bert inntøkuskattin at dúva uppá. Tí rakar tað tær ser­ liga hart, tá ið alsamt fleiri borgarar forvinna sínar pengar uttanlands og gjalda skatt har. Landið hinvegin fær hóast alt ágóðan av vaks­andi mvg-inntøkum, punkt­gjøldum og øðrum. Eisini síggja vit, at landið skrivar út aðrar skattir til dømis á alivinnuna og á makrel- og sildafiskiskapin, men inntøkurnar frá hesum fara allar í landskassan og koma ikki kommununum til góðar. Steinur omaná byrðu Eyðun Christiansen vónar, at tað fer at eydnast fíggjar­ málaráðharranum at fáa skattin heim, sum føroyingar rinda uttanlands, ella í øllum førum ein part av honum. Tí heldur verandi gongd fram, so fer tað av álvara at merkjast. – Samlaði kommunu­skatt­ urin er umleið 1,4 milliardir krónur, so góðar 100 milliónir krónur muna nógv. Tað er tíverri eisini soleiðis, at tær kommunurnar, sum frammanundan eru ringast fyri, missa mest, sigur hann. Kommunurnar, sum eru ringast fyri í hesum høpi, eru tær við teimum óstøðugu og lágu inntøkunum. Ofta eru hetta kommunur í út­ jað­aranum og annars smáar kommunur við fáum almennum arbeiðsplássum. Tær stóru kommunurnar og serliga tær í miðstaðarøkinum eru betri fyri, tí her eru fleiri almenn arbeiðspláss og eisini fleiri vælútbúgvin fólk við høgum lønum. – Tær verri stillaðu komm­unurnar eru eisini tær við lutfalsliga flest fiski­monnum, og tí verða tær eisini harðari raktar av sjómannafrádráttinum enn tær størru, so hjá teim­ um peikar tað mesta skeiva vegin, staðfestir KSF-aðal­ skrivarin. Landið rindar munin Hann fegnast um, at Jørgen Niclasen lovar, at kommunurnar undir øllum umstøðum verða hildnar skaðaleysar fyri mistum skattainntøkum, tá tær taka yvir eldraøkið, ætlandi 1. januar 2015, men ivast í, um tann loysnin einsamøll verður gagnlig í longdini. – Tað er gott, at komm­ unur­nar verða kom­pen­ seraðar fyri mistar skatta­ inn­tøkur, men í samlaða roknistykkinum snýr tann loysnin seg jú bara um at flyta pengarnar úr einum al­ mennum kassa og í ein annan. Við tí loysnini verður minni av pengum hjá landinum at arbeiða við, og tað kann í seinasta enda aftur ganga út yvir kommunurnar. Tí er tað okkara ynski, at sjálvur trupulleikin við skattingini uttanlands verður loystur ella munandi bøttur, so samlaðu skattainntøkurnar verða tað størri, sigur Eyðun Christiansen. Mugu ikki revsa Eisini hann ávarar tó ímóti at gera ógvuslig skattlig inntriv í skattin hjá teimum, sum arbeiða uttanlands. KSF: Avleiðingin er hægri skattur ella brúkaragjøld Tað eru kommunurnar, ið merkja harðasta sviðan av vantandi skattainntøkunum frá føroyingum, ið arbeiða uttanlands. Fáa kommunurnar ikki fleiri inntøkur, má skatturin upp, ella mugu tænasturnar í størri mun fíggjast við brúkaragjaldi, heldur aðalskrivarin í Kommunusamskipan Føroya. Eyðun Christiansen, aðarskrivari í Kommunusamskipan Føroya: - Skattamissurin orsaka av arbeiði uttanlands er ymiskur frá kommunu til kommunu. Í kommununum við nógvum sjómonnum ella fólki, sum arbeiðir á landi uttanlands, tykist gongdin vera, at tey rekruttera hvønn annan, so støðugt fleiri fara at arbeiða uttanlands har. Tískil minkar skattagrundarlagið í teimum kommununum ár undan ári. Ein møguleiki at tryggja kommununum aðrar inntøkur er, at kommunurnar eisini fáa lut í øðrum enn bert persónsskattinum, til dømis í tilfeingisskatti ella mvg-inntøkum FAKTA: Mótrokningin er ymisk Arbeiði
í
Noregi: Mánaðarløn 25.000 29.167 33.33 23a45r6786979:al68;øl< 5.844 7.288 8.732 ?@476@A:r 19.156 21.878 24.601 Arbeiði
í
Føroyum: Mánaðarløn 25.000 29.167 33.333 23a45r6786979:al68;øl< 9.754 11.622 13.494 ?@476@A:r 15.246 17.544 19.839 33.333 – Tað er væl møguligt, at verandi skattaavtala millum Norðurlondini verður broytt, sigur Bjarni Benadiktsson, íslendskur fíggjarmálaráðharri og formaður í norðurlendska ráðharraráðnum. Fríggjadagin fundaðist hann við Jørgen Niclasen, landsstýrismann í fíggjarmálum, sum vil hava norðurlendsku tvískattaavtaluna broytta