mánadagur 4. november 2013síða 7

7 Mánadagur 4. november 2013 · Nr. 172 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ein høvuðsregla í heimsins rættarsamfeløgum er, at øll skulu vera líka fyri lógini. Hetta er tó ikki altíð galdandi, tá tað snýr seg um skatting. Føroyingar rinda skatt eftir fleiri ymiskum skipanum: Vanligur skattur í Føroyum Løntakarar á landi í Før­oy­ um rinda allir lands­skatt eftir somu talvu, lands­ skatta­talvuni, meðan komm­ unu­skatturin er ym­iskur alt eftir hvørjari komm­unu, skattgjaldarin býr í. Um­framt botnfrádráttin ber í høv­ uðs­heitum bert til at draga gjøld til privatar eftir­løn­ar­ tryggingar frá í brutto-inn­tøk­ uni. Afturat skattinum koma so eisini ymisk sosial gjøld. Í talvuni er skatturin rokn­aður út eftir lands­ skatta­talvuni fyri í ár og við einum miðal komm­ unu­skattaprosenti á 21,34. Sosialu gjøldini umfata ar­ beiðsmarknaðargjald á 1,75 prosent av skattskyldugu inntøkuni, Heilsutrygd á 12 ferðir 160 krónur + 0,55 prosent av skattskyldugu inntøkuni, barsilsgjald á 0,62 prosent og ALS-gjald á 1,25 prosent – tó í mesta lagi 6.500 krónur um árið. Hámarkið fyri ALS-gjaldinum merkir, at onki ALS-gjald verður rindað av inntøkum omanfyri 520.000 krónur (1,25 prosent av 520.000 er 6.500). §25 B-skipanin Upprunaliga vóru reglurnar í §25 B í skattalógini ein serskipan fyri útisiglarar við útlendskum ferða-, farma- og offshore-skipum, men síð­ ani á nýggjárinum er skip­ anin víðkað til at fevna um nærum allar løntakarar, ið arbeiða uttanlands, bæði á landi og sjógvi, og sama um arbeiðsgevarin er føroyskur ella útlendskur. Skipanin fevnir tó ikki um føroyingar við norðurlendskum fiski­ skipum ella við FAS- og DIS- skrásettum skipum. Løntakarar í §25 B-skip­ anini fáa ein serligan skatta­ frádrátt á 30 prosent av ársinntøkuni, tó í mesta lagi 120.000 krónur. Tað sum eftir er, verður síðani skattað við einu fløtum skatti á 35 prosent. Løntakarar í skip­ anini, sum hava føroyskan arbeiðsgevara, rinda øll tey sosialu gjøldini, sum løn­ takarar á landi í Føroyum eisini rinda, men um arbeiðs­ gevarin er útlendskur, slepst undan at rinda til ALS og Barsilsgrunn – tó ber til sjálv­boðið at rinda hesi gjøld eisini. Í døminum verður ikki goldið til ALS og Bar­ silsgrunnin, og arbeiðsgevarin er føroyskur. (Kelda: Vinnuhúsið) skattapolitikkur Ingolf S. Olsen Kommunurnar eru stóri taparin, nú alsamt fleiri føroyingar leita sær av landinum at ar­beiða, eina­mest til hini norð­ urlondini, og rinda skatt har. Tí kommunurnar skulu framhaldandi veita almennar tænastur til tey, ið fara av landinum til arbeiðis, uttan at fáa eina krónu í kommunukassan frá teimum. Serliga stór­ ur er trupulleikin í út­ jaðaranum og í teimum smærru kommununum í miðstaðarøkinum. Men 1. januar 2015 er trupulleikin loystur fyri teirra viðkomandi, lovar Jørgen Niclasen, lands­ stýrismaður í fíggjar­mál­ um. – Tá verður eldraøkið lagt út til kommunurnar at umsita, og við í tí pakkanum er, at kommunurnar skulu haldast skaðaleysar. Tað merkir, at tær eisini verða kompenseraðar fyri skatt­ in, sum tær missa av land­ in­um, sigur hann. - Vit vilja hava fólka­vøkst­ ur, og tá er gongda leiðin ikki at fara út og revsa útvaldar samfelagsbólkar. Tað besta er sjálvsagt, um vit bara kunnu flyta skattin heim. Men sama, hvat roynt verður, so skal tað helst ikki merkjast sum ein smeitur hjá tí einstaka, tí so er bara vandi fyri, at tey verða rikin av landinum. Vit mugu heldur ikki gloyma, at tey eisini koma heim við nóvum pengum, sum koma samfelagsbúskapinum til gagns. Tí mugu vit gera alt fyri, at tey verða búgv­andi her, sigur Eyðun Christ­ iansen. Samhugin í vanda Men verður onki gjørt, so er hin sonevnda sosiala kontraktin í stórum vanda, óttast hann. Tann sosiala kontraktin er eitt hugtak, sum merkir, at borgararnir í einum samfelag góðtaka og kenna, at tey liva undir somu skipanum, reglum og lógum og hava nakrar felags skyldur og rættindi. – Tí er alneyðugt at gera broytingar, so fólkið sum heild kann hava eina fatan og kenslu av, at vit øll eru felags um at gjalda fyri væl­ ferðarsamfelagið. Um tann sosiala kontraktin synd­ rast, fáa vit eina støðu við líkasælu og uttan felags ábyrgdarkenslu. Eitt tað fyrsta tekinið upp á tað plagar at verða, at øvundin fær valdið, fólk fara at skeld­ ast sínamillum, og ongin leggur nakað í, um tað verður snýtt í til dømis skatti og við sosialum tænastum. Skatt­ urin verður tá bara sæddur at vera órættvísur og av tí ónda, ávarar Eyðun Christiansen. FAKTA: Munur á skattinum Dømi: Inntøka 300.000 400.000 500.000 600.000 Ska234 104.618 145.958 187.298 233.638 Social
gjøld 14.430 18.600 22.770 25.940 Til
samans 119.048 164.558 210.068 259.578 SamlaC
ska2aD4osEnt 39,68 41,14 42,01 43,26 Ga4ginalska2aD4osEnt 45,51 45,51 50,51 49,26 Inntøka 300.000 400.000 500.000 600.000 Ska234 73.500 98.000 133.000 168.000 Sosial
gjøld 12.360 15.840 20.010 23.180 Til
samans 85.860 113.840 153.010 191.180 SamlaC
ska2aD4osEnt 28,62 28,46 30,60 31,86 Ga4ginalska2aD4osEnt 27,98 39,17 39,17 37,92 Jørgen Niclasen: Komm­un­ur­ nar fáa fult endur­gjald Tá eldraøkið verður lagt út til kommunurnar at umsita, skulu tær haldast skaðaleysar, og tær fáa eisini fult endurgjald fyri skattainntøkurnar, sum tær missa av landinum. ➜