hósdagur 7. november 2013síða 14

Fríggjadagur 8. november 2013 · Nr. 129 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Sigert Patursson Formaður Bóndafelag Føroya - bondi.fo Herfyri frættist um uppsagnir á Allmennum royndum og ráð­geving (Royndarstøðini í Kollafirði), tað vísti seg at vera Fiskimálaráðið sum hev­ur ordrað sparingar fyri yvir eina millión krónur á royndarstøðini, ella næstan 40% av samlaðu játtanini til hendan stovn undir land­in­ um, hetta má vera eindømi at ein stovnur missir so stóran part av síni játtan eftir ein­ um ári, tá ikki talan er um bein­leiðis niðurleggjan av virkseminnum. Allmennar royndir og ráð­ geving, tað sum vit van­lig rópa royndarstøðin, hev­ur umfatað royndar og gransk­ingar­virk­ semi í land­bún­aðar­høpi í Føroyum nú í skjótt 100 ár, upprunaliga vóru fleiri støðir í Føroyum, men í 1980´unum var farið undir at gera royndarstøðina í Kollafirði, ambisjónin var høg, men royndarstøðin fekk ongantíð møguleikan at prógva sítt virði, í 80´unum var játtanin uml 5 mio. Kr møguliga svarandi til 9-10 mio í dagsins virði, og var eisini nakað virksemi tá, men áðrenn veruligt úrslit kom burturúr royndarstøðini, rakti kreppan landið , og at kalla alt virksemi helt uppat, játt­anin hevur síðan verið á so lág, at ikki hevur verið rúm fyri nøkrum verðuligum virk­semi, ið hoyrir slíkum stovni til. Tó skal sigast, at kjarnu virksemi hjá royndarstøðini øll árini líka til nú, hevur ver­ ið mjólkaeftirlit, ísáð­ing og beinleiðis ráð­gev­ing. Hetta eru alt grund­leggjandi tæn­astur, sum mjólkar­fram­leiðslan illa/ ikki kann vera fyri uttan. Mjólkaeftirlitið byrj­aði í 30´unum, við at viga og skráseta mjólkar­fram-leiðsl­ una í Føroyum, í 50´unum var eisini fari at ísáða neyt­ini, fyri at betra um kyn­bótaarbeiði, og við tí fáa betri neyt, samstundis sum ráðgeving í samband við fóðing v.m. var uppbygd. Hesar tænastur eru stýr­ ings­amboð hjá mjólkar­fram­ leiðsluni, bæði tá hugsa verður beinleiðis um góðsk­una á mjólkini, fóðring av neyt­um og ikki minst um kyns­bótaarbeiði sum gjørt verður hvønn dag fyri at fáa sum mest burturúr, bónda og brúkara at gagni. Eisini ber í ávísan mun til at meta um heilsustøðuna hjá hvørjari kúgv sær, við tí vitan hetta eftirlit gevur. Við eini slíkari eftir­lits­skip­an sum omanfyri nevnt, fæst eisini ein rúgva av hagtølum, so at vinnan og onnur allatíð kunnu síggja hvørjum støði vit eru á og samanbera við okkara grannar. Sum støðan er nú, eru, ella vera hesar skipanir niður­ lagdar heilt skjótt, og fólk við hollari vitan á økinum eru søgd úr starvi. Tað løgna við øllum er, at í vár samtykti løgtingið eina lógarbroyting, hvar nakað av eyka peningi verður játt­aður neytahaldunum í Før­oyum, so at vinnan ikki held­ur uppat, og i heyst niður­leggur landstýrið tey mest grundleggjandi stýri­ am­boðini, vinnan hevur fyri at tryggja eina framgongd og at framleiðslan er á einum støði, sum kann góðtakast. Tosa um at “geva við vinstru og taka við høgru” Bóndafelag Føroya vil við hesum heita á myndug­leik­ arnar, um at bera so í bandi at hesar tænastur vera varðveitar vinnuni og samfelagnum at gagni. Vit eru nú komin inn í november mánaða og meira enn tríggir mánaðir farnir síðani Ólavsøkuna, tá stór fjøld av fólki leitaði sær til høvuðsstaðin at halda tjóðarhátíð føroyinga. Her var, sum altíð, stórur blíðskapur, dyrnar stóðu opnar og boðið varð inn til búgvið borð við øllum góðum frá føroyska spískamarinum. Har var turrur fiskur, turt tvøst og spik við eplum, skerpikjøt, skinsakjøt, rullupulsa og kjøtpylsa. Onkur hevði goymt ein ræstan bita at hava til viðskera. Onnur, serliga við ættarbondum úr Suðuroy, borðreiddu eisini við turrari gás ella dunnu. Jú hetta var ikki at forsmáa, afturat so mongum øðrum góðum mati, sum eisini varð settur á borði. Og hesir seinastu tríggjar mánaðirnar síðani, hava føroyingar av álvará tikist við at fylla upp aftur í kaggar, í hjall og í frystiboksir. Fyrst var tað tíðin til havhestaungarnar, epli, røtur og annað grønt, sum skuldi takast upp. Fari varð eftir laksinum, sum var komin í áirnar. Og so var komið til veðragjólingarnar, sum eisini skuldu takast, áðrenn fjøllini annars skuldi gangast og allur tann góði maturin úr hesum, fáast til hølvdar. Umframt hetta hevur fleiri ferðir verið boðað til grindadráp og beint nú er tíð til haruveiðu. Men í oktober mánaða vóru vit brádliga eisini savnaði frammanfyri sjónvarpsskýggjan, tí lýst varð við, at danskarar høvdu vitjað klettarnar og tikið upp sjónvarpssending. Hendan skuldi lýsa støðuna her á landi, har kvinnurnar rýma við posa og sekk, tí her er ikki verandi stað fyri tær. Sendingin skapti eina øguliga øsing millum fólkið. Kjakið varð harðligt og mong vóru tey, sum ikki funnu seg í, at vit, fólkið og tjóðin, vórðu lýst sum afturpartað, avoldað fólki í norðurhøvum, sum fekst við at ganga á fjall, fletta og taka upp, fara á flot og stinga fliðu í fjøru og savna urtir í haga. Nei hetta vildi mong ikki kennast við, tí dagligdagur føroyinga í dag verður fyltur av øðrum og meira modernaðum og spennandi avbjóðingum. Stutt sagt eru vit so nógv meira global enn hendan myndin av okkum. Nei nútíðar føringurin gongur upp í onnur ting og er komin mist líka langt, sum hini í stóru altjóða gjørdu verðini. Tá var tað, at eg aftur fór at hugsa um alt tað vælsmakkandi av matarborðinum, sum vit føroyingar við stoltleika bjóða inn til. Ikki bara á Ólavsøku, men eisini til onnur høvi, og tað kring alt landið. Talan er um ymisk høvi, alt frá festivalum, til føðingardagar, próvveitslur, konfirmatiónir og aðrar veitslur. Hví vilja vit ikki kennast við hendan partin av okkara samleika? Har vit í felagsskapi savnast um at fáa til vega rávøruna til hendan góða matin, sum er eitt eyðkenni fyri okkara samleika? Eitt eyðkenni, sum er og framyvir fer at verða avgerandi fyri, at vit av umheiminum fara at verða roknaði, sum tann serliga og spennandi tjóðin og mentanin í alheiminum. Tað er gott, at eisini okkara oyggjaland er partur av altjóðagerðini og tekur til sín góð og spennandi nýggj átøk og mentanir. Men lat okkum ikki skammast av og goyma burtur okkara aldargomlu mentan, sum hevur lagt og enn leggur, lunnar undir okkara samfelag. Tað er hendan, sum hevur gjørt og enn ger okkum til eina spennandi tjóð, sum umheimurin leggur í at kenna og vitja. Anna Katrin Matras Samskiftis- og kunningarfólk EYGA MÁLIÐ Mentanarfløkjan kjak kjak Geva við vinstru, taka við høgru Frank Davidsen Góða mamma tað var ikki eg dreingirnir teir fyrdu meg fyrdu meg í díkið flentu so í díkið Hevði ikki ætlað at longt um tjakið, men nú hatri og runublakanin hjá Gerard Lognberg í móti formanni Javn­aðarflokksins og floks­ umboðunum áhaldandi verða viðgjørd. Sum" einasti sannleikin" so kann eg ikki bara mær við at koma við nøkrum viðmerkingum. Omanfyristandandi barna­ rím hóskar so sera væl til Gerard Lognberg. Hetta at spæla offurrolluna, í staðin fyri at taka í egnan barm. Tað sæst á øllum brøgdum, at hansara hjarta ongantíð hevur havt tað minsta við Javnaðarpolitikk at gera. Og ein kann siga, at spottarin kann koma í spottarans stað, nú hann av øllum alvi roynir at karaktermyrða sín fyrrverandi formann, eins og tann flokk, sum hann bæði politiskt og fíggjarliga hevur notið gott av. Og at hann skal tora at taka patent uppá at vera verji verkamanna og kvinn­um, meðan " hini " í flokk­inum bara tosa ..... Tað vísur fyri tað fyrsta hvussu lítil virð­ ingin er fyri hansara parta­ monnum.Harnæst vísur tað eisini hvussu lítlan virðing hann hevur fyri tí vanliga manninum. Tað var ikki gott nokk hjá hesum manni at fáa út í móti 40.000 krónur um mánaðan + " koyripeningin ". Nei, ístaðin fyri at lata annan taka yvir borgarstjórasessin, so er mammon í honum so sterkur, at afturat løg­ tingslønini, so metir hann seg verða føddan borgastjóra. Men hvør veit, kanska hevur hann latið borgarstjóralønina til vælgerðandi endamál. Jú hann kann gott reypa av, at hann er farin tíðliga til skips at tjena pengar, og hvussu trongum korum hann livdi undir. Tað eru tað mangir undan honum sum hava roynt tað, uttan at fara út í fjølmiðlarnar at profilera seg politiskt. Sjálv­ ur stóð undirritaði faðir og móðurleysur bert 11 ára gam­al, og tað var ikki altíð so hugaligt. Hann kann eisini reypa sær alment um hvussu nógvar atkvøður hann fekk til seinasta val. Eisini kann hann alment koma við ósannindum um, at javnaðarflokkurin verður styrdur av nøkrum fáum, og at alt er gingið fyri seg aftanfyri stongdar dyr. Hann kann eisini koma við ósannindum um, at for­ maður flokksins ikki hevur viljað tosa við seg. Gamalt var at vargur antin stoytur seg oman, ella er einki annað til at taka, at skjóta hann. Gerard Lognberg hevur sum tann konfliktsøkjandi persónur hann er, sjálvur stoytt seg út úr Javnaðarflokkinum. Men honum líkt, so hev­ur hann tikið patent uppá sann­ leikan, so alt sum for­maður Javnaðarflokksins og floks­ leiðslulimir gera, tað er óreint og illgrunasamt. Ja, sambært Gerhard Logn­berg, so fara øll teirra viður­skiftir fram handan læstar dyr. Jú sanniliga, um hesin mað­ur ikki treingir til sjálv­rannsakan, so veit eg ikki. Meðan formaður flok­ sins siðuliga hevur greitt frá hvussu fram er farið, at 8 út av 9 limafeløgum hava samtykt at koyra henda kon­fliktsøkjandi persónin úr flokkinum, so bera per­són­ligu runubløkini hjá hon­um meira og meira brá av hatri,móti formanninum og Javnaðarflokkinum. Hann vil gera alt sum stendur í hansara makt fyri at knúsa tann flokk, sum hann fyrr sagt bæði politiskt og fíggjar­liga hevur notið gott av. So lítið politiskt vagg er í honum, og so æruleysur er hann, at hann longu nú alment greiður frá, at hann væntar ikki at hann verður verandi uttan­ flokka­tingmaður leingi. Tað vil við orðum siga, at longu nú er hans­ara løgtingssessur til sølu, enn einaferð skuldi eg sagt. Tá var tað meira virði­ligt sum Janus Rein gjørdi, nevnliga at hann kon­struktivt arbeiddi eitt ár, áðrenn hann fór í annan flokk. Men hvat, við hvørt fær mammon fastatøkur á ein­um. Serliga tá ein er borin til einar tríggjar til fýra ar­beiðaralønir árliga, sum tann vanligi arbeiðsmaðurin og kvinnan gjøgnum skattin skulu gjalda honum. Men sambært honum so skuldu listafólkini ikki fáa eitt oyra, fyri at sita á reyvuni og einki gera. So meðan hann liggur flatur í luftini, og roynur at arbeiða fyri sína harttjentu løn, sita listafólkini bara og fjasast við okkurt hissini. Eingin sum helst ivi er um, at við Aksel V. Johannesn hevur Javnaðarflokkurin fing­ ið ein formann ið hevur allar tær politisku dygdir íð krevjast av einum formanni fyri ein flokk, sum hevur myndað politiska spektrumi seinastu hálvu øldina. Fyri tað fyrsta so er hann úr góðum politiskum bergi brotin, dámligur og semjusøkjandi, ið ber boð um ein gløggan politikara. Hinvegin so hevur hann gjørt púra greitt, at tá i Javnaðarflokkuri bjóð­ar seg fram til at gerast stjórnar­ ber­andi, mega veljarar og sam­starvspartar kunna líta á flokkin, og tey mandat ið flokkurin bjóðar seg fram við. Hevði Gerard Lognbeg fingið durafjórðingin í 2008, tá hann tók seg úr CHE sam­gonguni, so hevði Aksel V. Jo­hannesen í hesum døgum ikki sitið eftir við apuni, sum tikið verður til. Tí kravdi tað politiska styrki at taka tað støðu, sum flest allir javnaðarveljarir hava bíða eftir. Nevnliga at skapa fortreytir fyri stabiliteti í flokkinum. Og er tað veruliga so at onnur løgtingsumboð halda sína tign standa omanfyri flokkin, so eiga tey eisini at taka avleiðingarnar av tí. Fullur av hevndarhuga og hatri!