mánadagur 11. november 2013síða 8

Mánadagur 11. november 2013 · Nr. 130 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Sunnudagin 17. novembur kem­ur aftur eitt bind av bygd­ar­søguni út. Hetta er tann yngra fiskivinnusøgan, 1945-2012. Bygdin var fiskiv­ inn­u­bygd og mentist sera nógv eftir kríggið við út­róðr­ ar­bátum, bátum og skipum á salt­fiskaveiðu og sildaveiðu. Seinni komu størri og betri skip. Bygdin var ein tann fyrsta, sum fekk flak­a­ virki og seinni bæði knetta­ virki og høvdavirki. Ar­beiði var til allar hendur. Bygd­ar­ menninir Osmund Just­in­us­ sen og Kjartan Joensen um­ boðaðu hvør á sín hátt tey stóru fiskiskipini. Teirra skip og virkir eru lýst gjølla. Greitt verður eis­ini frá øllum bátunum og skipunum eftir kríggi. Ein partur er fiskivinnan á landi, har greitt verður frá Turkihúsinum, flaka­virk­i­ num Frost og fiskavirkinum Tavu­ni, frá Knettavirkinum og Høvd­a­virkinum og IRF støð­ini. Eisini er frásøgn um siglandi menn úti í heimi 1850-2000. Ein sera fjøl­ táttaður partur er um einar 20 fiskimenn, dreingir, sum blaðungir fóru til sjós, og hvussu lívsleið teirra hevur verið. Í bindi 5 hevur rithøvundurin tikið nøkur mentanarbrot við, sum lýsa annað virksemi í bygdini í sama tíðarskeiði sum fiski­ vinnu­parturin. Leirvíkingar fóru tíðliga at spæla fótbólt, stovnaðu felag eftir fyrra heimsbardaga og fingu vøll gjørdan. LB (LÍF) var sterkt felag í 30-unum og mentist aftur í 60-unum. Eitt tíðarskeið var eisini bæði mans- og kvinnuhandbóltur og fleiri royndir gjørdar at gera gomlu bátabygdina til kapp­róðrarbygd. Bygdarfólkið fór í 50-u­num undir at gera svimjihyl og seinni varð svimjifelagið Reki stovnað. Nú eru bæði LÍF og Reki samansjóðað við systurfeløgini í Gøtu. Harm­ on­ikan var ljóðføri fram til 1960, tá ið ein poppbólkur fyri og annar eftir spratt úr tí karga lendinum og blómaði, ljóm­aði út um geilar. Eisini var góður kórsangur og tón­ lei­k­a­frá­læra. Úr hesum jørðildinum koma Høgni Lisberg og Knút Eysturstein. Eitt ann­ að sjaldsamt fyribrigidi var áhugin fyri sjónleiki. Bygd­ ar­fólk­ið framførdi fleiri leik­ir millum 1920 og 1960. Í dans­i­ stovunum var pallur, og lá ikki fyri har, spældu tey á onkr­ um lofti, í einum pakkhúsi ella í Losjuni. At enda er parturin um listarfólk, Jó­ annis Kristiansen og Sám­al Toftanes og tey ungu lista­ fólk­ini. Alt hetta fær ikki staðið á nøkr­um fáum síðum. Tað væl fríðkaða bindið telur við teksti, myndum og talvum 560 síður. Sunnudagin verð­ ur útgávudagur í Bygda­r­ hús­i­num í Leirvík, har Petra Johns­dóttir heldur røðuna. Eis­ini verður felagssangur og ábit og rithøvunurin er til steð­ar. Meira um Leirvíkar søgu Fimta bind­i­ð av Leirvík søgu hjá Martini Fjalstein kemur nú, og framløga verður í Bygdarhúsinum í Leivík sunnudagin Martin Fjalsstein við Leirvíkar søgu Gongst sum ætl­ að, verða før­ oyskir rógvarar við í HM í einum ser­merktum ára­ báti, sum nú er kom­i­n til Føroya Róðrarsamband Føroya hev­ur fingið fatur á einum, tey kalla ”coastal-rowing” ár­a­báti, og í gjár varð hann doypt­ur og tikin í nýtslu. Jan Herman Han­sen, for­ mað­ur í Róðr­ar­sam­band­i­ num, sigur, at talan er um tann siðbundna, smala, út­ lendska róðrarbátin, sum er ment­ur til hetta slagið av ár­ a­bátum, sum klára seg í væl verri veðri enn tann upp­ runa­liga smali árabaturin ann­ars ger. – Báturin er keyptur úr Frak­landi og kostar 70.000 krón­ur, nu hann er komin til Før­oya, sigur hann. Men endamálið er ikki bara at fara hugnaferðir inni við land. Ætlanin er at vekja áhuga fyri hesum slagi av ára­bátum og at eggja kapp­róðr­ar­ feløgum kring landið at út­ vega sær slíkar bátar. – Hetta er fyri at gera før­oyska rógving meiri fjøl­ tátt­aða við at hava onkrar kapp­ingar um veturin eisini við øðrvísi bátum, sigur Jan Her­man Hansen. – Tað átti at verið munandi lætt­ari at manna ein bát við tveim­um fólkum, enn at banna ein bát við minst sjey fólkum, leggur hann afturat. – Kapprógving í hesum báta­slag­num er skjótt veks­ andi ítróttargrein úti í heimi og ætlanin er at fá før­oyingar at venja og at vera við í HM í hesum slagi av rógv­ing, sigur formaðurin í Róðr­ar­sam­ band­i­num. Næsta ár verður HM í Dan­mark og gongst, sum ætl­að, skulu føroyingar vera við tá. Sunnudagin var lít­ið hátíðarhald í kapp­róðr­ar­ neys­t­inum í Streymnesi, tá ið bát­ur­in varð doyptur og tik­in í brúk. – Tað tók ikki langa tíð at finna upp á navnið, sigur Jan Her­man Hansen., Báturin eitur nevniliga Liv­ar og er uppkallaður eftir heims­kenda havrógvaranum úr Hvannasundi Livar fekk eisini heiðurin at doypa bátin. Tá ið báturin var doyptur og signaður, sluppu Livar Nysted og ein annar kendur rógvari, Sarita Hansen úr Miðvági, at royna bátin sum tey fyrstu, og tað eru tey bæði á myndini. Livar Nysted uppkallaður Livar Højsted fekk heiðurin at doypa nýggja árabátin hjá Róðrarsambandinum TÍÐINDI Barnahúsið, sum ætlanin er at stovna í Føroyum, fær nú styrk úr Danmark. Tað er Sjúrður Skaale, fólkatingsmaður, sum hevur reist spurn­i­n­g­in við danska fíggj­ar­mál­a­ráð­ harr­an, Bjarne Corydon. Sjúrður Skaale sigur í morg­un, at tí sambandi er av­gjørt, at stjórnin fer at seta pening av til tekniska útgerð í sambandi við, at børn verða avhoyrd. Í samband við mál um ágang móti børnum verða av­hoyr­ingar í Føroyum í dag gjørdar í vanligu av­ hoyr­ing­ar­hølunum hjá løg­regl­uni, har ákærdi er til stað­ar í sama høli, tá barn­ið skal vitna. Men nú er ætlanin at broyta lógina í Føroyum at forða fyri, at ákærdi kann vera til staðar tá ið børn vitna. Samstundis er ætlanin at stovna eitt Barnahús, har børn, ið hava verðið fyri kynsligum ella øðrum á­gangi, kunnu fáa væl skikk­aða og samskipaða hjálp. Sostatt verður øll máls­við­gerðin, líka frá av­hoyring hjá løgregluni til sálarliga hjálp, savn­að á einum og sama barn­a­ vina­rl­iga stað. - Hetta krevur, at barn­ a­húsið fær serlig av­hoyr­ ing­ar­tól, ið tryggja, at børn á­kærdi ella skuldsetti, ikki skulu vera til staðar, tá ið børn verða avhoyrd. - Slík útgerð er kostn­ að­ar­mikil, men ein neyðug í­løga í rættartrygdina hjá børn­um, sigur Sjúrður Skaale. Løgreglan er danskt máls­øki, og í samráð við Anniku Olsen, lands­stýr­is­ kvinnu í almannamálum, hev­ur Sjúrður Skaale tí­ skil reist málið í donsku stjórn­ini, sigur hann Í hesum sambandi hev­ ur hann víst á, at danir eiga at seta pening av til út­gerð­ina, tá barnahúsið verð­ur klárt at taka í nýtslu í 2014 og tað hevur danska stjórnin játtað. Barna­ hús­ í Før­ oyum fær pening úr Danmark