týsdagur 12. november 2013síða 8

Mikudagur 13. november 2013 · Nr. 131 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Vilmund Jacobsen Er lív títt merkt av negativum kenslum móti einum persóni í tínum núverandi lívi ella í tínari fortíð? Um so er, er fyrigeving ein vegur at ganga. Hetta er ofta lættari sagt enn gjørt, men tað er títt lív og tín gerandis­dagur, sum á hinari síðuni er at vinna. Granskarar vísa á, at við at hanga føst í gamlari øði, dregur tú ikki bara sálarliga pínu á teg, men eisini likamliga pínu, eitt nú kroniskar magatrupulleikar, hjarta­trupul­ leikar, húðtrupulleikar, ovurfiti og strongd. Haraftrat kann øðin ger­ ast so ótolandi, at tú destruktivt fell­ur í misnýtslu. Men, misnýtsla kann bert doyva trupulleikan - og ikki loysa hann. Hinvegin økir mis­nýtsla bara um tín leiklut sum offur, eins og misnýtsla eisini økir um frustratiónirnar. Hetta ein ónd ringrás. Hvar er fyrigeving? At fyrigeva er ikki at gloyma, av­ nokt­a ella at bagatellisera nakað, sum er gjørt ímóti tær. At fyrigeva er ikki ein spurningur um, at tú sjálv skalt átaka tær skuld. Fyrigeving krev­ur heldur ikki, at tú tekur upp­ aft­ur sambandið. At fyrigeva er at sleppa bindingini til tað, sum hendi - fyri tína egnu skuld. Hent er hent, gjørt er gjørt. Tað, sum er gjørt, kunnu vit ikki gera umaftur. Tað einasta, sum vit kunnu broyta, er okkara egna forstáilsi og okkara egna tulking. Vit skulu leita hagar, vit kunnu síggja tingini í einum nýggj­um ljósi, sum kann vera frí­ ger­andi. Tað er trupult At fyrigeva er nakað av tí truplasta í lívi­num, tí í hesum hongur plasering av skuld. Tað er ikki av ongum, at Jesus biðir menniskju um at lata hann bera heimsins skuld. Tað er júst tí, at vit hava trupult við at bera skuldina sjálvi. Spurningurin um fyrigeving og skuld kann soleiðis vera djúptøkin í okkara lívi. Tú skalt liva við tær sjálv­um og tí tú ert restina av lívi tín­um. Vit skulu minnast til, at fyri­ gev­ing er ein viljasak, tí tú mást vilja tað fyri at kunna fyrigeva. Tú kanst seta tær spurningin, hvus­su tú vilt hava tað restina av lívi tínum, um tú heldur fram við ikki at fyrigeva. Tú kanst eisini seta tær spurningin, hvat tú hevði rokk­ ið, um tú fyrigav. Hvussu fyrigevur tú? Vegurin til fyrigeving gongur um ein nýggjan hátt at tulka og skilja. Stutt sagt snýr tað seg um at skilja mennisk­jað, sum hevur sært teg - og um tú heldur teg ikki at kunna skil­ja viðkomandi, royn so kortini. Hugsa um, hví viðkomandi gjørdi soleiðis. Hevði hon fingið rin­ ga viðferð av síni egnu familju, ella bar hon kanska pínu. Royndi hon at særa teg, tí hon sjálv var sær ella illa viðfarin. Men, ikki minst: Visti hon yvirhøvur, at hon særdi teg - og gjør­di hon tað óbevíst? Tá tú hugsar soleiðis, byrjar tú at síggja persónin í einum øðrum sama­n­hangi, og á henda hátt sært tú eisini teir trupulleikar, sum tú heldur eru, úr eini ávísari frástøðu. Fyrigev - fyri tína egnu skuld Ynskir tú at gerast leys av øði, aggi og beiskleika, kann fyrigeving gera teg leysan av hesum, eins og fyrigeving kann styrkja títt lív og tína heilsu Vilmund Jacobsen Tað er ikki alt, tú lesur um klænking, sum tú skalt trúgva. Nógvar mytur eru nevniliga um klænking. Á heimasíðuni www.iform.dk verð­ur eitt nú spurt, um sukur fitar, um reyðvín er sunt ella ikki - og um reyðvín eisini fitar. Kunnu vøddar gerast um til fiti, og er tað rætt, at frukt ikki fitar. Gerst tú klænri av at drekka light - og er tað nú rætt, at fast­food fitar? Hetta eru nakrir av spurn­ing­un­ um, sum verða settir, og svarini eru at finna á heimasíðuni. Nógv gott er at siga um tað at ren­na, men sum ráð móti klænking eru nógv góð - og betri - alternativ. Tú brennir fleiri kaloriur við at renna langt ella við at rógva innan­ dura, og vandin fyri skaðum er lítil. Samanumtikið kann sigast, at bes­ti hátturin at klænka seg er at gera tað, sum tú tímir at gera. Hug­ urin at íðka hevur minst líka so stór­an týdning sum hátturin. Tímir tú ikki, gevur tað jú onga brenning av kalorium yvirhøvur. At renna er ein góður háttur til motión, men tað kann vera trupult, tá tú ert liðug/-ur at íðka, ikki at eta fleiri kaloriur enn tær, sum tú hev­ ur brent á rennitúrinum. Light økir matarlystin Sjálvt um light-vørur eru kaloriu­fá­ tæk­ar, kunnu hesar saktans snýkja nógv­ar kaloriur inn undir húðina á tær. Flestu ”kompensera” lítlu nøgd­ ina av kalorium í light við at eta fleiri kaloriur í øðrum mati. Sjálvt tær vørur, sum eru heilt tapp­að­ar fyri kaloriur, eitt nú cola light, kunnu í síðsta enda gera, at vekt­in økist. Ansvekjandi kanningar hava víst, at sterki søti smakkurin í eini light-vøru kann snýta blóðsukurið og soleiðis framprovokera eina ser­ staka svongd og ein skríggjandi tørv eftir veruligum søtum vørum. Hetta merkir, at tú í síðsta enda et­ur meira av øðrum. Kelda: www.iform.dk Mytur um klænking Sjálvt um light-vørur eru kaloriufátækar, kunnu hesar saktans snýkja nógvar kaloriur inn undir húðina á tær. Flestu ”kompensera” lítlu nøgdina av kalorium í light við at eta fleiri kaloriur í øðrum mati 800 fólk eru kannað Út við 800 fólk eru nú kannað fyri KOL og typu2-diabetes. Heilsubilurin stendur ikki stillur. Mikudagin og restina av hesi vikuni verða kanningar gjørdar á Suðuroyar Sjúkrahúsi. Fólk kunnu bíleggja tíð á tlf. 515155 millum klokkan 10–14.