týsdagur 18. mai 2004síða 4

6 Nr. 93 - 18. mai 2004 Nr. 93 - 18. mai 2004 7 Nýggi formaður- in í MBF, Leila Solmunde, vil leggja nógv fyri, at tey 23 feløgini í meginfelagnum kenna seg væl í felagnum NÝGGJUR FORMAÐUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Aðalfundurin hjá MBF valdi leygardag- in, Leilu Solmunde, til nýggjan formann í fel- agnum. Nýggi for- maðurin sigur, at fremsta uppgávan hjá sær verður at fáa fel- agið at standa saman. – Vit eru 23 feløg í MBF, og tí eru ofta 23 meiningar um ymisk øki. Høvuðsuppgávan hjá mær verður at fáa felagið at tosa við eini rødd. Eg ætli mær eis- ini at leggja nógv fyri, at feløgini kenna seg væl í MBF, sigur Leila Solmunde. Ein styrki Í 16 ár var Leila Sol- munde formaður í Giktafelag Føroya, sum er eitt av feløg- unum undir meginfel- agnum. – Tað er óivað ein styrki hjá mær, at eg havi verið formaðurin í einum av feløgunum undir MBF. Eg veit, hvat tey hugsa og vænta av einum for- manni, tí eg havi roynt at sitið hinumegin borðið, og hetta átti at komið mær til góðar, vísir Leila Solmunde á. Nýggi formaðurin greiðir frá, at hjarta- málið hjá henni verður framvegis at virka fyri at fólk við skerdum førleika kunna verða á jøvnum føti við hini í føroyska samfelagn- um. Í koyristóli Leila situr sjálv í koyristóli, og tað verð- ur starvsnevndin í MBF noydd at tillaga seg til. – At eg siti í koyristóli verður heilt avgjørt øðrvísi hjá nevndini. Tey verða noydd at ráðleggja øðrvísi, tí eg sleppi ikki fram at allastaðni, sigur Leila Solmunde at enda. Feløgini í Megin- felag teirra brekaðu mótmæla staðliga ætlanini um at senda fimm ára gamla Petur, sum hevur atferðar- trupulleikar, av landinum YVIRLÝSING Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Á aðalfundinum hjá Meginfelag teirra brekaðu leygardagin samtyktu feløgini einmælt at mótmæla, at nógv umrøddi Petur verður sendur av landinum á viðgerð- arstovn. Feløgini vísa á, at Petur hevur systk- in, ommu og abba og øll síni ættarbond og trygdarnet í Føroyum, meðan hann ongan góðan eigur í Danmark. Í yvirlýsingini heita feløgini á landsstýris- mannin í almannamál- um, borgarstjóran í Tórshavnar kommunu og fyrisitingina í barnaforsorgarmálum um at bera so í bandi, at Petur ikki verður sendur av landinum. – Takið lógvatak saman og gevi honum tað, hann hevur fyri neyðuni her heima. Vit hava fakliga førleikan í Føroyum, siga feløgini í MBF. Tey ásanna at ávisir løgfrøðiligir og fyrisit- ingarligir trupulleikar eru, men eftirlýsa menniskjasligu síðuna í viðgerðini av málinum. Feløgini, ið hava undirskrivað yvir- lýsingina eru: Atltz- heimerfelagið, Føroya Astma/Allergifelag, LFA, Føroya Blindadelag, Cøliaki- felag Føroya, Deyva- felag Føroya, Epilept- ikarafelag Føroya, Felagið fyri hoyribrekað í Føroy- um, Giktafelag Føroya, Heilafelagið, Felagið fyri apopleksi og Afasirakt, h ø g æ t t a r f e l a g i ð , J a v n i , Lymfødemfelagið, Felagið fyro MBD/Damp, Morbus Bechterew, Nýra- felagið, Parkinsonfel- agið, Føroya Psorias- isfelagið, Sclerose- felagið og ÍSB. Fráfarandi formaður- in í MBF, Marjun Sigurðsdóttir fegnað- ist um undirtøkuna fyri ári teirra brekaðu í fjør. Í formansfrá- greiðingini vísti fráfarandi formaður- in á, at árið hevur verið støðið undir eini hugburðs- broyting viðvíkjandi brekaðum í Føroyum AÐALFUNDUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo – Grundleggjandi samfel- agsbroytingar verða ikki framdar eftir einum ári. Heldur ikki hvørva brek, fyri tí um vit hava eitt »ár teirra brekaðu«. Øll ár eru ár teirra brekaðu. Fráfarandi formaðurin í Meginfelag teirra brekaðu, Marjun Sigurðsdóttir, vísti í formansfrágreiðingini á, at hóast ár teirra brekaðu var í fjør, heldur áhaldandi stríðið fyri at vinna brekað- um betri rættindi fram. Á aðalfundinum hjá MBF leygardagin fegnaðist hon um stóru undirtøkuna fyri ári teirra brekaðu. – Árið 2003 hevur verið støðið undir eini hugburðs- broyting. Fólk, feløg og stovnar hugsa øðrvísi, tá tað ræður um atgongd og javnrætt. Bæði privatir og almennir stovnar gjørdust meira tilvitað um tørvin hjá brekaðum í føroyska sam- felagnum, sigur Marjun Sigurðsdóttir. Eingin langtíðarætlan Fráfarandi formaðurin sig- ur seg kortini framvegis sakna ein langtíðar og skip- aðan politikk á økinum. – Árið í fjør átti at verið støðið undir einum lang- freistaðum politikki, men hann er ikki at fáa eyga á. Tað neyðugt hjá politikkar- um at seta eina 5-10 ára ætlan út í korti, heldur Marjun Sigurðsdóttir. Stór undirtøka Í samband við ár teirra brekaðu í fjør skipaði MBF fyri eitt ótal av ymiskum tiltøkum. Fólkaskúlarnir kring landið høvdu millum annað eina evnisviku um brekað við góðum úrslitum. – Vit fingu ómetaliga góðan stuðul úti í skúlun- um. Vit fingu gjørt børnini meira tilvitað um tey brek- aðu, og samanumtikið eydnaðist evnisvikan ómetaliga væl, greiðir Marjun Sigurðsdóttir frá. Heilsa og aldur Seinastu tvey árini hevur Marjun Sigurðsdóttir røkt formanssessin í MBF. Leygardagin takkaði hon fyri seg. – Aldur og heilsa gera tað, at eg valdi at siga formanssessin frá mær. Tað inniber kortini ikki, at eg fari at halda meg burtur frá felagnum. Við Leilu Sol- munde hevur felagið fingið ein frálíkan formann, sigur fráfarni formaðurin í MBF at enda. Felagið má standa saman Sendið ikki Petur av landinum Øll ár eru ár teirra brekaðu Í dag koma umboð fyri danska viðgerðarstovnin til Føroya at heilsa upp á fimm ára gamla Petur, áðrenn hann um tríggjar vikur verður sendur av landinum. LÍTLI PETUR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo – Øll feløgini standa full- komiliga spyrjandi eftir, hvussu tað ber til, at Petur skal sendast av landinum, sigur Bára Johansen, for- maður í MBD/Damp fel- agnum. Málið um 5 ára gamla Petur, ið hevur atferðar- trupulleikar, varð dúgliga umrøtt á aðalfundinum hjá MBF leygardagin. Sosiala deild fekk harðar ákoyring- ar frá feløgunum fyri sína viðgerð av málinum. – Drongurin er ongantíð veruliga kannaður, men kortini vil sosiala deild alt fyri eitt senda hann av land- inum. Grundarlagið fyri av- gerðini er ómetaliga veikt, og tí royna vit av øllum alvi at broyta avgerðina. Eitt er vist, at drongurin verður ongantíð aftur menniskja, um hann verður sendur av landinum, sigur formaðuin í MBD/Damp felagnum. Danir vitja Bára Johansen greiðir frá, at omma og abbi Petur vóru á fundi við barnaverndina á sosialu deild mikudagin í farnu viku, og fingu at vita, at Petur verður sendur av landinum 7. juni. Í dag, týsdagin, koma umboð fyri danska við- gerðarstovnin til Føroya at heilsa upp á Petur. Aðra- staðni á síðuni sæst, at fel- øgini í MBF harðliga mót- mæla ætlanini at senda lítla Petur av landinum. – Yvirlýsingin er seinasti møguleiki at fáa landsstýr- ismannin at gera okkurt við málið, so Petur sleppur frá at fara av landinum. Hóast vónin ikki er stór, so vóna vit veruliga, at landsstýris- maðurin fær broytt avgerð- ina, sigur Bára Johansen at enda. Vit royndu at fáa við- merking frá landsstýris- manninum í almannamál- um, Hans Paula Strøm, men hetta eydnaðist ikki, áðrenn okkara evsta mark. Lítli Petur av landinum 7. juni Lítli Petur varð dúgliga umrøddur á aðalfundinum hjá MBF leygardagin. Feløgini mótmæla harðliga ætlanini hjá myndugleikanum at senda hann av landinum. Á myndini geva limir føroysku myndugleikunum reyða kortið Mynd: Jan Muller Nýggi og fráfarandi formaðurin í MBF, Leila Solmunde og Marjun Sigurðsdóttir Mynd: Jan Muller Fosturtøkur eru hóp- dráp. Hópdráp skapa fólkatørv, og tí standa dyrnar í vesturheim- inum nú uppá víðan vegg fyri muslimum og teirra yvirgangs- atsøknum. Hetta staðfesti frákoyrdi norski presturin Ludvig Nessa í Christianskirkjuni sunnukvøldið. Sami prestur er eisini kendur fyri at siga, at tað er ikki verri at skjóta læknar enn at taka fostur úr móður- lívi Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Tey umleið 300 fólkini, ið høvdu leitað sær á felags- møti í Christianskirkjuni sunnukvøldið, upplivdu eina ikki sørt øðrvísi guds- tænastu. Frákoyrdi Peter O.K.Olofsen bjóðaði væl- komin og gav síðani einum øðrum frákoyrdum presti, norska Ludvig Nessa, orðið. Tað var felagsskapurin Pro Vita, ið hevði fingið Nessa til Føroyar. Men í staðin fyri at tosa um fost- urtøkur út frá einum kristi- ligum sjónarmiði, sum tey flestu ivaleyst høvdu vænt- að, nýtti Nessa høvið og prædikustólin til at for- døma Islam. Fosturtøkur og mus- limskur yvirgangur – Muslimurin Naser Kha- der hevur fyri stuttum skýrt ávísar føroyingar at vera av ringastu fundamentalistum. Sjálvur havi eg upplivað tað sama, og hetta er ikki fyrstu ferð í søguni, mus- limar hava gjørt tað til sítt kall at fordøma og beina fyri teimum kristnu. Og sjálvmorðsbumburnar, sum nú herja heimin, eru bein- leiðis tilstuðlaðar í Koran- ini. Soleiðis innleiddi Nessa sína prædiku. Síðani fylgdi eitt søguligt yvirlit yvir muslimska fólkatýning kring heimin, sum fyribils hevur nátt sítt hæddarpunkt við yvirgangatsøknunum hjá Al Quada. Men bert fyribils. Meir og verri er í væntu, og vit hava so at siga sjálvi skyldina. Við at týna heili ættarlið við fost- urtøkum, hevur vestur- heimurin skapað ein fólka- tørv, sum letur dyrnar upp fyri muslimskum óflýggja- kroppum. Hesir fáa sostatt eitt frálíkt høvi at lúra okkara siðir og mentan av, fyri síðani at leypa á okk- um, tá vit minst vænta tað, segið Nessa. Steðga vit hingvegin øll- um fosturtøkum í stundini, kunnu vit aftur skapa eina javnvág í íbúgvaratalið. Tá hava vit ikki longur brúk fyri útlendskari, serliga muslimskari arbeiðsmegi, og soleiðis kunnu við steðga muslimskum yvir- gangsatsøknum í vestur- heiminum, var boðskapurin hjá Nessa. Dukkur í ketsjupp Í Noreg er Nessa mest kendur fyri sínar óvanliga víðgongdu útsøgnir og átøk í stríðnum móti fosturtøku. Um hetta er eitt tekin um, at Pro Vita eisini ætlar sær at herða sítt stríð móti fosturtøku, er ilt at siga, men farandi formaðurin í felagnum, Ólavur Miðtún, sigur seg taka fult undir við øllum tí, Ludvig Nessa stendur fyri. Longu í 1991 var Nessa koyrdur frá sum prestur orskað av sínum tiltøkum í fosturtøkustríðnum. Hann var millum annað við til at senda brævbjálvar við smá- um, uppkutaðum dukkum, ið vóru innsmurdar í ket- sjupp, til norskar politik- arar. Eisini gjørdi hann seg javnan inn á kvinnu- sjúkudeildir, har hann kravdi at fáa tey tiknu fostrini útflýggjaði. Tá hann ikki fekk tey, skipaði hann sjálvur fyri jarðar- ferðum við plastikkfostrum í evarska smáum kistum. Men hóast Nessa tvær ferðir hevur sitið í fongsli fyri síni tiltøk, tykist hann ikki at vera sinnaður at setast aftur í víðgongda stríðnum. Á síni heimasíðu hevur Nessa inniliga heitt á fólk um at koma við nøvnum og upplýsingum, soleiðis at hann kann at skráseta allar læknar og onnur starvsfólk, sum eru við til at fremja fosturtøkur. Skrásetingin skal brúkast til at ávara fólk móti læknum, sum hava gjørt tað til sítt livibreyð at drepa børnini hjá øðrum, sigur Nessa. Á somu heimasíðu, sum ikki er virkin longur, sam- anbar Nessa norskar læknar við nazistiskar bøðlar. Men sambært Nessa eru læknar- nir verri, tí teir kunnu sjálv- ir velja. Ein av seinastu heilsanunum frá Nessa ljóðaði soleiðis: "Læknar eru ikki meir verdir enn eiit barn. Tað er tað ikki verri at skjóta ein lækna, enn at taka eitt barn úr móður- lívi." Tá Nessa var koyrdur úr prestaembætinum, misti hann eisini rættin til "kraga og kjóla" og hevur tí ikki loyvi at prædika í norskum kirkjum. Tí stovnaði hann saman við øðrum frákoyrd- um prestum meinigheitina Prestar í eksil. Meinigheitin er framvegis virkin, hóast norski kirkjumálaráðharrin hevur boðað frá, at hon er brot á kirkjulógina. Fosturtøka sum fyribyrging Vit hava spurt Ólavur Mið- tún í Pro Vita, hví felagið hevur valt at biðið Nessa koma til Føroyar. Tað hava vit, tí vit meta, at hann er ein ógvuliga sakligur og seriøsur maður. Nessa varð koyrdur frá, tí hann meinar, at tað er skeivt at drepa børn. Og tað kunnu vit bara taka fult undir við. Men kann Pro Vita eisini taka undir við hansara harðrenda framferðar- hátti? Eg haldi ikki framferð- arhátturin er so harðrendur. Hetta hava verið symbolsk- ar gerðir, sum vóru neyð- ugar, tí teir ikki sluppu framat í norsku fjølmiðlun- um annars. Tú heldur tað ikki vera at tvassa í ólukkuligu støðuni hjá eini neyðars ungari gentu … ? Hetta eru ikki neyðars ungar gentur. Hetta eru sum oftast vaksnar konur, sum hava pengar, hús, mann og góðar umstøður annars at fáa børn. Og sum velja fosturtøku sum eina lætta loysn? Ja, sum var tað eitt slag av fyribyrgingarevni. Hvussu veist tú tað? Tí eg kenni kvinnur, sum hava fortalt mær tað. Men er tað ikki í so ógvusligt at kalla fólk, ið taka lut í fosturtøkum, fyri drápsmenn? Nei, tað haldi eg ikki, tí eitt menniskjalív er eitt menniskjalív. Eg kann bara svara uppá handan spurn- ingin við at spyrja, hvat annað vit skulu kalla ein, sum drepir eitt annað menniskja. Er framferðarhátturin hjá Nessa nakað, Pro Vita ætlar at taka upp? So leingi, vit hava at- gongd til fjølmiðlarnar, er tað ikki neyðugt. So tað fara tit og tíðin at vísa … Sóknarpresturin ábyrgdina Tað var Niels Pauli Dan- ielsen, sóknarprestur, sum stóð fyri og hevði ábyrgd- ina av gudstænastuni í Christianskirkjuni sunnu- kvøldið. Spurdur, hví Christians- kirkjan letur dyrnar upp fyri einum frákoyrdum og so víðgongdum presti, sig- ur Niels Pauli: – Eg kann sjálvandi ikki taka ábyrgdina fyri øllum tí, sum Nessa annars er kendur fyri at gera og siga. So leingi tað, sum hann sigur her, heldur seg innan fyri tey mørk, kirkjan kann góðtaka, kann eg eisini taka mær ábyrgdina fyri tí. – At Nessa er koyrdur frá í Noreg sigur kanska meir um valdsharrarnar, enn tað sigur um Nessa. Grundtvig fekk jú eisini forboð fyri at prædika, Kierkegaard fekk ongantíð nakað prestastarv, og sálmabólkin hjá Kingo bleiv í síni tíð bannað i kirkjuni. Slíkt hava vit jú ilt við at skilja í dag, sigur Niels Pauli Danielsen, sum eisini vísir á, at tríggjar tær størstu leikrørslurnar í Klaksvík, Emmaus, KFUM /K og Solo Deo Gloria, vóru við til at skipa fyri gudstænastuni sunnukvøld- ið. Koyrdu ov skjótt Sambært ferð- kanningunum hjá løgregluni í Kald- baksbotni leygar- dagin og sunnu- dagin, koyrdu tveir bilførarar ávikavist 116 og 122 kilometrar um tíman FERÐKANNINGAR Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Bæði leygardagin og sunnudagin gjørdi løgreglan ferðkann- ingar í Kaldbaksbotni. Leygardagin um middagsleitið varð ein bilur steðgaður, sum koyrdi 116 kilometrar um tíman, og sunnu- dagin um 13.30-tíðina varð ein annar bilur steðgaður, sum koyrdi 122 kilometar um tíman. Løgreglan sigur, at báðir bilførararnir koma undir tað, sum rópt verður treytaða frákenning av koyri- kortinum. Hesir missa tó ikki koyrikortið á stand- andi fót, men noyðast sum frálíður upp til nýggja koyriroynd. Løgreglan sigur, at eingin bilførari varð steðgaður leygardagin og sunnudagin við kenning. Víðgongdur prestur í Christianskirkjuni: Fosturtøkur elva til muslimskan yvirgang - Ólavur Miðtún, farandi formaður í Pro Vita, tekur fult undir við øllum tí, Ludvig Nessa stendur fyri - Frákoyrdi norski presturin Ludvig Nessa Í forhøllini fekst ymiskt upplýsandi tilfar um fosturtøku. Millum annað hesi plastikkfostrini í ymsum støddum C M Y K 7 6