mánadagur 25. november 2013síða 6

Fríggjadagur 25. november 2013 · Nr. 136 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 sjúkrahús Í heilsunýskipanar­uppskotinum hjá Karsten Hansen, heilusmálaráðharra, stend­ur sera lítið um sjúkrahúsini, men góðskustýring og fráboðanarskylda í sambandi við feilviðgerð er ein nýskapan Ingolf S. Olsen Tá Karsten Hansen, heilsu­ mála­ráðharri, tíðliga í hes­ um mánaðinum legði sítt upp­legg til aðalorðaskifti um eina heilsunýskipan fram í Løgtinginum, skar­aðu sjúkra­hús­ini fram úr í frá­ greið­ing­ini. Ikki tí tey fyltu so nógv, men tvørtur­ímóti tí tey næstan ikki vórðu nevnd. Sostatt stendur ikki eitt orð um, hvussu lands­stýris­ maðurin ítøkiliga ímyndar sær uppgávubýtið millu sjúkra­hús­ini. Í staðin snýr heilsu­ný­ skipan­ar­uppskotið seg mest um fyribyrging úti í nær­ økju­num, fyri at so fá sum gjør­ligt yvirhøvur skulu fáa tørv á sjúkrahúsviðgerð. Men landsstýrismaðurin ger tó púra greitt, at hann ong­ar ætlanir hevur um nak­að sum líkist eini saman­ legg­ing av teimum trimum sjúkra­húsunum. - Viðgerð og fyrbyrging skal verða so tætt at borgar­ unum sum gjørligt. Tí skulu vit framhaldandi hava trý sjúkra­hús, men endamálið við heilsunýskipanini er hin­ veg­in, at vit skulu hava eitt heilsu­verk, greiðir Karsten Han­s­en frá. Týdningamesta fyri ikki at siga einasta ný­skipan­in í sjálvum sjúkra­hús­verki­num er, at ein góðsku­tryg­g­ing­ar­ skip­an skal setast í verk, og at óætlaðar hendingar, eitt nú skeiv medisinering ella feil­við­gerðir, skulu fráboðast. - Hetta hevur leingi verið gald­andi í grannalondunum, men ikki í Føroyum. Tað kann tykjast løgið, tí tú kanst ikki taka eina hýsu í land uttan so, at virkið hevur allar møguligar góðsku­góð­kenn­ ing­ar, meðan ongi krøv hava verið til góðskuna, tá fólk verða viðgjørd. Frá­boðanar­ skyld­an hevur sjálvsagt til enda­máls at fyribyrgja, at somu feilir henda aftur, men sam­stundis fer hon at gera tað lættari hjá sjúklingum og avvarandi at seta seg ígjøg­ num í teimum førum, tá feilir eiga at føra til endurgjald, sig­ur Karsten Hansen. Trý sjúkra­hús eitt heilsuverk Ingolf S. Olsen Jákup Petersen, ortopedur og kirkurgiskur yvirlækni á Klaksvíkar Sjúkrahúsi, er sannførdur um, at vit framhaldandi skulu hava trý fult tilbúgvin, sjálv­ støðug sjúkrahús í Før­oy­ um. Kortini er hann púra samd­ur við Tummasi í Garði, narkosuyvirlækna og fyrrverandi læknastjóra á Landssjúkrahúsinum, í, at ongar beinleiðis lækna­fak­ lig­ar grundgevingar eru fyri trim­um sjúkrahúsum. “Nei, tað høvdu neyvan doyð fleiri fólk, um vit stong­ du í Klaksvík og á Tvøroyri, tí talið á sjúkrahúsum hevur lítla effekt á heilsuna sum so. Men nærleikareglan hevur eins nógv at siga her. At tað er stutt til sjúkra­ hús­ið gevur fólkinum eina kenslu av tryggleika, og hon er sanniliga týdn­ing­ar­mikil at hava. Tað er ikki uttan orsøk, at tað eru 27 sjúkra­ hús í Íslandi, eitt fyri hvørji 12.000 fólk, og um­leið 500 í Finnlandi, eitt fyri hvørji 10.000 fólk. Í Før­oy­um hava vit eitt fyri hvørji 18.000 fólk”, staðfestir Jákup Peter­sen í telefonini úr Svøríki. Øll eru ov smá Hann hevur ofta verið í and­glettinum fyri sínar serstøður í læknafakligum spurn­ingum, og tá tað snýr seg um heilsuverkið í síni heild. Og tó at hann tek­ur undir við, at ongi læknafaklig argument eru fyri fleiri sjúkrahúsum í Føroyum, so tekur hann als ikki undir við grund­gev­ing­unum hjá Tummasi í Garði fyri at legg­ ja sjúkra­húsi­ni undir eina leiðslu og miðsavna lækna­ ligu før­leik­ar­nar í Havn. “Tað er at villeiða seg sjálv­an og onnur at láta sum um, at Landssjúkrahúsið er stórt og er ført fyri at virka á einum hægri støði enn sjúkra­húsini í Klaksvík og í Suðuroy. Sannleikin er, at um føroysku sjúkrahúsini lógu í Danmark, so vórðu tey øll stongd. Sjúk­linga­grund­ar­ lagið er einfalt ov lítið til, at nakað av hesum sjúkra­húsu­ num kunnu lúka krøvini til dygd og royndir, sum verða sett sjúkr­a­hús­unum í teimum størru granna­londunum, og eitt fólka­grund­arlag á umleið 50.000 verðir ongantíð nóg mik­ið til einsamalt at kvali­fi­ sera nakran yvir­lækna”, sig­ur Jákup Peter-sen. Tískil ger tað hvørki frá ella til við atliti til við­gerðar­ títtleikin hjá hvørjum ein­ støk­um skurðlækna, um tað eru trý ella eitt sjúkrahús í Føroyum, og tí verður hesin trupulleikin heldur ikki loystur við at steingja tey smáu sjúkrahúsini ella mið­ savna sergreinarnar í Havn, held­ur hann. “Tað ger ongan mun í hesum høpinum, og tí er tað avgerandi, at føroyskir skurð­lækn­ar leita sær vitan og royndir á sjúkrahúsum uttan­lands”, sigur Jákup Peter­sen. Eitt mark skal vera Og tað er eisini júst tí, at hann í løtuni er í Svøríki. Har arbeiðir hann á Sunder­ by Sjukhus í Luleå. Hetta sjúkra­húsið hevur eitt fólka­ grundar­lag á umleið 250.000, og Jákup Petersen ar­beið­ir sum ortopediskur skurð­læk­ ni har fleiri ferðir um árið. “Men sjálvt um tað ber væl til at fáa summi skurð­ við­gerðarøki, eitt nú orto­ped­ isk­ar skurðviðgerðir, at virka væl í Føroyum á hen­da hátt, so skulu vit vita, at tað eru mørk fyri, hvat vit eru før fyri við so lítl­u­m fólkagrundarlagi. Tí eiga vit als ikki at fara undi­r viðgerðir, sum verða miðsavnaðar aðra stað­i­r. Eitt nú vísa royndir, at nógv fleiri yvirliva krabba­meins­viðgerð, har hon er miðsavnað. Úrsltið í Før­oy­um liggur á hesum øki­num niðanfyri úrslitið í øðr­um norðurlondum. So tá vit átaka okkum slíkar við­ gerðir, hava vit skyldu at upp­ lýsa sjúklingunum um betri viðgerðir aðrastaðir”, sig­ur Jákup Petersen og legg­ur afturat: “Hetta er eitt viðkvæmt evni at koma inn á, men onk­ ur má steðga hesum ella í øllum førum upplýsa um veru­leikan, og tað geri eg.” Egnar dagsskráir Jákup Petersen heldur, at tað fyri politiska myndugleikan eig­ur at vera avgerandi at fáa óhefta ráðgeving um, hvussu okk­ara sjúkrahúsverk skal síggja út – við støði í verandi sjúkra­húslóg, ið sigur, at vit skulu hava trý sjúkrahús. “Vit eiga at vænta okkum, at tað er ein politiskur vilji til, at tað sum kann gerast dygda­r­gott í Føroyum, verð­ u­r gjørt í Føroyum. Men tað nyttar onki at spyrja ein føroyskan yvirlækna um hesi viðurskiftini, tí teir hava altíð eina persónliga dags­skrá upp í – tað havi eg sjálv­sagt eisini – og vilja verja sín­ar borgir. Tí mugu onnur eygu hyggja at hesum”, sigur Jákup Petersen. Tá talan er um dupult­ funksjónir, heldur hann, at trupul­leik­a­rnir ofta tykjast konstrueraðir fyri at stuðla undir ávísar dagsskráir. “Summar dupult­funk­ Tað skal vera stutt til sjúkrahúsið Jákup Petersen, yvirlækni í Klaksvík, er samdur við Tummasi í Garði í, at ongi læknafaklig grundgeving er fyri fleiri sjúkrahúsum í Føroyum, men fyri hann er tað nærleikareglan, stutti teinurin millum sjúkling og sjúkrahús, ið er avgerandi. Tí skulu vit framhaldandi hava trý sjálvstøðug sjúkrahús, heldur hann – Vit skulu hava trý sjúkrahús, men bara eitt heilsuverk, sigur Karsten Hansen, heilsumálaráðharri