mánadagur 2. desember 2013síða 8

Mánadagur 2. desember 2013 · Nr. 139 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 LOBBYISMA Ingolf S. Olsen Hvør er fíggjar­ liga av­leið­ing­in, og skulu pengar játt­ast á fíggjar­ lóg­ini? Svarið upp á henda spurn­ingin hevur alstóran týdn­ing fyri, um tað eydnast einum lobby­isti at fáa politiska undir­ tøku ella bara áhuga fyri einum máli. Tað veit Sonja Jógvans­ dótt­ir alt um. Hon er sam­ skip­ari í Samtak, sam­ starvs­felagið hjá teimum fimm fakfeløgunum Før­ oya Arbeiðara­fe­lag, Havnar Arbeiðs­manna­felag, Klaks­ víkar Ar­beiðs­manna­felag, Klaks­vík­ar Arbeiðs­kvinnu­ felag og Føroya Fiski­manna­ felag, og so er hon eisini sum sam­kynt aktiv í LGBT. LGBT kostar onki Í báðum førum er lobby-virk­ semi fremsta uppgáva henn­ ara, men tað er munur á, hvør boð­skapur er lættast at selja. - Tað er tann boðskapurin, sum onki kostar. Sjálvandi skalt tú duga at forklára teg í báðum førum, og boð­skap­ urin má vera fakliga væl undirbygdur og liður í eini strategi, men skal eg saman­ bera, so tykist tað verða lætt­ ari at fáa politik­ar­ar­nar at vísa áhuga fyri tí, sum LGBT roynir at fáa undirtøku fyri. Orsøkin er einfalt hon, at tað kostar onki. Borgarlig vígsla av samkyndum, til døm­is, hevur onga eyka út­ reiðslu við sær. Málini hjá Sam­tak hava hinvegin ofta fíggj­ar­ligar avleiðingar, tí tey typiskt snúgva seg um skattaviðurskifti, pen­sjóns­ við­urskifti ella stríð fyri onkrum peningaligum ágóð­ um til limirnar, sigur Sonja Jógvans­dóttir. Hon leggur tó dent á, at hóast LGBT tykist hava lættari við at fáa politiskt upp­merksemi samanborið við Samtak, so merkir tað ikki, at málini harvið hava lætt­ari við at fáa ítøkiliga polit­iska undirtøku. - Nei, tað hava tey als ikki, tí upperksemið gongur báð­ar vegir. Tey, sum eru ímóti eitt nú borgarligari vígs­lu av samkyndum reka jú mótkampanju við fullari ferð, staðfestir hon. Einfaldur boðskapur Tó, at boðskapirnir eru so ymiskir, og verða mót­tikn­ ir á so ymiskan hátt, so er strateg­iski fram­ferð­ar­hátt­ urin nøkulunda hin sami, sama um Sonja Jógvans­dótt­ ir ger lobby-arbeiði fyri Sam­ tak ella fyri LGBT. - Tað snýr seg um at for­ mul­era ein boðskap, sum øll skulu kunna skilja. Dugir tú tað, og hevur viljan og evn­ ini, so kanst tú fáa okkurt ígjøg­num. Eg plagi at ímynda mær ommu mína, sum ikki er her longur, sum mót­tak­ara, tá eg skal hava ein boðskap út. Hon var ein púra vanlig føroysk kvinna, ið fylgdi væl við í politikki og samfelagsviðurskiftum annars. Um vanlig fólk ikki skil­ja ein boðskap, skalt tú held­ur ikki rokna við, at ein polit­ikari skilir hann, sigur Son­ja Jógvansdóttir. Fyri LGBT heldur hon tað eisini hava týdning, at nógv og sterk umboð eru virkin í senn. - LGBT hevur ein púra flat­an bygnað. Har er ongin for­mað­ur, men tað ger so, at tey flestu kenna tað sum sína skyldu at vera virkin úteftir, sjálvt um tað sjálvandi eisini er so, at summi gera meira og summi minni, sigur Sonja Jógv­ansdóttir. Hála onnur við upp Tað eru tó langt frá all­ ir minnilutar, veikir sam­ felags­bólk­ar ella vælgerandi átøk í Føroyum, sum megna at seta seg so væl ígjøgnum við sínum boðskapum sum LGBT og onkur hendinga Ingolf S. Olsen Í øllum londum, ið hava um­boðandi fólkaræði – fólkavald umboð í lóg­ gevandi parlamentum – sum stýris­grundarlag, er ávirkan og trýst frá áhugabólkum av øllum handa slag á poltisku skipan­ina ein avleiðing, ið ikki slepst undan. Soleiðis var við senat­ inum í gamla Rom, og so­leið­ is er í demokratisku lond­un­ um í dag. Lobbyismu kalla vit fyri­ brigd­ið, og hon hevur nógv and­lit. Eisini í Føroyum spælir lobbyisma ein stóran leiklut bæði í landspolitikki og kommunal­politikki, og ávirkan­in økist, tí áhuga­ bólk­ar­nir styrkjast støðugt. Gott og ringt Jógvan Mørkøre, sam­felags­ frøðingur, skilir mill­um lobbyismu, sum er annað­ hvørt góð ella ring fyri fólka­ ræðið. - Tað er fínasta slag, at bólkar royna at ávirka politi­ sku skipanina, so leingi alt gongur opið fyri seg og tolir dag­sins ljós. Tað er bara sunt og tekin um eitt virkið fólka­ ræði. Eg tosaði einaferð við ein norskan stórtingslim, sum segði, at hann kundi ikki vera lobbyistarnar fyri uttan. Tí hann fekk virðis­ mikla informasjón frá teim­ um, ið hann ikki fekk aðra­ stað­ir. Sjálvandi væntar lobby­ist­ur­in í sínum lagi so at fáa okkurt afturfyri. Men tað er í lagi, sigur Jógvan Mør­k­øre. Um aktuella stríðið hjá LGBT fyri borgarligum hjúna­løgum sigur hann: - Tey gera ikki annað enn so mong onnur undan teim­ um, til dømis kvinn­ur­nar, sum hava fingið staðfest síni rættindi við lóg og fingið viður­kenn­ing løgtingsins við mill­um annað Demokratia. Gráar elitur Hann sær átøkini hjá LGBT og øðrum sterkum felags­ skapum, eisini vinnuligum áhuga­bólkum, ið spæla við opnum kortum, sum sunt og gott lobbyarbeiði, men heldur hinvegin, at vit eru á vandakós, tá lobby­ist­ar ella persónar við será­huga­ mál­um beinleiðis taka sær vald ella fáa vald afturfyri loyali­tet. Hetta sæst í summum al­mennum partafeløgum, har valdið er ein greytur av politiskum klassa og tekno­ krat­um. Handgingin fólk verða síðani tikin upp í valds­nótina úr vinnulívi og summ­um fakfelagsleiðslum. - Lobbyistar møta vanliga upp í korridorunum ella gong­ini í Tinghúsinum og sjálvum tingsalinum í full­ um dagsljósi og føra seg fram í almenna rúminum parallelt við sínum korridor­ politikki. Men tey fólkini, eg sipi til, taka sær vald um­ vegis umsitandi valdið og virka í tí fjalda, sigur Jógvan Mørk­øre. Hann sipar til almenn parta­feløg, har landsstýrið stend­ur sum annaðhvørt einsa­mallur eigari ella sum meiri­luta­eigari. - Eg ivist í, um vanligu lobby­ist­arnir hava stórvegis at skula sagt har. Heldur merkir tú ørkymlan teirra mill­um, bæði tá ið talan er um vinnusíðuna og um fak­ felags­síðuna. Her stýrir ein grá elita, og ásin í hesum net­verki er landsstýrið og em­bætis­verk og so nøkur hand­gingin fólk úr vinnu- og fak­felags­leiðslum, sigur Jógvan Mørkøre. Sjálvur kennir hann trupul­leikan innanífrá. Hann er nevniliga fyrr­ver­ andi formaður í Ognar­felag­ num Lív. Hann segði for­ manssessin frá sær í apríl. Frammanundan hevði hann frá 2006 til 2012 eisini sitið í nevnd­ini í almenna parta­ felag­num, sum eigur Lív. Myrkaspæl Lív hevur frá byrjan av verið tætt knýtt at verk­ætlan­ini Skála­fjarðar­tunnilin, sum nú er endað í einum stórum ruðu­leika. Málið byrjaði við, at ein lokal lobby á Skála­fjørði­num fekk drigið Lív upp í verkætlanina, so trygg­ingar­felagið kom Tá lobbyistarnir Opin lobbyisma er góð og hoyrir heima í einum fólkaræði. Vandin er, tá lobbyistarnir fara eftir sjálvum valdinum. Hetta hendir í stóran mun í Føroyum, har gráar elitur hava valdið í almennum partafeløgum, heldur Jógvan Mørkøre, samfelagsfrøðingur Prísurin hevur alt at siga Sonja Jógvansdóttir hevur sum samskipari í Samtak og aktiv í LGBT lobbyismu sum yrki. Tað er ofta lættari at treingja ígjøgnum við LGBT-boðskapinum enn við fakfelagsmálum, heldur hon, tí LGBT krevur onki, sum kostar pengar Superlobbyisturin Sonja Jógvansdóttur brúkar somu strategi, sama um hon roynir at vekja áhuga fyri søkini hjá LGBT ella fyri verkafólkaáhugamálum. – Tað snýr seg um at gera boðskapin so einfaldan, at øll skilja hann, men kortini skal hann vera fakliga væl undirbygdur og liður í eini strategi, sigur hon