fríggjadagur 28. mai 2004síða 2

2 Nr. 101 - 29. mai 2004 Nr. 101 - 29. mai 2004 3 Bjørn Kalsø, lands- stýrismaður í fiski- vinnumálum, ásann- ar, at vánaligu fiska- prísirnir eru við til at stýra fiskiskapinum í løtuni, soleiðis at meira verður roynt eftir toski og hýsu og minni eftir upsa. - Hetta er ikki so heppið, nú toskafiski- skapurin er mink- andi, heldur hann SAMRØÐA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Bjørn Kalsø, landsstýris- maður í fiskivinnumálum, bíðar nú eftir tilmælunum hjá Fiskirannsóknarstovuni og Fiskidaganevndini, sum skulu geva honum tilmæli um fiskidagarnar komandi fiskiár. Landsstýrismaðurin væntar, at tað fyrra tilmæl- ið kemur 15. juni og tað seinna 22. juni. – Tað plagar at vera so- leiðis, sigur Bjørn, at Fiski- rannsóknarstovan mælir til ávísar skerjingar, meðan Fiskidaganevndin oftast mælir til at halda fram við verandi fiskidøgum. Enn hevur hann tó einki fingið at vita um, hvørji tilmælini verða í ár. Bjørn sigur, at enn er ov tíðliga at siga nakað um, hvussu nógvir fiskidagarnir í ávísu skipabólkunum verða komandi fiskiár, og hann torir heldur ikki at geva nakað boð uppá, um talan verður um skerjingar, ella um dagarnir verða teir somu í tali, sum í verandi fiskiári. Hann heldur tað kortini vera óhugsandi, at talan verður um nakra øking í fiskidøgunum. – Tá ið eg havi fingið tilmælini, fari eg at hyggja tey væl og virðiliga ígjøgn- um, og tá ið tað er gjørt, tekur landsstýrið støðu til hesar. Bjørn ásannar, at niður- gongd er í veiðini eftir eitt nú toski. – Vit mugu staðfesta, at góði toskafiskiskapurin, vit hava havt nú í fleiri ár, ikki er hin sami. Tó kunnu vit ikki siga, at veiðan er vána- lig, men meira soleiðis, at hon er komin niður ímóti tí, hon plagar at vera eitt vanligt ár. Landsstýrismaðurin hev- ur heft seg við, at fiskurin í seinastuni hevur verið rak- ari enn vanligt, og hetta mugu vit meta sum eitt tek- in um, at náttúruviðurskift- ini ikki eru okkum til vild- ar. Hann hevur eisini heft seg við úrslitið av teimum gróðurkanningum, sum Fiskirannsóknarstovan hev- ur gjørt seinastu árini. – Seinastu árini hava víst, at lítil gróður hevur verið í sjónum, men í fjør var ein bati aftur at hóma. Vit kunnu tí bert vóna, at gróðurin er uppaftur betur í ár enn seinasta ár, men tað vita vit ikki enn. Landsstýrismaðurin heldur, at gróðurin er eitt ávíst barometur fyri, hvussu lívsgrundarlagið hjá fiskinum er. Hann heldur tískil, at hesi viðurskifti hava stóran týdning fyri, hvat kemur undan gýtingini, sum verið hevur í vár. – Sum eg havi skilt, hevur tilgongdin av fiski sum heild verið hampiliga góð seinastu árini. Vánaligir prísir Bjørn Kalsø ásannar, at vánaligu fiskaprísirnir eru við til at stýra fiskiskapin- um í løtuni, soleiðis at meira verður roynt eftir toski og hýsu og minni eftir upsa. Upsin hevur leingi havt ógvuliga lágan prís, og har- aftrat hevur hann verið smáur og rak. Landsstýrismaðurin sig- ur, at hetta hevur ført við sær, at partrolarar, sum annars veiða upsa, í størri mun enn áður hava roynt eftir toski. – Tann parturin av ís- fiskaflotanum, sum hevur tað truplast í løtuni, er par- trolaraflotin, sum seinasta árið hevur havt eitt mun- andi minni veiðivirðið enn undanfarin ár. Bjørn sigur, at nógvur upsi hevur verið at fingið, men tá ið so lítið fæst fyri fiskin, er hesin fiskiskapur eisini minni áhugaverdur fyri trolaraflotan. – Hetta merkir, at trýstið á toskastovnin veksur, og tað er neyvan so heppið, nú toskafiskiskapurin er í minking. Landsstýrismaðurin er sannførdur um, at vit eiga at veiða so nógv sum tilber, tá ið nógvur fiskur er at fáa. – Men tá ið niðurgongd er, noyðast vit sjálvsagt at ansa eftir, at vit ikki ganga stovninum ov nær. Ringt at spáa Hann heldur, at tað mangan er torført at spáa um gongd- ina frameftir og vísir til kreppuárini fyri góðum 10 árum síðan, tá ið lítil og eingin fiskur var at fáa. – Hvaðani toskurin fór, og hvussu hann kundi koma aftur í so stórum nøgdum uppá so stutta tíð, er mongum ein gáta. Onkur hevur nevnt veðurlagið hesi árini, og onkur annar hevur nevnt, at toskurin fer, har hann fær nakað at eta, sigur landsstýrismaðurin, Bjørn Kalsø. Fiskaprísurin stýrir fiskiskapinum Peru og Chili: Teir, sum meta um prísútlitini á fiskamjøli, siga, at prís- urin kann fara at seta met. Tað merkir, at hann kann koma uppá á 750 dollarar fyri tonsið. So høgur hevur prísurin ikki verið seinastu fýra árini. Sambært chilenskum bløðum var prísurin um ársskiftið 665 dollarar fyri tonsið. Tað merkir, at prísurin øktist við 9% í fjør. Í mars í ár var prísurin komin uppá 725 doll- arar, og hann vaks fram- haldandi. Tí eru marknaðarútlit- ini fyri fiskamjøli góð. Peru er heimsins størsti framleiðari av fiskamjøli við millum 1,5 og 2 miljónum tons- um um árið. Á øðrum plássi kemur granna- landið, Chili, ið hevur eina framleiðslu, sum er 700.000 tons um árið. Hóast útlit fyrr í ár vóru fyri øktum prísum á fiskamjøli, høvdu hvørki íslendskir ella føroyskir fiskamjøls- framleiðarar tá merkt nakað til øktar prísir. Landsstýrismaðurin hevur heft seg við, at fiskurin í seinastuni hevur verið rakari enn vanligt. - Hetta mugu vit meta sum eitt tekin um, at náttúruviðurskiftini ikki eru okkum til vildar, heldur hann Prísurin á fiskamjøli økist Frakland: Tað er veks- andi áhugi fyri feskari hýsu í Fraklandi. Seinastu tvey árini er útflutningurin av norsk- ari hýsu til Fraklands vaksin við 270 tonsum. Hetta er ikki eitt stórt tal, men kortini eitt prógv um, at áhugin fyri feskari hýsu í Fraklandi er veksandi. Í tíðini, januar til mars 2003, sendu norðmenn 398 tons av hýsu til Fraklands. Somu mán- aðir í ár var talið 684 tons tons. Fiskakeyparar í Frak- landi síggja hýsuna sum eitt alternativ til hvíting- in, sum er minkaður í nøgd. -vj. Frakland keypir feska hýsu – Tann parturin av ísfiskaflotanum, sum hevur tað truplast í løtuni, er partrolaraflotin, sum seinasta árið hevur havt eitt munandi minni veiðivirðið enn undanfarin ár, sigur Bjørn Kalsø C M Y K 3 2