mánadagur 9. desember 2013síða 6

Mánadagur 9. desember 2013 · Nr. 142 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ingolf S. Olsen Hóast ógvusligar skerjingar á serliga tveimum málsøkjum, so varð fíggjarætlanin hjá Tórshavnar Kommunu ein­ mælt og uttan dramatikk sam­tykt á býráðsfundinum 28. november. - Vit hava eitt ógvuliga væl virkandi býráð, og vit høvdu tosað so mikið væl um alt áðrenn sjálvan bý­ ráðs­fundin, at har var ikki so nógv meira at tosa um. Tí varð ongin orðadráttur um fíggjar­ætlanina, sigur Heðin Morten­sen. Sparingar Á rakstrinum eru tað ser­liga tvey málsøki, ið eru ógvus­ liga skerd í rakstrinum á fíggjar­ætlanini fyri 2014 saman­borið við hana fyri í ár. Tað eru tekniska økið, har húsa­um­sitingin er skerd við 6,7 milliónum krónum, úr 54,6 milliónum krónum í ár í 47,9 milliónir krónur næsta ár.og málsøkið Børn og ung, har barnaansingin er skerd við 4,6 milliónum krónum, úr 132, 4 milliónum krónum í ár í 127,8 milliónir krónur næsta ár. Heðin Mortensen sigur, at ansingarøkið hjá allari kom­ mun­uni nú verður eftir­hugt við umfatandi ra­sjona­li­ser­ ing­um fyri eyga. - Barnatalið er minkandi, so talan verður um saman­ legg­ingar, har tær stóru og góðu eindirnar verða varð­ veitt­ar, meðan smærri eindir verða stongdar. Hetta, og til dømis tað, at vit nú fáa for­skúlar, ger, at vit kunnu spara hesar pengarnar í barna­ans­ingini. Vit játta eisini samstundis meira enn eina millión krónur til nýggj­an forskúla í skúlanum á Argja­hamri, og tað vigar jú upp ímóti sparingini á dag­stovna­økinum, greiðir borgar­stjórin frá. - Eisini verður hugsað nýtt við­víkjandi frí­tíðar­ skúla­til­boð­um og klubb­til­ boð­um, har vit ar­beiða við einum nýggj­um kon­septi við Margarin­fa­brikk­ini í mið­ býn­um og Klub 188 í hoy­vík, sig­ur Heðin Morten­sen. Tó kann tað staðfestast, at sjálvir frítíðarskúlarnir saman­lagt verða skerdir í rakstri næsta ár í mun til í ár. Tí samstundis sum 350.000 krónur eyka verða játtaðar til at hava frítíðarskúlarnar opnar, tá skúlarnir eru stongd­ir, og 100.000 krónur eyka verða játtaðar til frí­tíð­ar­skúl­a­ líknandi tilboð og klubba­ tilboð, so verður frí­tíðar­ skúla­norm­eringin skerd við 750.000 krónum. Færri bygningar Stóra sparingin á húsa­um­sit­ ing­ini, sum serliga umfatar við­líka­hald av bygningunum hjá kommununi, hongur sam­bært borgarstjóranum saman við, at kommunan ætl­ar at selja fleiri bygningar. - Í sambandi við at vit keyptu bygningarnar hjá Bank Nordik, varð avgjørt, at vit skuldu royna at selja fleiri aðrar bygningar, sum kommun­an eigur. Samlaða talið av bygningum fer tí at minka, og tørvurin á pengum til viðlíkahald mink­ar tí eisini, greiðir Heðin Morten­ sen frá. Undir fíggjar­lógar­við­ gerð­ini hava bæði tekniska nevnd og trivnaðarnevndin tó verið so ivasamar um ógvus­ligu lækkingina av játtan­ini til viðlíkahald, at tær í sínum tilmælum hava treytað sær, at lækkingin bert skal galda fyri 2014, tí talan er um serligar um­ støð­ur, og at lækkingin tí ikki skal liggja til grund fyri fram­skrivingum og játtanum í 2015. Stórar verkætlanir Í fíggjarætlanini eru 110 milliónir krónur játtaðar til íløgur. Afturat hesum koma aðr­ar 21,6 milliónir krónur til Tórs­havnar Havn. Nýggju íløgujáttanirnar verða innpassaðar í lang­tíð­ar íløguætlanina hjá kommun­ uni, og her standa nú fleiri stór­ar verkætlanir í bíðirøð. Rúm er bara fyri at gera íløgur fyri 80-90 milliónir krón­ur um árið í Tórshavnar Kommunu, so onkrar verk­ ætlan­ir mugu toyggjast meira enn aðrar. Men Heðin Morten­sen væntar onga ósem­ju um tíðarleistin. - Verkætlanirnar, sum liggja fyrst fyri, eru brúgvin um Sandá og Musikkskúlin, sum kosta á leið 60 milliónir krón­ur hvør. Hesar verk­ ætlan­irnar verða so strekt­ar yvir 2-3 ár. Tað er eisini átrok­ andi við einum nýggjum brenni­ovni á Hjalla, og hann kost­ar 30 milliónir krónur. Síðani standa eisini bæði lang­hyl­ur og golfvøllur fram­ ma­laga, sigur hann. Nýggjur Vesturskúli Eisini á skúlaøkinum eru stórar verkætlanir fyri framman. Pengar eru longu settir av at fyrireika ein nýggj­an, stóran Vesturskúla, sum skal koma í staðin fyri Kommunuskúlan. Vestur­ skúlin væntast at fara at kosta umleið 200 millión­ ir krónur. Umframt hetta standa Hoyvíkar Skúli, Vejingarskúlin og Eystur­ skúlin framman fyri um­væl­ ingu­m fyri 15-20 milliónir krón­ur hvør. - Her eru nógvar og kostnað­armiklar uppgávur framm­an fyri okkum, so tað ræður um at finna røttu rað­festingina. Sjálvandi er tað eisini so, at tað eru fleiri mátar at byggja upp á, so útreiðslurnar kunnu spjað­ ast yvir nøkur ár, sigur Heðin Morten­sen. Ingolf S. Olsen Kommunurnar brúka somu skipan til teirra fíggjar­ æt­lan­ir, sum Fíggjar­mála­ raráð­ið brúkar til lands­ fíggj­ar­lógina, og tí eiga komm­un­ur­nar eisini at kunna leggja eina eins væl lýsta fíggjarætlan alment fram fyri borgararnar, og Fíggjar­mála­ráðið ger. Tað heldur Eyðun Jakob­ sen, bú­skap­ar­frøðingur, ið hevur almenn fíggjarmál um hendi á Hagstovuni. Tað undrar hann, at ein greidliga uppsett fíggjar­ ætlan við frágreiðing ikki er almannakunngjørd fyri høvuðsstaðarkommununa enn, tó at býráðið í Tórs­ havn­ar Kommunu samtykti hana 28. november – fyri hálvari aðrari viku síðani. Um ein dugir væl at leita, ber til at finna fíggjar­ ætlanina á heima­síðu­ni hjá kommun­uni, men tað er bara sum gerða­bóka­referat, og eitt nýtt høvuðs­yvirlit, har tær sein­astu broyt­ing­ ar­nar eru inn­rokn­aðar,­ er ikki við har. Ikki nøktandi - Eg fái snøgt onki sagt um fíggjarætlanina hjá Tórs­havnar Kommunu fyri næsta ár bara út frá tí, sum fyriliggur eftir býráðs­fundin. Har er ikki ein­gongd eitt dagført høvuðs­yvirlit fyri sjálva 2014-fíggjarætlanina og als ongi tøl fyri í ár og undan­ farin ár at samanbera við. Skalt tú sum borgari royna at skapa tær eitt yvir­lit og gjøgnumskoða tøl­ini, so mást tú fyrst gera eitt umfatandi kann­i­ng­ar­ar­ beiði við at leita onnur skjøl við samanberiligum tøl­um fram. Tað er ikki nøkt­andi, sig­ur Eyðun Jakob­sen. Av tí sama heldur hann tað eisini vera torført at fáa var­hugan av nakrari veru­ ligari viðgerð av fíggjar­ ætlan­ini. - Fíggjarætlanin hjá Tórs­havn­ar Kommunu fyri næsta ár er næstan 650 millión­ir krónur. Tað eru sanni­liga nógvir pengar. So tað er ein demokratiskur tru­pul­leiki, at tað er so tor­ ført at finna út av, hví og hvus­su raðfest verður, sigur Eyð­un Jakobsen. Afturlatnar kommunur Í sínum arbeiði kann hann staðfesta, at kommunurnar generelt eru nógv meira aftur­latnar enn Løgting og lands­stýri. - Kommunurnar eru sera afturlatnar og harvið ódemo­kra­t­iskar. Har er Løg­ ting­ið frægari, sigur Eyðun Jakob­sen og leggur afturat: - Afturfyri eru kom­mun­ ur­nar sera dynamiskar. Tað er øgiliga stutt millum hugs­an, avgerð og fremjan, og tað kann sjálvandi vera gott viðhvørt. Men tað ger tað ikki lættari at fylgja við. Kommunala eftirlitið und­ir Almannaráðnum, sum umsitur kommunumál, skal hava eftirlit við, at kom- munurnar um­sita í sam­svar við kommunu­lógina. Í tann mun serlógir eru galdandi, er tað viðkomandi aðalráð, ið umsitur málsøkið í landsstýrinum, sum hevur eftir­litið. Til dømis hevur Fíggjar­málaráðið eftirlit við fíggjarviðurskiftunum hjá kommununum. - Men tað verða ikki gjørd­ar nakrar leypandi, ná­greini­ligar kanningar av virkseminum í einstøku kommun­unum. Tað sigi eg heldur ikki, at tað átti at veri í øllum lutum. Men tá tað kemur til fíggjarpartin, so kann tað kanska undra, at kommunurnar ikki eisini eru undir eftirliti av lands­ grann­skoðanini. Sjálvt um Tóshavnar Kommuna ár­ liga brúkar meira enn 600 millión­ir skattafíggjaðar krón­ur, so eru tað privatir, vinnu­lig­ir grannskoðarar, ið grann­skoða roknskapin, stað­festir Eyðun Jakobsen. - Føroysku kommunurnar eru generelt afturlatnar, og tað er sjálvsagt ein demokratiskur trupulleiki, sigur Eyðun Jakobsen, búskaparfrøðingur Dagstovnaøkið nógv skert Barnatalið minkar, og alt ansingarøkið skal rasjonaliserast. Tað er sambært borgarstjóranum orsøkin til, at barnaansingin hjá Tórshavnar Kommunu verður skerd við 4,6 milliónum næsta ár í mun til í ár kommunur Demokratiskur trupulleiki Ein fær onki at vita um fíggjarætlanina bara út frá einum referati av gerðabókini. Okkurt má vera at samanbera við, annars geva tølini onga meining, heldur Eyðun Jakobsen, búskaparfrøðingur