týsdagur 10. desember 2013síða 15

15 Mikudagur 11. desember 2013 · Nr. 143 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Sonevnda posa-dialysan, á fakmáli peritonial dialysa, er eisini ein gongd leið fyri fleiri. Tað er ein lættari við­ gerð, har fólk fáa eitt rør inn í búkholuna, sum verð­ur reinsað við serligum dia­lysu­ vatni. Men viðgerðin er ikki nøktandi fyri øll. - Ja, tað ber til hjá nøkrum. Men fyri onnur er neyðugt við hæmodialysu, har blóðið verður reinsað. Og tey koma so øll inn higar, siga tær tríggj­ar, Laila Nikolajsen, Sól­gerð á Bakka­num og Tóna í Niðri­stovu. TÍÐINDI Laila Nikolajsen, Sólgerð á Bakkanum og Tóna í Niðristovu til arbeiðis á dialysudeildini á Landssjúkrahúsinum ráða Fýra dagar um vikuna, fimm tímar hvørjaferð, er 61 ára gamli Bogi Gaard Joensen í dialysu á Landssjúkrahúsinum Jón Brian Hvidtfeldt Skulu sjey brúkarar úr Norð­ oyggj­um og Eysturoynni hava rætt til dialysuviðgerð í sín­um nærumhvørvi, ítøkiliga á Klaksvíkar Sjúkrahúsi? Ein ítøkilig áheitan frá hesum brúkarum hevur fing­ið Karsten Hansen at um­hugsa at flyta part av dia­lysu­viðgerðini av Lands­ sjúkra­húsinum til Klaksvíkar Sjúkra­hús. Í løgtinginum um dag­ar­nar upplýsti lands­ stýris­maðurin í heilsumálum, at hann er farin at kanna møgu­leikan fyri at partur av dia­lysu­viðgerðini kann gerast á Klaksvíkar Sjúkrahúsi. Hóast landsstýrismaðurin í tinginum gjørdi greitt, at enn er eingin avgerð tikin, so fær útsøgnin ávar­ing­ar­ lampurnar at ringja hjá ser­ lækna­num í nýrasjúkum, sum hevur evstu ábyrgd av dia­lysu­viðgerðini í føroyska heilsu­verkinum. - Landafrøðiliga atlitið og frá­s­tøðan hjá norðoyingum til Lands­sjúkrahúsið kunnu ikki vera argument fyri at flyta part av dia­lysu­við­gerð­ ini til Klaks­víkar Sjúkra­hús. Av­gerð­in má ikki grund­ast á tørvin hjá sjey brúkar­um júst nú, tí tørvurin kann jú broytast, sigur Torkil á Steig. Hann vísir á, at tá málið var uppi í løg­tingi­num, argu­ment­eraði lands­stýris­ maðurin við at sjey av 13 dia­ lysu­sjúk­ling­um eru í norð­ur­ øki­num. - Tann støðan er longu broytt, tí nú eru 16 dia­lysu­ sjúklingar, harav sjey í norð­ ur­økinum. Og hvussu verður støð­an um trý ár, spyr Torkil á Steig. Yvirlæknin heldur lítið um landa­frøði­liga argumentið fyri at flyta eitt tilboð. - Vit hava eisini brúkarar úr Suðri, ið tá kunnu krevja sama tilboð við somu argumentatión sum norð­oy­ ingar. Og hvat við brúkarum úr Vágum ella Sandoynni? Til­boðið má vera eins fyri all­ ar borgarar, og tað er har, ið landsstýrismaðurin má hava sítt fokus, sigur Torkil á Steig. Torkil á Steig hevur verið yvir­lækni við ábyrgd av nýra­ sjúkum síðani 1. januar 2007. Hann er sannførdur um, at eitt dialysutilboð á Klaks­vík­ar Sjúkrahúsi fer at gera samlaðu rokningina dýrari. - Í sjey ár havi eg stríðst fyri at fáa umstøður og pláss til dialysuviðgerðina á Lands­sjúkrahúsinum. Hesi viður­skifti eru nú komin upp á pláss. Men hevur lands­stýrismaðurin nú fleiri peng­ar til økið, so kunnu teir brúk­ast munandi betri enn til at seta á stovn eitt tilboð á Klaks­víkar Sjúkrahúsi, sigur Torkil á Steig. Styrk tilboðið Yvirlæknin vísir á, at rákið innan læknavísundina er, at dia­lysan í størst møguligan mun skal út í heimini hjá borgar­unum. - Tað er eingin ivi um, at dýrasta viðgerðin er á sjúkra­ húsunum. Tí verður arbeitt við at gera eitt so gott tilboð sum tilber úti við hús hjá tí einstaka brúkaranum, sigur Torkil á Steig og vísir til so­ nevndu posadialysuna: - Posadialysan er í mong­ um førum eins góð og hæmo­ dia­lys­an. Og fyri brúk-ar­an kann tað vera ein lættari loysn, tí viðgerðin kann fara fram heima í stovuni hjá brúkaranum sjálvum. Tað er henda­vegin, ið vit vilja fara, sigur Torkil á Steig. Men hetta krevur hjálp frá fak­fólki. Yvirlæknin eftirlýsir eina formaliseraða avtalu við Nær­verkið, har tað verður lagt í fastar karmar, hvørja hjálp Nærverkið skal geva í sam­band við dialysu. - Tað hevði kravt kunning og upplæring til tey starvsfólk hjá Nærverkinum, sum skul­ du veitt hesa tænastur til dia­lysu-brúkarar, eina til fýra ferð­ir um dagin, hálvan tíma hvørj­a­ferð. Men tað vildi verið eitt alternativ og ein loysn fyri fleiri av teimum, sum í dag fáa hæmodialysu her á Landssjúkrahúsinum, sig­ur Torkil á Steig. Tilmæli Torkil á Steig hevur longu verið á fundi við Karsten Han­sen fyri at umrøða teir tank­ar, ið landsstýrismaðurin hev­ur gjørt sær um dia­lysu­ viðgerðina, nú hann hev­ur fingið áheitan frá sjey brúk­ ar­um. Sambært yvir­lækna­ num endaði fund­urin við, at Medi­sinski Depilin á Lands­ sjúkrahúsinum nú skal gera eitt tilmæli til lands­stýris­ mannin. - Nú veit eg ikki, hvørja ávirk­an eg fái á tað tilmælið. Men mín støða er púra greið. Eg mæli frá at seta á stovn eitt dialysu-tilboð á Klak­s­ víkar Sjúkrahúsi. Eg mæli landsstýrismanninum til at hyggja eftir samlaða til­boð­ num til allar føroyingar. Og har kunnu vit gera nakað ítøki­ligt við at styrkja til­boð­ ið, soleiðis at tað verður gjørt­ ligt hjá fleiri at fáa dialysuna heima við hús, sigur Torkil á Steig. Hann dugir enn ikki at seta orð á, hvat hendir, um politiski viljin krevur eitt dia­lysu­tilboð inn á Klaks­vík­ ar Sjúkrahús. - Verður tað álagt mær at skipa eina tílíka tænastu har norðuri, so má eg fyrst og fremst gera upp við meg sjálvan, um mær dám­ar luktin í bakarínum. Lands­ stýrismaðurin kann sjálv­andi seta á stovn eitt heilt nýtt dialysutilboð á Klaksvíkar Sjúkrahúsi, tað vil so vera hansara val. Men eg vil so mæla honum frá hesum. Her eru ov fá fólk og ov fáar maskinur á Lands­sjúkra­ húsinum til at spjaða út á onnur sjúkrahús, so tí vil reelt vera talan um at seta á stovn eina nýggja dupult­funktión, sigur Torkil á Steig. Yvirlæknin hevur ikki rokn­að uppá, hvat tað kost­ar at seta á stovn eina dia­lysu­ viðgerð í Klaksvík. - Men leystliga mett vil íløg­an í dialysutól og annað væl vera 1,5 til tvær milliónir krón­ur. Og harumframt kem­ur so raksturin, fyrst og fremst løn til starvsfólk, sigur Torkil á Steig, sum tí hev­ur hesa greiðu áheitan á lands­stýris­mannin: - Hevur tú pengar, so brúka teir til at styrkja tænast­una hjá Nærverkinum, so­leiðis at fleiri kunnu fáa dia­lysu­ viðgerð heima við hús, sigur Torkil á Steig. Lokalt argument kann ikki brúkast Yvirlækni í nýrasjúkum mælir beinleiðis frá at seta á stovn eitt dialysutilboð á Klaksvíkar Sjúkrahúsi. – Landsstýrismaðurin má hyggja eftir samlaða tilboðnum til allar føroyingar, og hevur hann nú brádliga fleiri pengar til dialysuviðgerð, so er at brúka teir við fokus á sjúklingarnar, sigur Torkil á Steig Landafrøðiliga atlitið og frástøðan hjá norðoyingum til Landssjúkrahúsið kunnu ikki vera argument fyri at flyta part av dialysuviðgerðini til Klaksvíkar Sjúkrahús, sigur Torkil á Steig, yvirlækni í nýrasjúkum