hósdagur 12. desember 2013síða 11

11 Fríggjadagur 13. desember 2013 · Nr. 144 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 aði til hansara, var tað hann, sum skuldi broytast – og tað var í stóran mun gjørt við at geva honum sløvandi heili­ vág. Og tað kundi eg, sum mamma, ikki góðtaka, sigur Malena. Síðani Ólavur varð trapp­ aður úr heilivágnum aftur, hevur hann ongantíð verið aftur hjá psykiatara. Hann hevur als ikki verið knýttur at psykiatriska deplinum, og hann hevur heldur ikki verið aftur hjá serlækna orsakað av hjáárinunum av nógva heili­vágnum. Eingin hjálp at heinta Í meiri fýra ár hevur Malena Arnholdsóttir sostatt havt sín 29 ára gamla menningar­ tarnaða og epilepsisjúka son heima, tí einki hóskandi bú­tilboð er til hansara. Tað merkir, at hon í meiri enn fýra ár hvørki hevur fingið løn ella pensjón, tí hon ikki fær arbeitt. – Eg eri útbúgvin sjúkra­ røktarfrøðingur og kliniskur vegleiðari, og hesa tíðina, meðan Ólavur hevur búð heima, havi eg verið í farloyvi frá Røktarheiminum, har eg havi fast starv. Men eg kann ikki binda meg til eitt arbeiði, tí eg veit ongantíð, hvussu okkara dagur sær út ella hvussu náttin er. – Eg veit ikki, um Ólavur orkar at fara inn á Stíggj um morgunin. Um hann fer, veit eg ongantíð, um tey mugu ringja eftir mær at koma eftir honum aftur. Eg veit ongantíð, nær anføllini koma ella um hann kemur til skaða. Fór eg til arbeiðis, hevði eg fyri tað fyrsta verið ein óstøðug arbeiðsmegi og eg hevði harnæst ongantíð vitað, hvat eg hevði komið heim aftur til. Harumframt er tað jú staðfest, at Ólavur krev­ur fólk hjá sær 24 tímar um døgnið. Men einki hóskandi tilboð er til hans­ ara, og tískil má hann vera her heima hjá mær. Men hóast støðan er fast­ læst, einki hóskandi bútilboð er til Ólav og Malena ikki fær arbeitt, er eingin hjálp at heinta frá tí almenna. Reglurnar siga nevniliga, at foreldur bara fáa mista ar­ beiðsinntøku at ansa børn­ um við serligum tørvi, inntil børnini eru 18 ár. Sama dag, sum tey fylla 18, dettur alt endurgjald fyri inntøkumiss burtur, eisini hóast tørvurin er júst tann sami, sum tá børnini vóru 17 ár og 364 dagar. Inntøkumissur kann eis­ini fáast, um tú ansar óhjálpnum fólki, ið eru eldri enn 67 ár. Ella um talan er um álvarsama sjúku, sum tó ikki er varandi til dømis krabba­mein. Men ansar tú fólki, ið eru millum 18-67 ár, sum hava varandi sjúku ella brek, fæst ongin fíggjarlig hjálp frá Almanna­verkinum. Í løtuni eru fleiri føroy­ing­ ar í klemmu í hesi undar­ligu reglugerðini – og í Almanna­ verkinum fáa tey einki gjørt, tí teimum manglar eina lógar­heimild at hjálpa hesum fólk­unum. Fólkum í júst somu støðu sum Malena Arnholdsdóttir. Einki bútilboð – men heldur eingin fíggjarlig hjálp. Onga løn í hálvtfimta ár Nærum fimm ár við ongari inntøku byrja nú av álvara at merkjast hjá Malenu. – Ólavur fær hægstu pen­ sjón, og henni liva vit av. Men tað eru hansara pengar, sum hann eisini hevði rætt til, tá hann var á búplássinum. Tað eru ikki pengar, sum eru ætlaðir til, at hann skal rinda alt okkara húsarhald, greiðir Malena frá. Harumframt fær hann umleið 6000 kr um mánaðin í eini veiting, nevnd røktar­ við­bót, sum hann eisini fekk, tá hann búði á stovninum, millum annað tí at so nógv brotnar, tá Ólavur fær herð­ indi. Tilsamans uml. 12.000 kr. eftir skatt og avgjøld. Hesir pengarnir, sum Ólavur eigur, eru tað einasta, Malena hev­ ur at halda hús fyri, og tað strekkir ikki til annað enn tað bráneyðuga. Sjálv fær hon ikki eina krónu, hvørki í løn, pensjón ella aðrari veit­ing. Sum er, melur tað akkurát runt, men eykaútreiðslur, sum tá Ólavur dettur á sjón­ varp­ið, í ein rút ella á eitt borð – ella tá tenninar brotna, hev­ur Malena ikki ráð til. Tá mugu hini trý børnini ella onn­ur vinarlig fólk traðka til. – Eg haldi tað vera undar­ ligt, at tey vildu senda hann á ein stovn, sum ikki var hósk­ andi, og sum kostar umleið eina millión árliga. Ella at tey kunnu seta stuðlar inn, sum fáa tímaløn fyri at vera um hann. Men hvørki av hesum bera til fulla tíð – og eg má tískil taka mær av honum, Men eg fái ikki eina krónu av hjálp, tí hann er ímillum 18 og 67 ár. Um undarliga aldurs­ av­mark­ingin, sum er sett á fíggjar­liga styrkin til teirra, sum eru um óhjálpin fólk mill­um 18 og 67 ár, skal av­ skaff­ast, má heimildin fáast við eini lógarbroyting. Í hálvtfimta ár hevur Malena Arnholdsdóttir gjørt vart við sína støðu og tos­að við høg og lág í politisku skip­ an­ini og í Almanna­verkinum. Men hóast øll eru skiljandi og fitt at práta við, er framvegis einki hent í málinum. – Sum eg skilji á lagnum, eru ætlanir um, at tey, ið ansa menningartarnaðum, skulu fáa somu viðbót, sum tey, ið eru heima og ansa gomlum. Men tað er heilt hvør sín upp­gáva. Eg havi arbeitt á røktarheimi, so eg veit, hvat tað krevur. Men at hava ein menn­ingartarnaðan son, sum er mitt í lívinum – sum skal stimbrast og eggjast og hava loyvi til at liva, krevur nakað heilt annað. – Áðrenn eg tók Ólav heim at búgva, arbeiddi eg ¾ tíð á Røktarheiminum. Tað er ta lønina, eg missi hvønn ein­ asta mánað. Eg dugi ikki at skilja, at tað ikki skal bera til at fáa mista arbeiðsinntøku, hóast børnini eru vorðin eldri enn 18 ár. Okkara støða er jú á ongan hátt broytt, síð­ani hann fylti 18 ár, vísir Malena á. Men hóast óteljandi áheit­anir til politikarar, eru Malena og øll hini, sum eisini eru í somu støðu, slept upp á fjall. Har er eingin hjálp at heinta. Við ST-Sáttmálanum, sum varð samtyktur av Føroya Løgtingi í 2009, er eingin ivi um, at Føroyar hava bundið seg til at hjálpa familjum í somu støðu sum Malena og Ólavur eru í. Bæði viðvíkjandi bústaði og fíggjarligum stuðli. Les viðmerking frá Sigrun Wardum í Javna og Anniku Olsen, lands­stýris­kvinnu á síðu 12 Myndir: Eydbii Myndir