mikudagur 2. juni 2004síða 3

4 Nr. 102 -2. juni 2004 Nr. 102 -2. juni 2004 5 – Tað er ikki skeivt at siga, at vit hava skarv- að 10% av útreiðslun- um til miðfyrisiting- ina. Men tað er heldur ikki skeivt at siga, at skerjingin er 3% sigur løgmaður MIÐFYRISITINGIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Tað harmar meg at eg verðið kallaður lygnari. Tað er fallið løgmanni rættiliga fyri bróstið, at hann nú verður skuldsettur fyri at siga ósatt og enntá fyri beinleiðis at lúgva. Nú fíggjarlógin fyri 2004 er samtykt, hevur hann ført fram, at sparingar eru gjørdar í miðfyrisitnigini. Men tað, sum sum hevur elvt til stríð, er, hvussu stór hendan sparingin er. Løgmaður hevur nevnt eina sparing uppá 10% og tað hava tinglimir úr and- støðuni kalla beinleiðis lygn. Men løgmaður vísir staðiliga aftur, at hann hevuir logið. – Eg havi samanborið fíggjarlógina fyri 2004 við tað fíggjarlógina, sum und- anfarna landsstýrið ætlaði at seta i verk. Løgmaður sigur, at hann greitt segði, at talan var um eina samanbering ímillum endaligu fíggjarlógina fyri 2004 og fíggjarlógina, sum undanfarna landsstýrið ætl- aði at seta í verk. – Eg havi ongantíð sagt, at talan var um eina sparing afturímóti veruligu tølun- um fyri 2003. Hann viðgongur, at tað var ein politisk samanber- ing, hann gjørdi. Men hon er als ikki skeiv og fíggjar- lógin, sum undanfarna samgonga ætlaði at seta í verk, er eitt alment skjal, sigur løgmaður. Hann leggur afturat, at hann hevur einans hildið seg til eina útreiðslugrein- ing, sum løgmansskrivstov- an og Fíggjarmálaráðið, hava gjørt. – Tað skerst ikki burtur, at undanfarna samgonga ætlaði at brúka 114,303 milliónir til miðfyrisiting- ina. Tað skerst heldur ikki burtur, at nú endaliga fíggj- arlógin fyri 2004 er sam- tykt, endaði tað við, at 102,863 milliónir eru settar av til miðfyrisitingina. – Sostatt er talan um eina sparing upp á 10% aftur- ímóti tí, sum undanfarna landsstýrið ætlaði. Hinvegin er tað eisini rætt, at verður fíggjarlógin í ár samanborin við rokn- skapin fyri 2003, er talan um eina sparing upp á 3%. – Samanumtikið er støð- an tann, at hvørt einasta ár, síðani 1998, er miðfyrisit- ingin dýrkað. Men nú er út- reiðsluvøksturin steðgaður og talan er enntá um eina beinleiðis sparing. Og tað haldi eg, er eitt sera gott tekin at senda almenningin- um, leggur hann afturat. Óheppið Løgmaður sigur, at hesar seinastu dagarnar er tað ført fram, at útreiðslurnar til Almanna- og Heilsu- málaráðið, eru yvirmettar í fíggjarlógaruppskotinum hjá undanfarna landsstýri. – Tað vísir seg, at útvið fimm milliónir krónur til elektroniska sjúklingaskrá, eru settar upp sum útreiðsl- ur hjá ráðnum og tað áttu tær ikki at verðið. Politikarar úr andstøðuna hava ført fram, at hetta hev- ur við sær, at ikki ber til at samanbera útreiðslur til miðfyrisiting í fíggjarlógar- uppskotinum hjá undan- farnu samgongu við tær í fíggjarlógini fyri 2004. – Tað er óheppið, at út- reiðslur, sum ikki hava við fyrisiting at gera, eru settar upp sum útreiðslur hjá Al- manna- og Heilsumála- ráðnum, sigur løgmaður. Hann sigur, at hesar fimm milliónirnar til elektroniska sjúklingaskrá átti helst at verið sett upp undir øðrum málsøki, har hon hoyrdi heima. Men løgmaður vísur eis- ini á, at hóast sitandi lands- stýri hevur færri limir enn undanfarna, eru lønar- útreiðslurnar til landsstýris- fólk í ár væl hægri enn í fjør. – Orsøkin til hetta er, at ein part av 2004 verða lønir eisini goldnar landsstýris- fólkum, sum eru farin úr starvi. Men komandi ár kann roknast við, at hendan útreiðslan lækkar, sigur Jóannes Eidesgaard Hann vísur eisini á, at eingin greið allýsing finst av hugtakinum »miðfyrisit- ing« og at gongdin við- víkjandi miðfyrisitingini kann lýsast á ymsan hátt. – Lýsingin hjá Løgmans- skrivstovuni og Fíggjar- málaráðnum av nevndu høvuðskontum er ein av fleiri møguligum, men alt hetta hevur við sær, at lýstu tølini eiga at tulkast við varsemi. – Sostatt er støðan tann, at verða tølini á fíggjarlóg- ini fyri 2004 samanborin við fíggjarlógaruppskotið fyri 2004 hjá undanfarnu samgongu – uttan tillaging- ar í samband við elektron- iska sjúklingaskrá ella ann- að – er úrslitið ein minking upp á 10 prosent. – Myndin broytist nakað, um vit tillaga uppskotið hjá undanfarnu samgongu og taka burtur útreiðslur til elektroniska sjúklingaskrá. Verður hetta gjørt, eru út- reiðslurnar á fíggjarlógini fyri 2004 á leið 6 prosent minni enn tað, sum undan- farna samgongu ætlaði at brúka til miðfyrisiting, sig- ur løgmaður. Formenninir fyri økisráðini í Hetlandi, Orknoyum og Suður- oyggjum fara úr aftur Føroyum hósdagin Sunnudagin komu politisku leiðararnir fyri trý oyggja- samfelag í Norðuratlants- havi til Føroya at vitja. Talan er um formenninar fyri økisráðini í Hetlandi, í Orknoyggjum og Í Het- landi, sum eru komnir til Føroya, her teir steðga til hósdagin. Tað er Jóannes Eides- gaard, løgmaður, sum er vertur fyri vitjanina. Hetta er fyrsta vitjan av sínum slagi, har politisku leiðararnir fyri Føroyar og oyggjabólkarnar fyri sunn- an, møtast. Umframt fund við løg- mann, har millum annað evni so sum fiskivinna, ali- vinna, oljuvinna og mentan verða viðgjørd, fara ráðs- formenninir at kunna seg um føroyska samferðslu- kervið, sjúkrahúsverkið og annað. Mánamorgunin vóru teir eisini eisini ein túr úti í Tinganes, har Gunnar Hoy- dal er frásøgumaður og teir vitja eisini Løgtingið, har Óli Breckmann, løgtings- maður, vegna formanskap- in greiðir frá. Ì Føroyum vitja teir eisini Listaskálan og teir fara eisini at hoyra stjóran í Føroya Tele, Andrass Róin greiða frá um telesamskifti okkara og stjórin á Strand- ferðsluni, Kristian David- sen fer at greia frá strand- ferðslu og teimum nýggju skipunum, hjá Strand- ferðsluni. Eisini stjórin í Atlantsflogi, Magni Arge fer at greiða teimum frá flogferðsluviðuraskiftum. Útlendsku gestirnir vitja eisini oljufyrisitingina og Norðurlandahúsið, har Karin Kjølbro, stýrislimur, greiðir frá.Somuleiðis fer Poul Geert Hansen, stjóri fyri Landssjúkrahúsið at greiða frá nýggja bygning- inum og Dávid Reinert Hansen, stjóri fyri Vága- tunnilin fer at greiða teim- um frá um undirsjóvartunl- arnar. Teir fara eisini til Kirkjubøar og at enda sleppa teir eisini at síggja flaggskip okkara, Norrønu. Jóannes Eidesgaard, løg- maður fegnast um, at okk- ara næstu grannar fyri sunnan eru komnir á vitjan. – Søguliga hava verið sterk bond millum Føroyar, Hetland, Orknoyggjar og Suðuroyggjar, og vit hava nógv felags áhugamál. Vónandi kann hendan vitj- anin verða byrjanin til eitt nýtt tíðarskeið við øktum politiskum og vinnuligum samstarvi millum oyggja- bólkarnar, sigur løgmaður. Harmar løgmann at verða nevndur lygnari Hendan talvan frá løgmansskrivstovuni og Fíggjarmálaráðnum vísa gongdina í útreiðslunum til miðfyrisitingina tey seinastu árini. Har tað stendur FLU 1 er talan um fíggjarlógina, sum undanfarna landsstýrið ætlaði at seta í verk. FLU 2 er uppskotið, sum hetta landsstýri legði fyri tingið. FLU 3 er fíggjarlógin, sum hon sá út, tá ið hon kom úr fíggjarnevndini og FL er fíggjarlógin, soleiðis sum hon varð samtykt Tríggir formenn á vitjan Politisku leiðararnir úr oyggjalondunum fyri sunnan, avmyndaðir í trappuni í Tinganesi. Næst løgmanni stendur Sandy Cluness úr Hetlandi, í miðjuni, Alex Macdonald úr Suðuroyggjum og høgrumegin, Stephen Hagan úr Orknoyum SEV lænir 20 mió. krónur komandi ár Stóru íløgurnar í ár og komandi ár er høvuðsorsøkin til, at SEV hevur valt at fíggja part av íløgun- um við lántøku. Nið- urgjaldingin av skuld heldur kortini á FÍGGJARÆTLAN Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Umboðsnevndarráðið hjá SEV samtykti fríggjadagin fíggjarætlanina fyri 2004 og 2005 hjá SEV-stýrinum. Formaðurin í SEV, Klæm- int Weihe sigur seg ikki vænta nakran vøkstur í ár, tí versnandi búskaparstøðan og hóttafall hjá fleiri vinn- um ávirka nógv fíggjar- støðuna hjá stovninum. SEV hevur stórar íløgu- játtanir komandi árini. Í ár eru 67,3 mio. krónur settar av til íløgur. Dýru íløgurnar hava við sær, at umboðs- nevndarráðið samtykti eina lántøku á 20 mió. krónur komandi ár. – SEV fíggjar vanliga íløgurnar yvir raksurin, men komandi ár hava vit valt at taka lán fyri at varð- veita gjaldførið á stovnin- um. Vit rinda 35 mio í skuld árliga, og hóast vit taka eitt lán á 20 mió. krónur, so rinda vit netto 15 mio. krónur komandi ár, greiðir Klæmint Weihe frá. Við árslok 2003 skyldaði SEV 226 mio. krónur. Á SEV vænta tey, at skuldin við árslok 2004 verður um góðar 200 mio. krónur Neshagi og Eiði 2 Stóru íløgurnar hjá SEV í ár fevna um tær tríggjar vindmyllurnar á Neshaga í Eysturoynni, býtisvirkini kring landið, og ein stóran 60 kilowatt kaðal úr Sunds- virkinum inn á Skálafjørð- in. Komandi ár skal sjøtil setast á Eiði -2 vatnorku- ætlanina, og har eru 25 mio. krónur játtaðar. Saml- aða íløgujáttanin hjá SEV komandi ár er 78,8 mio. krónur. Um ein mánað ella so verður nýggi bygn- ingurin hjá Føroya Tele liðugur, og Andras Róin, stjóri á Føroya Tele, sigur, at tað sær út til, at kostnaðarmetinging fer at halda BYGGING Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Arbeiðið upp á nýggja bygningin hjá Føroya Tele í Hoyvík er komin so mikið væl áleiðis, at bygningurin allarhelst verður handaður fyrst í komandi mánaða. Upprunaliga tíðarætlanin segði annars, at bygning- urin ikki bleiv liðugur fyrr enn einaferð í heyst. Serlig bonusskipan Kostnaðarmetingin av nýggja høvuðssætinum hjá Føroya Tele er 93 milliónir krónur, og stjórin á Føroya Tele, Andras Róin, sigur, at tað sær út til, at metingin fer at halda. Hann sigur, at nú er arbeiðið komið so mikið væl áleiðis, at tað er avmarkað, hvussu nógv kann ganga galið. Í avtaluni millum byggi- harran, Føroya Tele, arkit- ektarnar og entreprenørin MT Højgaard, er eisini ein serlig bonusskipan gjørd. Hendan bonusskipan merkir, at verður samlaði kostnaðurin av byggingini niðan fyri 93 milliónir, fara partarnir at merkja ágóðan av hesum. Siga vit til døm- is, at kostnaðurin verður 90 milliónir, so verða tær tríggjar milliónirnar, sum eru upp til tær mettu 93 milliónirnar, býttar millum arkitektarnar, entreprenørin og Føroya Tele eftir einum ávísum býtislykli. Tó sigur Andras Róin, at tað í mesta lagi verða fimm milliónir, sum verða at býta, tí markið er sett við einum kostnaði upp á 88 milliónir. Tað vil siga, at verður kostnaðurin til dømis 86 millióinir, so verða tað tó framvegis ikki meiri enn fimm milliónir at býta. Ikki tikið støðu viðvíkjandi gamla bygninginum Viðvíkjandi gamla bygn- inginum hjá Føroya Tele, sum stendur beint niðan fyri nýggja bygningin, sig- ur Andras Róin, at enn er ikki avgjørt, hvat fer at henda við honum. – Í fyrstu atløgu verður hann stand- andi, og okkurt av virksem- inum hjá Føroya Tele fer at halda fram har, men tað er væl hugsandi, at hann eina- ferð í framtíðini verður tik- in niður og fluttur, sigur stjórin á Føroya Tele. Andras Róin sigur, at leiðslan á Føroya Tele metir, at í nýggja bygning- inum er rúm fyri øllum virkseminum hjá stovn- inum, og tí er ikki tørvur á gamla bygninginum. Hóast nýggi bygningurin verður liðugur fyrst í kom- andi mánaða, so verður hann neyvan tikin í nýtslu fyrr enn fyrst í august mán- aða, sigur Andras Róin, tí at Føroya Tele skal nýta okk- urt um ein mánað upp á gera tær neyðugu innstala- tiónirnar við telefonskipan- um og líknandi, umframt at alt annað innbúgv skal set- ast upp, sigur stjórin á Før- oya Tele, ið er sera væl nøgdur við byggingina og gleðir seg til at flyta inn í nýggja høvuðssætið. Kostnaðarmetingin heldur Klæmint Weihe sigur, at SEV merkir týðuliga eina lækking í el-nýtsluni fyrsta ársfjórðing í ár, sammett við í fjør. Serliga apríl mánaði hilnaðist illa. EL-NÝTSLAN MINKAR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Tølini fyri el-nýtsluna hjá SEV fyrsta ársfjórðing í ár eru alt enn bjørt. Hótta- fallið í bæði alivinnuni og flakavinnuni seta síni spor í hagtølini hjá SEV. Í Suðuroy er støðan rætti- liga álvarsom – Á meginøkinum er tað serliga alivinnan sum ávirkar, meðan hóttafallið í flakavinnuni ikki merk- ist eins væl. Í Suðuroy er støðan øðrvísi, tí har er kreppan í flakavinnuni sjónlig. Vit hava í ár havt eina minking á góð 12 % í el-nýtsluna, so gongdin er lítið hugalið, greiðir Klæmint Weihe frá. Klæmint Weihe greiðir frá, at serliga apríl mán- aði hilnaðist illa í fyrsta ársfjórðingi. Sammett við apríl mánaða í fjør er el- nýtslan lækka við sløkum 2%. SEV hevði eisini nið- urgongd í januar mánaði, meðan februar og mars royndist nakað beturi. Hættislig støða í Suðuroy Um ein mánað verður nýggja høvuðssætið hjá Føroya Tele liðugt. Enn er tó ógreitt, hvat fer at henda við gamla bygninginum beint niðan fyri nýggja høvuðssætið Mynd: Savnsmynd C M Y K 5 4