hósdagur 9. januar 2014síða 14

Fríggjadagur 10. januar 2014 · Nr. 4 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 – Samstarv millum føroysk lesandi uttanlands og fyritøkur í Føroyum hevur fyrimunir fyri báðar partar, og tí eigur meira at verða gjørt við at samstarva. Tað sigur 28 ára gamla Guðrun Winther, sum sjálv er Phd.-lesandi í Århus og fegin vil knýta sína verkætlan at eini føroyskari fyritøku. – Samstarv kann gerast ein avgerandi faktorur fyri, hvørt høgt útbúnir føroyingar koma aftur til Føroya ella ikki, tá útbúgvingin er liðug, sigur Guðrun Winther Rannvá G. Fossaberg Guðrun Winther er ein av teim­um mongu føroy­ing­ unum, sum er undir útbúgv­ ing uttanlands. Síðani 2006 hava hon, unnustin og 11 ára gamli sonurin búð í Århus í Danmark, har hon í løtuni arbeiðir við eini Ph.d verkætlan. Evnið fyri verk­ætlanina er samspælið millum fiti og útvikling av tung­lyndi og sukursjúku. Tá stóra starvsstevnan Jobmatch var seinast í desember mánaði, var eisini Guðrun Winther millum tey mongu, sum luttók á stevn­ uni fyri at koma í samband við føroyskar fyritøkur og stovnar. – Høvuðsorsøkin, til at eg ynski at samstarva við eina føroyska fyritøku ella stovn, er, at eg fegin vil flyta heim aftur til Føroya, tá eg eri liðug við útbúgvingina í 2016. Og tá haldi eg, at tað er ein stórur fyrimunur fyri meg, at eg longu tá havi eitt netverk, so­ leiðis at eg kann brúka mína útbúgving og førleikar, sigur Guðrun Winther. Fyritøkurnar eru varnar Verkætlanin hjá Guðrun Winther er mett at kosta 1,5 milliónir krónur. Sum Ph.d les­andi søkir tú um stuðul ymsastaðni til tína verk­ ætlan, og higartil hevur Guðrun Winther fingið megin­partin av upphæddini fíggj­aðan. Henni hevði dámt væl, at samstarva við eina føroyska fyritøku, so­leiðis at hon kann knýta verk­ætlan­ ina til Før­oyar og før­oysk viðurskifti. – Í slíkum førum er upp­ lagt at fara á eina starvs­ stevnu sum Jobmatch, har lesandi og fyritøkur kunnu hittast og gera møguligar sam­starvsavtalur, sigur Guðrun Winther. Men tað er ikki heilt lætt at fáa føroyskar fyri­tøkur at stuðla slíkum granskingar­ verkætlanum. – Fyrst og fremst er politiska játtanin til gransk­ ing ein ávís upphædd, sum ger, at ikki øll, sum granska, kunnu fáa stuðul, men eg ivist ikki í, at í fleiri førum mangla før­oyskar fyri­tøkur og stovnar vitan um gransk­ ingar­arbeiði. Men tað er umráðandi, at tey lesandi duga at vísa fyri­tøk­unum á, hvussu ein granskingar­verk­ ætlan kann vera til fyrimuns fyri ta einstøku fyritøkuna ella stovnin. Kenna tey fyri­ munirnar, er lættari at fara í eitt samstarv, sigur Guðrun Winther, sum tó skilir, at føroyskar fyritøkur vísa eitt ávíst varsemi. Samstarv gevur úrslit At føroyskar fyritøkur og stovnar stundum aftra seg við at samstarva við føroysk lesandi í útlandinum, kann hava nakað at gera við, at tey hava ilt við at síggja, hvussu ein slík íløga kann verða teim­um til fyrimuns. – Skulu tey tíma at stuðla, skulu tey merkja, at tey fáa nakað burturúr og vilja síggja, at stuðulin og samstarvið hev­ur eina jaliga ávirkan. Og just teir fyrimunirnir, sum eru við samstarvi millum les­andi útisetar og føroyskar fyri­ tøkur, eru kanska ikki nóg eyð­sýndir, heldur Guðrun Winther fyri. Hon heldur, at føroyskar fyritøkur og stovnar eiga at gera sær meira dælt av úti­set­unum, sum eru undir hægri útbúgving. – Tað er ímeðan tey les­ andi eru í gongd við útbúgv­ ing­ina, at fyritøkur og stovn­ ar kunnu fáa ágóðan av, at les­andi hava atgongd til nú­ tímans útgerð, dáta og aðr­ ar hentleikar, sum annars ikki eru tøk, sigur Guðrun Winther og heldur fram: – Føroyingar við eini hægri útbúgving kunnu sum heild gagna landinum við so nógvum meira enn bara fakligu vitanini innan eitt avíst evnið, sigur Guðrun Winther og sipar til, at tú sum Ph.d lesandi lærir at leiða verk­ætlanir, skriva umsóknir, undirvísa, leiða fundir og so framvegis. Við øðrum orðum lærir tú teg í prosessini at brúka nøkur ávís amboð, sum kunnu nýtast í øðrum saman­hangum enn bara í út­búgvingartíðini. Gagnar vinnulívinum Guðrun Winther ivast ikki í, at fleiri av teimum verk­ ætlan­unum, sum føroysk les­andi arbeiða við, kunnu verða føroyska vinnulívinum til fyrimuns. Hennara egna verkætlan kann hava eina jaliga ávirkan eitt nú føroysku fiski­vinn­ una. – Í verkætlanini, sum eg arbeiði við, kanni eg, hvønn týdning kosturin, sum ein kvinna etur, meðan hon er við barn, hevur fyri barnið og í sambandi við sjúkur, sum hetta barnið møguliga kann fáa sum vaksið. Úrslitini kunnu hjálpa okkum at gera leið­reglur fyri, hvat ein barna­kona eigur at eta, og annars geva okkum vitan um, hvussu foreldur longu frá tí at barnið er í móðurlívi, kunnu ávirka við kosti, greiðir Guðrun Winther frá og heldur fram: – Tað er serliga í sambandi við viðgerðarhættir, at úrs­ litini frá hesi verkætlanini kunnu beinleiðis ávirka før­ oyskt vinnulív, tí longu nú Stórir fyrimunir við samstarvi