týsdagur 14. januar 2014síða 15

15 Mikudagur 15. januar 2014 · Nr. 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Áki Bertholdsen - Ábyrgdin og avgerðar­rætt­ ur­in mugu fylgjast at! Tað er fortreytin fyri, at land­bún­aðurin í Føroyum kann mennast, staðfestir Sigert Patursson, formaður í Bónda­felag Føroya. Men tað ger tað ikki í løtu­ ni, leggur hann aftur afturat. Hann sigur, at sum støðan er nú, hevur bóndin ikki ræðis­rættin á sjálvari jørðini. Hann tekur fult undir við ætlanini hjá Jacob Vester­ gaard at broyta hesi viður­ skifti. Men fyri Sigert Patursson hevur tað mini týdning, um hetta verður kallað ein­skilj­ ing, ella tað verður kallað at geva bóndanum ræðisrættin á jørðini. Sum støðan er nú, hevur bónd­in ræðisrættin á festi­ brævi­num og kann seta tað í veð fyri fígging. Men hann hevur ikki ræðis­rættin á sjálvari jørðini. - Tá ið vit skulu hava fígg­ ing til íløgur, er treytin frá fígg­ingar­stovninum, at vit skulu hefta persónliga fyri skuld­ina. - Men samstundis hava vit ein almennan myndugleika, sum kann taka jørðina frá tær og selja hana. - Hevur bóndin ikki nóg nógva jørð til at úrtøkan er nóg mikið til at rinda skuld­ ina aftur við, má hann selja burt­ur av sínum privatu ogn­um fyri at rinda rentur og avdrátt. Men formaðurin í Bónda­ felagnum sigur, at flestu bónd­ur hava ikki ráð at út­ vega sær nakra privata ogn. - Klárar bóndin ikki at rinda sína skuld, verður hann koyrdur av garðinum. Men skulkdi sleppur hann ikki undan fyri tað. Skuldina skal skal hann rinda aftur, hó­ast hann verður koyrdur av garðinum. Sigert Patursson sigur, at undir hesum treytum, sum nú eru galdandi, fæst eingin at gera nakra íløgu í nakran land­búnað í Føroyum, hvørki ung ella eldri, ella verandi bønd­ur. Hann sigur at tað síðsta, sum er hent á hesum øki, er, at í fjør varð lógin broytt, so at nú kann landið eisini taka jørð, sum bøndur hefta per­són­liga fyri, og geva kommun­um hana at gera golf­vøll á, ella líkt og ólíkt, sum hann tekur til. - Tankin er sjálvandi góður hjá fólkinum, men hann er ræða­n­di hjá landbúnaðinum! Formaðurin í Bónda­ felagnum heldur, at tað er heilt margháttligt, at hendan lógin varð einmælt samtykt í Løgtinginum í fjørð. Elvir til fólkaflyting Sigert Patursson sigur, at hetta skapar ikki bara órógv hjá teimum, sum fáast við land­búnað. - Hetta fer eisini at elva til fólkafráflyting av pláss­ um, har nógv óðalsjørð er, tí kommunur, har nógv lands­ jørð er, kunnu lokka fólk til sín við at vísa á, at tær kunnu útvega stykki til golf­ vøll, viðarlundir og onn­ur enda­mál. - Sostatt fara bygdir við nógvari óðalsjørð at av­toft­ ast um stutta tíð, sigur Sigert Patursson. Kunnu verða tveitt á dyr við stórari skuld Áki Bertholdsen - Vilja tit hava vinnuligan land­búnað í Føroyum, skulu tit gloyma alt um at ein­skilja almennu jørðina. Tað eru ráðini frá Óla Jákupi úr Dímun, sum hev­ur verið bón­di í Dím­ un, og sum nú er for­mað­ ur í Út­oyggja­felag­num. Hann sigur, at ein og hvør einskiljing fer at tyng­ja raksturin hjá tí, sum vil dríva vinnuligan land­búnað. - Tann einasti, sum kanska kann skora kass­ an, er tann, sum fær jørð­ ina frá tí almenna og selur hana fyrstu ferð, leggur hann afturat. - Tí er eingin ivi um, at einskiljing fer at beina fyri øllum vinnuligum land­búnaði í Føroyum, sig­ur fyrrverandi dímun­ ar­bónda og núverandi for­mað­ur í Út­oyggja­felag­ num. Hann sigur, at verður hugt eftir, hvar vinnuligur land­búnaður er í dag, er tað bara á almennari jørð. Ein orsøk til tað er, at almenna jørðin verður ikki pettað sundur ímill­ um arvingar, sum frálíður. Men hann staðfestir eisini, at tá ið jørð verð­ur keypt og seld í dag, verða allar mark­nað­ar­mekan­ iskur settar til viks, tí eftir­spurn­ing­urin er nógv størri enn útboðið. - Veruleikin er, at ein gyllin í jørð verður verður keyptur og seldur fyri alt ímill­um 50.000 krónur og eina hálva millión, og slík­ ar upphæddir kann eing­in vinniligur rakstur fígg­ja sigur Óla Jákup úr Dímun. - So skulu vit hava vinnu­ligan landbúnað í Føroyum, skulu vit gloy­ ma alt um at einskilja jørð­ina. Eiga rakstrargøgn Kortini heldur Óla Jákup úr Dímun, at bóndin skal eiga síni rakstrargøgn og bygn­ing­ar. - Eitt festibræv kann saman­berast við eitt fiski­ loyvi. Har reiðarin eigur skip­ið, kann bóndin eiga bygn­ingar og amboð. - Tað er rætt og rímiligt, at ein bóndi, sum brúkar eitt heilt lív á einum garði, og sum brúkar allar sínar inn­tøkur til ábøtur og út­ bygg­inga­r, eisini eigur tær ognir, hann hevur skapt, sigur Óla Jákup úr Dímun. Sigert Patursson, for­ mað­ur í Bónda­felag­num, sig­ur, at bóndin má í mins­ta lagi fáa fyri tað, hann hevur skapt á garði­ num. - Hevur hann bygt hús, má hann fáa endurgjald fyri tað, so at hann hevur ráð at fáa sær eini onnur hús, tá ið hann leggur frá sær. - Vit kunnu ikki vænta, at nakar fer at brúka eitt heilt lív í landbúnaðinum og so geva alt burtur til onkr­an annan. - Gularótin má vera, at tað ber til at kunna skapa nøkur virði, sum bónd­in kann selja tá ið hann tek­ur seg úr vinnuni, sig­ur for­ mað­urin í Bónda­felag­num. Jóannes Patursson, bón­di í Kirkjubø, heldur, at tað eru tveir vegir at fara. Antin fara vit heilt aftur til tað gamla, har land­ið eigur jørðina og tek­ur ábyrgdina av at røk­ja sínar ognir. Ella má jørð­in einskiljast. Sum onkur annar, stúr­ ir Jóannes Patursson ikki fyri, at trupulleikin við yvir­fígging Fer at vera so nógv verri, enn hann er nú. - Jarðargrunnurin stend­ur nú til at avskrivað yv­ir 50 milliónir í skuld hjá bóndum, sigur hann, og í hansara verð er hetta dømi um eina yvirfígging, sum hevur verið undir skipan­ini, vit hava nú. Tankin er sjálvandi góður hjá fólkinum, men hann er ræðandi hjá landbúnaðinum Hetta fer eisini at elva til fólkafráflyting EINSKILJING Bøndur noyðast at hefta persónliga fyri skuld í bóndagarðinum, men landsstýrið kann altíð taka hann frá tær til at spæla golf á Tit skulu gloyma alt um at einskilja almenna jørð EINSKILJING Verður almenna jørðin einskild, fer tað at beina fyri øllum vinnuligum landbúnaði í Føroyum, sigur gamli bóndin í Dímun og formaðurin í Útoyggjafelagnum Ongar íløgur - Undir treytunum, sum nú eru galdandi, fæst eingin at gera nakra íløgu í nakran landbúnað í Føroyum, hvørki ung ella eldri, ella verandi bøndur, sigur Sigert Patursson, formaður í Bóndafelagnum