hósdagur 16. januar 2014síða 36

Blaðnr. 7 · 17. januar 2014 12 VIKUSKIFTI Ummæli Eyðun Joensen post@sosialurin.fo »Um bara hann sló meg« Súsanna O. Skaale Undan jólum kom ein sera forvitnis­lig, higartil nógv umrødd og væl seld bók út í Føroyum. Ætlaði mær altíð at ummæla hesa í føroyskum bókahøpi og sálarfrøði sjálsomu bók, men aftraði meg upp undir jólini, síðani talan var um lítið unniligan jólalestur. Bókin fevnir í høvuðsheitum um frá­sagnir frá fimm ymiskum kvinnum um teirra og familjunnar royndir av sálar­ligum harðskapi í parlagi. Høvundin hevði eina tíð starvast sum sálarfrøðingur í Kvinnuhúsinum, haðani nomið sær beinleiðis innlit í slíkar trupuleikar og hevur so síðani viljað lutað sínar upplivingar og vitan við okkum mongu, tó sjalvsagt við trygg­ um atliti til neyðuga tagnarskyldu. Tað hevur Súsanna eisini megnað. Helt meg sjálvan gjøgnum mítt lívsstarv kenna til flest øll slík ólíkindi, men áni kortini ikki, hvørjar hesar fimm fam­ iljurnar eru, og gott tað sama ,og eg skal ikki vita tað, tí eyðmerking er í grundini óáhugaverd og púra óneyðug, síðani tað eru sjálvar frásagnirnar, sum telja og tala fyri seg við atliti til undran, um­hugsni, og vónandi elva til debatt og síðani til bæta. Bókin snýr seg um sálarligan harð­skap, sum illa kann staðfestast eins objektivt sum kropsligur slíkur, men verður subjektivt upplivaður av ofrinum og fyri tað væl kann kennast meira niðr­andi, kúgandi og særandi, tískil heitið á bókini: »Um bara hann sló meg«. Bókin er væl skrivað og orðað á lætt lisnum gerandismáli. Gamaní er um­framt beinleiðis frásøgnirnar aftast í bókini stutt ástøði um sløg av harð­ skapi, eyðkenni fyri kúging manna millum, møguligar forkláringar og um harð­skapsstøðuna manna millum úti í heimi, men annars viðger høvundin sum so ikki tær fimm harð­skaps­frá­ greið­ingarnar, sum bara standa eftir sjálv­støðugar. Tað skulu tær eisini gera fyri at tæna sínum endamáli, sum er at kveikja tilvitið og elva til debatt millum lesarar. Tað er stórur áhugi fyri bókini og er hon nógv seld og umrødd. Tað er bragd høvundans, at hon við bókini hevur varpað ljós á og sett orð á sálar­ ligan paralags­harðskap, sum higartil hevur verið lutfalsliga fjaldur og duldur í sam­felagnum, og fólk yvir­ høvur hvørki hava megnað ella viljað sett orð á, hóast summi fólk innast inni væl munnu kenna seg ella síni aftur í tekstinum. Fólk, sum eg havi tosað við um bókina, hava yvirhøvur ógvast við og verið í øðini inn á mannkynið, sum kemur fram í frásagnunum, og hetta hóast høv­undin fleiri staðir viðurkennir og minnir á, at deils er bókin skrivað út frá Kvinnu­húsinum, og deils finnist kenslu­lig niðurgerðing og kúgan av monnum eisini um enn higartil nakað minni staðfest og alment kent, enn tá menn kúga kvinnur. Helst eru vit flest øll so ella so líka góð ella vond innan harðskap sínamillum, síðani harðskapur er so fjøllbroyttur og hevur so mangar skortar. Og fyri at koma mannavondum harðskapi fræg­ ari til lívs mugu vit koma nærri inn at kjarnunum í fryibrigdinum, fáa sum mest fram í ljósið, skifta orð um tað og haðani seta út í kortið viðv. bata, fyri­byrging og ábótum. gloppar eina hurð Súsanna Bókin »Um bara hann sló meg« kann gerast eitt ávíst íkast at varpa ljós á og at gloppa eina hurð til almenna tilvitsku og debat um ein higartil nokk so vanligan almennan, men í so duldan samlívstrupuleika, sum er harðskapur kynjanna millum og í hesum føri sálarligur tílíkur, skrivar sálarfrøðingurin Eyðun Joensen í hesum bókaummæli við hugleiðingum