mánadagur 20. januar 2014síða 10

Mánadagur 20. januar 2014 · Nr. 8 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Ingolf S. Olsen Kappingarførið er avgerandi fyri framhaldandi góðum rakst­ri hjá Varðanum Pelagic á Tvøroyri, og tí verð­ur ein nýggj mjølfabrikk helst úrs­ lit­ið, um eitt nýtt upp­sjóv­ar­ virki verður bygt í Fugla­firði. Tað væntar Bogi Jacobsen, stjóri á uppsjóvarvirkinum Varða­num Pelagic á Tvøroyri. Høvuðs­argumentið fyri at bygg­ja virkið í Fuglafirði er nevniliga, at skipini tá sleppa av við allan fiskin á einum staði, tí mjøl- og fóður­verk­ smiðjan Havsbrún eisini ligg­ur har. - Nú er hetta ikki nakað, sum vit hava viðgjørd innan­ hýsis í leiðslu og nevnd, men tað sigur seg sjálvt, at verður ein mjølfabrikk knappliga eitt kappingarparametur, so mugu vit taka tað í álvara og gera ta íløguna eisini, sigur Bogi Jacobsen. Hann metir eina slíka íløgu fara at kosta umleið 40 milliónir krónur. - Tað eru eisini onnur atlit enn ein møgulig nýggj kapp­ ing­ar­støða, ið tala fyri at gera eina mjølfabrikk. Vit brúka nevni­liga sum er stórar upphæddir upp á at flyta slógv við lastbilum og skipi norð um Suðuroyarfjørð, sig­ur stjórin á Varðanum Pelagic. Konseptir í andsøgn Hann heldur ikki, at rúm er fyri einum triðja stórum upp­sjóvarvirki, soleiðis sum flot­in er skrúvaður saman í løtu­ni. Vestmanna Seafood í Vestmanna hevur eisini ti­k­ið ímóti uppsjóvarfiski til matna, men tað er í heilt smá­um nøgdum samanborið við Varðin Pelagic og Faroe Pelag­ic í Kollafirði. - Eg havi absolutt onki ímóti kapping, men for­ treyt­in má vera, at okkurt er at kappast um. Og tað haldi eg ikki, at tað eru góð útlit fyri. Vit hava basera okkara virksemi upp á RSW-skip (skip við kø­li­ tang­u­m, red.), sum føra fiskin til lands at virka. Tí er eitt uppsjóvarvirki ein náttúrligur partur av okkara konsepti. Men hini stóru uppsjóvarreiðaríini – eisini tey, sum eru nevnd í sam­ bandi við ætlanirnar í Fugla­ firði – hava gjørt stórar íløg­ ur í fakbrikstrolarar. Um hesi reiðarí eisini fara at gera íløgur í eitt uppsjóvarvirki, fara tey samstundis at kapp­ ast móti sær sjálvum, sigur Bogi Jacobsen. Hann leggur tó dent á, at støðan verður ein onnur, um konseptini verða broytt, so fari verður frá aftur stóru fabriksskipunum og aftur til RSW-skipini. - Tað skal tó undra meg, um tað hendir sjálvboðið, nú teir hava lagað seg til kon­ sept­ið við fabriksskipum og gjørt stórar íløgur í tað. Men tað kann kanska hugsast, at politikararnir fara at lóg­geva allan fiskin upp á land, so øll reiðaríini verða noydd at leggja um aftur til at fiska í kølitangar og føra fisk­in óvirkaðan til lands. Tað verður so ein heilt nýggj støða, sigur Bogi Jacobsen. Tað verður verri Sigurð S. Simonsen, stig­ takari til nýtt upp­sjóv­ar­ virki í Fuglafirði, og Bjarni Arna­son, grann­skoðari og fiski­vinnugreinari, argu­ men­tera báðir aðra staðir í blaðnum fyri, at útlitini fyri at fáa rávøru bara kunnu gerast betri, tá silda- og makrelstríðið einaferð er av, og støðan á feltinum og í móttøkuhavnunum aftur verður normaliserað. Bogi Jacobsen hevur tó øvugta uppfatan. - Sum eg síggi støðuna, so verða uppsjóvarvirkini verri fyri tá. Tað verða ikki bara føroysku virkini, ið tá fara at kunna bjóða seg fram í Norðurhøvum. Í Noregi er ein øgiligur yvirkapasitetur av uppsjóvarvirkjum, bara tann størsti aktørurin, Norway Pelagic, eigur 14 virki. Í Noregi hava tey stórar trupulleikar av, at alt ov nógv virki eru, og avleiðingin er húsagangir. Og tað eru júst teir trupulleikarnir, vit eisini eru í stórum vanda fyri at fáa, um fleiri virki verða bygd her. Tað kann henda júst tað sama sum hendi við øllum botnfiskavirkjunum, vit høvdu fyrr, sigur hann. Hann vísir eisini á gongdina í Danmark, har tað vóru eini 10 uppsjóvarvirki fyri fáum árum síðani, men nú bara er eitt. - Hetta er ein vinna, har lønandi gongdin er fáar, stórar eindir á landi, sum koyra í døgndrift ein stóran part av árinum. Tað nyttar onki at dúva upp á virksemi frá klokkan 8 til 5 gerandisdagar, sum tradisjonell virki hava. Tað krevst eisini ein støðug arbeiðsstyrki á eini 100 fólk, og skulu tey støðast, má virksemið eisini vera støðugt, staðfestir Bogi Jacobsen. Yvirkapasiteturin aðra staðir í Evropa ger, at før­ oysku virkini ikki skulu vænta sær títta vitjan av út­lendsk­um skipum, men seta álitið á heimliga flotan, held­ur stjórin á Varðanum Pelagic. Vandi fyri kollapsi Hann slær eisini fast, at føroysku skipini við vissu ikki framhaldandi fara at kunna fiska tær mongdir av makreli, vit hava sæð sein­astu 4 – 5 árini, og stóru nøgd­ir­nar av sild, ið vórðu fisk­aðar í fjør. Tá strandar­landa­av­talur­ nar duttu niður fyri, fóru føroyski parturin av heild­ arkvotuni úr um­leið fimm prosentum upp í 23 prosent, og silda­fiski­skap­urin øktist úr umleið fimm prosentum í 17 prosent. - Vit ríða á einum ónáttúrliga høgum aldu­ toppi. Tá vit einaferð fáa strandarlandaavtalurnar upp á pláss aftur, og fiski­ skap­ur­in aftur gerst van­lig­ur, verður okkara makrel­kvota í mesta lagi 15 prosent, sum er kravið hjá fiskimálaráðharranum, og okkara partur av sildini verð- ur helst nakað minni enn 15 prosent av heildarkvotuni. Her skulu vit eisini hava í huga, at sildastovnurin er illa fyri og í minking, so tann heildar­kvotan fer at minka næstu árini. Tað fer sostatt at koma nógv minni upp á land av makreli og sild, sum er høvuðsgrundarlagið undir Sannlíkindir fyri mjølfabrikk á Tvøroyri Vit eru noydd at gera alt, sum skal til fyri at vera kappingarfør, og verður neyðugt við eini mjølfabrikk fyri at kunna kappast um rávøruna, so mugu vit eisini gera ta íløguna, sigur stjórin í Varðin Pelagic á Tvøroyri. Hann heldur ikki, at tað er rúm fyri fleiri uppsjóvarvirkjum, sum flotin er skrúvaður saman nú - Fyri fáum árum síðani fiskaðu vit næstan bara uppsjóvarfisk við kølitangaskipum. Tá høvdu vit onki virki á landi. Nú hava vit fleiri dýr og væl útgjørd fabriksskip, og kortini halda summi tað knappliga vera rúm fyri trimum uppsjóvarvirkjum á landi. Eg havi onki ímóti kapping, men tann logikkin havi eg ilt við at skilja, sigur Bogi Jacobsen, stjóri á Varðanum Pelagic á Tvøroyri