mánadagur 27. januar 2014síða 9

9 Mánadagur 27. januar 2014 · Nr. 11 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 reið­skapsreguleringum. - Vit mugu fyrst virða ta lóg­ina, vit hava. Sjálvsagt er tað upp á sítt pláss at ný­mótans­gera og tillaga eina 20 ára gamla lóg. Mill­ um annað haldi eg tað hava stóran týdning at fáa allar skipa­bólkar og teirra fiski­ rætt­indi inn í sjálva lóg­ina, eisini upp­sjóv­ar­skip­ini og fjarfiskiflotan, soleiðis at eisini skipini í hesum bólk­ um hvørt ár vita, hvat tey kun­nu rokna við í teirra lut av kvotunum, sum vit fáa í samráðingum við onnur lond, sigur Kjartan Hoydal. Tó at hann heldur eina upp­boðs­søluskipan verða eitt ivasamt amboð at skipa sjálv­an fiskiskapin við, so hev­ur hann onki ímóti, at land­ið bjóðar fiskirættindini út á uppboðssølu, tá tey eru tøk. - Fiskirættindi eiga av røtt­um at fella aftur til land­ ið, tá ein reiðari gevst við sínum virksemi. Tað var onga­tíð ætlað nakað annað, tá lógin varð gjørd. Og tá hevði borið til at selt hesi rætt­indi til hægstbjóðandi, tað havi eg onki ímóti, sigur hann. Kjartan Hoydal vísir eisini á, at um fiskirættindi fella aftur til landið, minkar stóri útlendski áhugin eisi­ni at keypa seg inn í før­oysku fiski­vinnu­na – ein áhugi, sum stór­ur partur av polit­ isku skipan­ini ræðist. - Tað er kapitaliseringin av fiskiloyvunum, sum hev­ ur vakt áhugan hjá út­lend­ ing­um at keypa seg inn her, so tann áhugin hvørvur, tá loyv­ini ikki longur kunnu handlast privat, sigur hann. Kjartan Hoydal er so­statt langt frá hugsanini hjá Jacob Vestergaard, lands­stýris­man­ ni, um, at veiðiloyvini skulu vera frítt umsetilig – skulu kunna kapitaliserast – men teir eru samdir um, at vit grund­leggjandi skulu halda fast í verandi loyvisskipan og fiski­daga­skipanini. Brandskatt á eykavinning Avkastið til Føroya fólk av fiska­tilfeinginum, sum fólkið eigur sambært lógini um vinnu­ligan fiskiskap, skal so bjargast við at brandskatta til­feingis­rentuna, heldur Kjart­an Hoydal. Tilfeingisrentan er tann óvan­ligi parturin av inn­tøku­ ni hjá einum virki – í hesum føri skipi – ið er beinleiðis úrs­lit av, at atgongdin til við­ kom­andi vinnu er av­markað. Kjartan Hoydal sær ong­ ar stórvegis trupulleikar í at rokna tilfeingisrentuna út fyri hvørt árið hjá skip­um og reiðaríum og vís­ir á, at millum annað Norð­ur­landa­ ráð­ið hevur gjørt og brúkt ein frymil at rokna eftir. Viðvíkjandi støddini á ein­ um slíkum tilfeingisskatti held­ur hann, at lands­stýris­ mað­urin sjálvur hevur róð fram undir eitt skila­gott støði, tá hann fyri einum ári síða­ni legði upp­rit­ið um broyt­ingar í fiski­vinnu­lóg­ gávu­ni fyri landsstýrið. Í upp­riti­num skjýtur Jacob Vester­gaard upp, at til­feingis­ gjald í føroysku fiskiveiðuni verð­ur skorið eftir sama leisti sum í oljuvinnuni. - Okkara oljuvinna hev­ ur fyrst og fremst norsku olju­vinnuna sum fyrimynd, og har verður óvanligur vinn­ing­ur skattaður við 80 prosentum. Tað hevði eisini verið ein hósk­andi til­feingis­ skatt­ur á fiski­vinnu­na her heima, sigur Kjartan Hoydal. - Lógin um vinnuligan fiskiskap er grundleggjandi eins góð í dag, og hon var, tá hon kom í 1994. Men umsitingin av lógini er so líðandi vorðin skeiklað, so ætlanin við henni í mongum førum ikki kennist aftur, sigur Kjartan Hoydal, fiskivinnuserfrøðingur og fyrrverandi fiskivinnustjóri Fiskirættindi Fiskirættindi eru grundleggjandi býtt í trý: Veiðiloyvi, ið er rætturin hjá einum skipi yvirhøvur at fiska, fiskiloyvi, ið tilskilar, hvat eitt fiskifar sleppur at fiska, og í triðja lagi verður fiskiskapurin hjá hvørjum einstøkum skipi so avmarkaður við annaðhvørt kvotum ella fiskidøgum. Tilfeingisrenta Í bóklinginum ”Økonomien i de nordiske fiskerier – fokus på ressourcerenten”, sum Norðurlendska Ráðharraráðið gav út á sumri 2006 verður tilfeingisrentan skilmarkað og fry­mil settur upp at rokna hana út eftir. Tilfeingisrentan verður skilmarkað – definerað – sum ”netto­av­lopið, ið er eftir til arbeiðslønir og kapitalkostnað út um tað, ið kann røkkast í øðrum vinnum” (leysliga umsett). Tilfeingisrentan kann eisini lýsast við øðrum orðum sum tann ”óvanliga” inntøkan, sum stendst av virksemi í eini vinnu, har atgongdin er avmarkað. Í bóklinginum hjá Norðurlendska Ráðharraráðnum verður ein frymil nýttur, har tilfeingisrentan í fiskivinnuni er munurin millum øðrumegin lønarkostnað, kapitalkostnað og møguligt tilfeingisgjald og hinumegin lønarkostnað og kapitalkostnað i øðrum, men samanberiligum vinnum. Tá tilfeingisrentan í krónum er útroknað, kann hon eisini roknast út sum prosentpartur av veiðivirðinum. fiski­vinnu­ný­skipan