mánadagur 10. februar 2014síða 5

5 Mánadagur 10. februar 2014 · Nr. 17 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt Fráboðanin um at ILA virus er staðfest í ringunum hjá Bakka­frost við Selatrað vekir døpur minni um eina tíð, tá alivinnan var í svárari kreppu av hesi sjúku. Árini eftir aldarskiftið mundi ILA- sjúk­an snøgt sagt tikið lívið av før­oysku alivinnuni. Men so­leið­is verður ikki hesaferð. - Nei, støðan kann ikki samanberast. Vit hava eina nýggja lóggávu, strangar manna­gongdir og eina mun­ andi betri tilbúgving. Tú kanst siga, at vit arbeiða hvønn dag, sum um sjúka er staðfest í ringunum, sig­ ur Regin Jacobsen, stjóri í Bakka­frost. Í gjárkvøldi sendi alirisin út tíðindaskriv, har boðað var frá, at ILA-virus varð stað­fest í ringunum við Sela­ trað. Bakkafrost hevur 10 ringar í økinum, og har eru umleið 70.000 fiskar í hvørj­ um og viga teir fimm kilo hvør. Tað merkir, at umleið 3500 tons av laksi eru í øki­ num. - Talan er um stóran laks, sum vit vóru í holt við at taka, tá virusið varð staðfest. Vit framskunda tøkuna, og tá vikan er av, eru allir ringarnir tóm­ir, staðfestir Regin Jacob­ sen. Sambært reglugerðini á øki­num ber til at selja allan laks­in, ið ikki er skaðiligur sum mannaføði. - Vit seta nú í verk eina økta tilbúgving fyri alt Sunda­lagið. Tað merkir í stutt­um, at fleiri kanningar verða gjørdar í teimum ali­ brúku­m, sum liggja uppat ring­unum við Selatrað. Um tað ringasta skuldi hent, at virus eisini er har, so verður tann laksurin eisini tikin, sig­ ur Regin Jacobsen. Stjórin í Bakkafrost vísir á, at felags fyri øll alibrúk í Sunda­lagnum er, at talan er um stóran laks. - Tað er partur av reglu­ gerð­ini fyri alivinnuna. Her er neyv stýring við, nær smolt verður sett út, og eisini eru greiðar ásetingar um, nær aliøki skulu liggja brakk. Ásetingarnar eru bein­leiðis avleiðingar av tí, sum hendi tá alivinnan stutt eftir aldarskiftið varð hart rakt av ILA, greiðir Regin Jacob­sen frá. Vanliga skal eitt øki liggja stilt í tveir mánaðir, frá tí at laks­urin verður tikin til nýtt smolt verður sett út. Men í ser­ligum støðum, eitt nú tá virus er staðfest í einum ali­ ringi, ber til at leingja tíðar­ skeið­ið úr tveimum upp í seks mánaðir. Tryggur Regin Jacobsen hevur drúgv­ ar royndir í alivinnuni, og hann kennir tí betri enn tey fles­tu, hvussu ILA-sjúkan fór við føroysku alivinnuni árini eft­ir aldarskiftið. - Sjálvandi sita tey minn­ ini eftir í kroppinum. Men eg haldi, at alivinnan í dag er somikið væl skipað, at vit í dag hava eina somikið væl skip­aða alivinnu, at slíkt hend­ir ikki aftur. Regin Jacobsen vísir á skipan­ina at leggja aliøki brakk í eitt tíðarskeið, frá stóri laksurin verður tikin til nýtt smolt verður sett út. Eisini er at kalla allur laksur kopp­settur móti ILA og er tí vard­ur móti sjúkuni. Laksur verð­ur tikin og fluttur til kryvj­ing­ar í afturlatnum brunn­bátu­m, soleiðis at smitt­an ikki breiðir seg til onn­ur aliøki. Kryvjivirk rein­sa spillvatnið, soleiðis at møgu­lig smitta ikki fer á sjógv tann vegin. - So skipanin er gearað til slíkar støður. Tu kanst siga, at vit arbeiða hvønn dag, sum um fiskurin var sjúkur, sigur Regin Jacobsen og legg­ ur afturat: - Virus og bakteriur eru í náttúruni. So tí er bláoygt at halda, at vit sleppa heilt undan nøkrum sum helst. Mun­ur­in í dag, sammett við fyri 10 árum síðani, er at vinn­an í dag er til reiðar at lofta slíkum støðum. Sjúkuelvandi ILA er staðfest fyri fyrstu ferð í Føroyum síðani 2005. Tiltøk verða sett í verk beinanvegin til tess at avmarka og basa hesi virus. Í yvirvøkusýnum und­ ir vanliga eftirlitinum hjá Heilsufrøðiliga starvs­ stovuni er staðfest, at ILA virus av tí sjúkuelvandi slag­num HPR-del eru ávíst­ ar í aliøkinum A-80, sum er við Selatrað og sum Bakkafrost eigur. Tó eru eingi tekin um at sjúk-an er brotin út, talan er tí um eina subkliniska infek­tión. Fiskurin sum er í A-80 við Selatrað verður nú slakt­ að­ur skjótast til ber. Eisini grannaøkini, A-81 (Kol­ beina­gjógv) og A-31 (Veðra­ nes) slakta skjótast til ber. Leggjast kann aftur­at, at Bakkafrost valdi at skunda undir slakt­ing­ina A-80 bein­ an­veg­in illgruni var um hesa virus fyri einari góðari viku síðani. Mint verður á, at tað til einhvørja tíð er bann­ að at fiska inni á ali­økju­m. Avmerkingar av ali­økj­um eru at finna á www.kortal. fo , aliøki. Í niður­berj­ingar­ økjunum A-80, A-31 og A-81 er bannað at fiska í einari fjarstøðu upp á 1000 metrar at rokna frá flót­andi alienleggunum. Eftirlitssona er ásett at fev­na um øliøkini frá A-87 (Haldórs­vík) og suður til A-06 (Gulin), soleiðis at hesi verða undir herd­um eftirliti komandi vik­ur­nar. Ávísing av ILA virus eig­ur at verða tikin í størs­ ta álvara. Sannlíkt er tó, at henda ILA virus er funnin rættiliga tíðliga í tilgongdini. Hetta tí at eingi sjúkueyðkenni eru at síggja á fiskinum. Har­afturat hava aliøkini runda­num Selatrað nýliga ver­ið kannað uttan at hava ávíst hesa virus. Hetta, saman við góð­um mannagongdum run­da­num sjúkufyri­byr­g­j­an­di rakstur, gev­ur góð­ar vónir um at hen­da vir­us kann niður­ berj­ast áðr­enn hon breið­ir seg víðari. Útflutningur av laksi verð­ur ikki tarnaður av hesi ávísing. Altjóða regl­ur áseta, at fiskur sum er kruvdur og ikki hevur sjúku­tekin, frítt kann fara á allar marknaðir, hóast hann kemur frá alibrúki har ILA er ávíst. ILA virus smittar bert laks og ávís onnur fiska­ sløg, hevur onga ávirkan á fólkaheilsuna. Alivinnan eru til reiðar at tackla ILA Ræðumyndin frá fyrst í hesi øldini, tá ILA sjúkan mundi tikið lívið av føroysku alivinnuni, fer ikki at endurtaka seg. – Tilbúgvingin er í lagi, og alivinnan arbeiðir hvønn dag, sum um sjúka var í ringunum, sigur Regin Jacobsen ILA-sjúka ILA-tilbúgv­ing sett í verk Landsdjóralæknin tekur støðuna í størsta álvara, nú sjúkuelvandi ILA-virus er staðfest í Føroyum, fyri fyrstu ferð síðani 2005. Í nátt sendi Birna Mørkøre út hesa fráboðan: