mánadagur 10. februar 2014síða 8

Mánadagur 10. februar 2014 · Nr. 17 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ingolf S. Olsen Ein byggiverkætlan fyri tvær milliardir krónur, sum skal fremjast innan lutfals­ liga stutta tíð í einum lítlum bú­skapi sum tí føroyska, kann ikki annað enn hava stóra ávirkan, meðan hon er í ger. Kynstrið er tí, at fáa sum mest burtur úr økta virk­ seminum, uttan at partar av bú­skapinum – tær vinnur, sum í størstan mun sleppa upp í part at gera tunlarnar mill­um Suðurstreym og Skála­fjørð­in og millum Suður­streym og Sandoynna – verða ovurhitaðir. Tað heldur Sverri Han­ sen, formaður í Bú­skap­ar­ ráð­num. - Málið má verða at fáa so stóran eftirspurning eftir føroyskum veitarum sum gjørligt, so alt sam­felag­ ið kann nýta gott av økta aktivitetinum. Men sam­ stundis má ferðin á arbeið­ num ikki verða so stór, at eftir­spurn­ingurin eftir summ­um veitingum, til døm­is lastbilum og last­bil­ førar­um, verður ov stórur. Tá er betri, at verkætlanin verður strekt í tíð, sigur Sverri Hansen. Kend loysn Hann hevur ikki sum so eina meining um, hvørt verk­ ætlanin er búskaparliga skila­góð – enn í hvussu er. - Eg kenni bara verk­ ætlan­ina frá miðlunum, og havi ikki sett meg inn í smá­lut­ir­nar. Hetta er ein polit­isk loysn á einum máli, sum hevur ferðast aftur og fram í politisku skipanini og í almenna kjakinum í nógv ár eftirhondini. Nógv­ ar útrokningar, sum eg havi sæð, hava víst, at Skála­ fjarð­ar­tunnilin væl hevði latið seg gjørt at fíggja við ferðslu­ni sjálvari, meðan tað ikki hevði borið til við Sand­oy­ar­tunlinum. Henda ver­k­ætlan­in er so ein saman­legging av teimum báð­um verkætlanunum og fær tingini onkursvegna at hanga saman, staðfestir Sverri Hansen. Hann vísir á, at fígg­ing­ ar­leist­ur­in við almennum grund­kapitali í einum al­ menn­um partafelag er væl kend­ur bæði heimanífrá við Vágatunlinum og Norð­oya­tunlinum og við risaverkætlanum aðara staðir, til dømis Stóra­belts­ brúgv­in í Danmark og Oyra­ sunds­brúgvin, sum knýtir Dan­mark og Svøríki saman. - Alt hetta er væl roynt áð­ ur, og tá fíggingin skal fáast til vega, skal tað sum við øllum øðrum verkætlanum vigast ímillum, hvussu stór­ur eginpeningurin skal verða, og hvussu nógv skal fíggjast við láni. Tess størri egin­peningurin er, tess minni er váðin, og tess bílig­ ari verður so láns­fíg­g­ing­in, sigur Sverri Hansen. Ein arbeiðsmarknaður Tó at hann ikki vil siga, um júst henda stóra tunnils­ verk­æt­lanin er skilagóð ella ikki, hevur formaðurin í Búskaparráðnum eina hugs­an um yvirskipaða týdn­ingin av einum væl út­ bygd­um innanoyggja sam­ ferðsl­u­kervi. - Eg vænti í øllum før­um, at Sandoy fær stóra nyttu burtur úr einum tunnils­ sambandi, tí annars er vandi fyri, at fólkatalið mink­ar niður í onki har. Sæð yvir tíð er tað eisini gott fyri Ingolf S. Olsen Politisk semja er um at gera ein tunnil av Sundi á Streymoynni og inn á Skála­ fjørð­in við rundkoyring undir havsins botni, so at tunnil­in kemur upp bæði eystaru og vestaru megin fjørð­in. Tað er tað, sum stendur í lógaruppskotinum í sam­ ban­di við breiðu semjuna, ið kom undir land fyri umleið einari viku síðani, og sum varð almannakunngjørd á tíðinda­fundi í Miðlahúsinum miku­dagin. Allir flokkar taka und­ ir við semjuni, men Kári P. Højgaard úr Sjálv­stýris­ flokki­num, fyrrverandi inn­ lendis­mála­ráðharri, óttast tó, at størsti og dýrasti part­ ur­in av verkætlanini, Skála­ fjarð­ar­tunnilin, fer at verða skeikl­að­ur og minkaður, so tað kanska endar við einum píningi, sum bara kemur upp á vestara armi – á Strondum – á Skálafjørðinum. Ella í ringa­sta føri, at øll verk­ ætlan­in bara verður løgd til viks. Nýggjar metingar Tað var Kári P. Højgaard, ið við síni kollsigldu privatu verk­ætlan fyri einum Eystur­ oyar­tunli, rysti politisku skipan­ina so harðliga, at tað knappliga bar til at finna eina semju um eina al­menna loysn, hóast tað ikki hevði borið til bara at nærk­ast eini breiðari semju um hvørki privata ella al­menna loysn tey 12-13 árini, Skála­fjarð­ar­ tunnilin hevur rikist í polit­ isku skipanini. Frá sínum samráðingum í sambandi við privatu æt­lan­ ina kennir hann tølini, og tað eru nýggju tølini í lógar­up­ pskotinum, sum skjótt kem­ ur í Løgtingið, ið fáa hann at óttast. Tað sum undrar hann mest er, at Landsverk hevur broytt kostnaðarmetingina, sum nú liggur til grund fyri lógar­uppskotinum, í mun til tey tøl­ini, ið roknað verður við í Samferðsluætlanini 2012 – 2024. Har verður roknað við, at Sandoyartunnilin fer at kosta 800 milliónir krón­ur og Eystur­oy­ar­tunnil­in 1130 milliónir krónur (1,13 mill­ iard­ir krónur), men í fram­ løg­u­ni hjá Lands­verk á tíð­ ind­a­fundi­num miku­dag­in varð Skála­fjarð­a­r­tunnil­in knapp­liga vorð­in 125 millión­ ir krón­ur bíligari og Sand­ oy­ar­tunnilin 65 millión­ir krónur dýrari. Teinurin styttist Tá Kári P. Højgaard á fram­ løgufundinum í Miðla­ húsinum bað Ewald Kjølbro, stjóra á Landsverk, um ein frágreiðing upp á, hví Skála­ fjarðartunnilin nú varð mettur at kosta so nógv minni, var svarið, at linju­ før­ing­in var stytt í mun til hana, ið roknað varð við í Sam­ferðslu­ætlanini. - Tað fái eg stak illa at passa, tí Samferðsluætlanin sigur eisini, at ein undir­ sjóv­ar­tunnil kostar 80.000 krón­ur meturin. Um 125 milliónir krónur eru spardar á tí kontuni, má tað merkja, at tunnilin nú verður slakar 1600 metrar styttri enn í Sam­ferðsluætlanini, men mær vitandi hava oyggjarnar ikki flutt seg tað stóra hesar seinastu mánaðirnar, sigur Kári P. Højgaard. Hann óttast, at Landsverk ongan­tíð hevur ætlað, at tunnils­loysnin, sum semja er gjørd um, skal fremjast í verki. Eystari armur ikki við - Eg eri stórliga bangin fyri, at teir fara at hála onkra av teirra egnu, gomlu linjuføringum fram aft­ur, tá tað vísir seg, at kost­nað­ar­ met­ingin av hesaru er alt ov lág. Og tað eru linjuføringar uttan rundkoyring, sum bara hava eina uppkomu í Eysturoynni, og tað er á Strond­um, sigur Kári P. Høj­ gaard. Hann byggir millum annað sín ótta á, at dag­ føring av atknýttum vega­ strekkjum á eystara armi á Skálafjørðinum og kost­ nað­urin av teimum als ikki er tikið upp á tungu í við­ merkingunum frá Lands­verk til lógar­upp­skotið, með­an aðrar ferðslu­verk­æt­lan­ir, ið ikki hava bein­leiðis sa­m­ band við Skála­fjarð­ar­tunnil­ in verða nevndar. Í langtíðarløguætlanini og í ”Á rættari kós”, sum er heitið á Búskaparfrágreiðing 1 fyri 2012 hjá Fíggjarmálaráðnum stóðu til dømis 25 milliónir krón­ur, sum skuldu brúkast til veg omanfyri Søldarfjørð. Men tá landstýrismaðurin í fíggjarmálum bar fíggj­ar­lóg­ ar­uppskotið fyri 2014 í Løg­ ting­ið 1. oktober í fjør, var øll henda upphæddin strikað. Tað vóru annars ikki hiss­ini tøl, Kári P. Højgaard fekk frá Landsverki, tá hann í fjør vár skuldi svara einum fyrispurningi í Løg­ tingi­num um, hvat at­ knýttu vegagerðirnar og vegadagføringarnar í sam­ bandi við Skála­fjarð­ar­ tunnilin fóru at kosta. Tá bleiv sagt, at atknýttu verk­ æt­lan­inar fóru at kosta um­ leið 600 milliónir krónur, og stórur partur var til vega­gerð á eystara armi á Skála­fjørði­ num. - Men ongin av teimum verk­ætlanunum á eystara armi á Skálafjørðinum og oman­fyri Gøturnar, sum standa í tí svarinum frá Lands­verki, eru nevndar í við­merkingunum til nýggja tunnils-lógaruppskotið. Har­aftur­ímóti standa allar tær stóru vega- og tunnils­ æt­lan­irnar kring landið, sum Lands­verk annars mælir til í Sam­ferðsluætlanini 2012- 2024 í viðmerkingunum til lógar­uppskotið, staðfestir Kári P. Højgaard. CIP metti hægri Hann sigur, at kost­na­ð­ar­ met­ingarnar hjá CIP, sum vóru gjørdar við støði í for­ kanningunum, sum MT Højgaard hevði staðið fyri, søgdu, at prísurin fyri Skála­ fjarðartunnilin við rund­ koyr­ing og uppkomu báðu meg­in fjørðin helst fór at kosta 1,2 – 1,4 milliardir krón­ ur. - CIP boðaði frá, at teir eisini fóru at góðtaka ein prís á 1,5 milliardir krónur, men at tað var ivasamt, um verk­ætlanin kundi fremjast, um prísurin bleiv hægri enn tað. Teir roknaðu altso við nógv størri upphæddum, enn Landsverk ger í sín­um nýgg­ju metingum, stað­fest­ir fyrr­verandi innlendi­s­mála­ ráð­harrin. Hann samanber eisini kost­nað­ar­metingina við ein spildurnýggjan undir­sjóv­ ar­tunnil í Noregi, Karmøy­ tunnilin, ið er nær­um mein­lík­ur ætlaða Skála­fjarð­ tunlasemja Kári óttast píningaloysn Fyrrverandi innlendismálaráðharrin heldur, at Landsverk hevur mett prísin á Eysturoyartunlinum alt ov lágt. Um tað so vísir seg, at hann verður væl dýrari, óttast landsstýrismaðurin, at verkætlanin verður skerd so nógv, at rundkoyringin verður slept, og tunnilin bert kemur upp á vestara armi á Skálafjørðinum Økt virksemi uttan ovurhiting er Formaðurin í Búskaparráðnum hevur ikki sett seg inn í stóru tunnilsverkætlanina enn, men hann heftir seg við, at leisturin er royndur fyrr við góðum úrslitum. Hann heldur íløguna vera øgiliga stóra, og leggur dent á, at hon má stýrast, so hon skapar økt virksemi í Føroyum uttan ovurhiting av ávísum vinnugreinum