hósdagur 13. februar 2014síða 39

Blaðnr. 19 · 14. februar 2014 7 VIKUSKIFTI Hvat er starv títt? Stjóri í bilasøluni Nordcar. Hvat er tað besta við starvinum? Tað er nýtt, avbjóðandi og eg møti nógvum fólki. Hví valdi tú júst hetta starvið? Hevði hug at royna nýggjar avbjóðingar. Er tú til hund ella kettu? Nei, skal ongantíð hava hund ella kettu. Hvønn tónleik dámar tær best? Havi ongan sertokka. Hvat ger teg í góðum lag? At vera saman við familjuni og vinum. Flatskatturin og annars tá tað gongur væl í arbeiðinum. Hvat ger tú í frítíðini? Eri saman við konu og børnum, men annars dámar mær væl at fara ein túr við bátinum. Ferðast tú í egnum landi? Ja, tað geri eg. Er tú til aktiva feriu ella vil tú sleikja sól á strondini? Tími slett ikki at sleikja sól, so tað má blíva til aktiva feriu. Hvørjum hyggur tú eftir í sjónvarpinum? Hyggi ikki so nógv í sjónvarp, men mær dámar best dokumentarsendingar og so ein góðan film í vikuskiftinum. Hvussu eru tínir matvanar? Ikki góðir. Hvat er tín lívrættur? Indiskur og føroyskur matur. Dámar tær at gera mat sjálvur? Ja, mær dámar væl at gera mat, og at eta góðan mat. Hvør bók liggur á náttborðinum? »The Five Most Important Questions«. Pengar eru ikki alt. Siga tey, sum ikki vita annað. Pengar eru ikki alt. Men øll tey, sum tosa og tosa og viðhvørt eisini skriva um føroyska filmsgerð og føroyska films­list, tey vita, at pengar eru alt. Tí uttan pengar er einki. Tað nyttar ikki at gleða seg til tann dagin, at orðaskiftið um føroyska filmslist verður um gávur, tað eru listagávur, og evni at gera filmar, sum eru verdir st síggja. Um nakar í Føroyum dugur at gera filmar, sum við røttum kunna kallast list. Tí tann dagur kemur ikki. Skapandi og kreativ, soleiðis kalla tey seg, fólk í Føroyum fáa ongantíð nóg nógvar pengar. Pengar eru alt. Og so fari eg enn eina ferð at taka orðini hjá Fassbinder (1945-1982) fram aftur: »Hevur tú hug at gera filmar, læn tær so eitt filmstól, stjal nakrar rullur av filmi og ger so film.« Men sjálvandi, Fassbinder var týskari, vit eru í Føroyum. Tað er nyttuleyst at leggja upp í eitt kjak um filmslist (films­gerð er ikki tað sama sum films­list, tað er sum at samanbera telefon­ bókina og William Heinesen), so leingi kjakið ikki er um list, men bara um pengar og studning og aftur pengar, og hvussu for­ bannað strævið alt er, tá eingir pengar eru. Annars kundi eitt kjak um filmslist verið áhugavert. Til dømis, um føroyskir filmar eins og teir íslendsku eiga at vera reklamur fyri ferðavinnuna. Ella um nakar, sum sagt, í Føroyum dugur at gera góðar filmar. Um tað er neyðugt at fáa útlendingar til Føroya eina ferð um árið at skammrósa føroyskum filmum. Í øllum mjarrinum um pengar, sum ikki eru har, uttan tá útlendingar ætla at gera onkran B-film í Føroyum, verður eisini tosað um filmsvinnu í Føroyum. Og tá átti at borið til, hatta við pengunum. Tí føroysk vinna plagdi at duga væl at kradda til sín almennar pengar, almennan stuðul. Þorgeir Þorgeirsson, undan­ gongumaður í íslendskari films­list fyri hálvari øld síðani, segði, at fyrst skuldu íslendsk films­fólk gera dokumentarfilmar, heimildarfilmar, fyri at fáa sær kunnleika um íslendska samfelagið og fólkið. Síðani ber til at gera spælifilmar. Besti føroyski filmur, eg havi sæð, »Burtur­hugur« úr Hattarvík hjá Teiti Árnasyni, er júst ein heimildar­filmur. Ein filmur, sum kostar hálva millión, kann saktans vera og er ofta 500.000 ferðir betri enn ein filmur, sum kostar hálva milliard. Ella fyri at siga tað sum tað er. Eingin filmur, sum kostar hálva milliard, er verdur at síggja. Men nógvir, sum kosta hálva millión, eru verdir at síggja nógva ferðir. Einki samband er millum pengar og dygd. Fyri at kunna gera ein góðan film krevst ein góð søga og evnini at siga søguna. So einfalt er tað. So er spurningurin: er nakar í Føroyum, sum megnar tað? Tann spurningurin verður ikki svaraður. Tí eingin spyr. Og hvat var tað so ikki stórt mitt í hesum oyðimarkartosinum um pengar og studning at síggja ein veruliga góðan film. Fáir góðir filmar verða gjørdir longur. Men teir gomlu eru tíbetur til enn. Meistaraverkið hjá Aki Kaurismäki um gentuna á svávul­ pinna­verk­smiðjuni var í Havn og vendi. 68 minuttir konsentrerað Filmslist. Hvørt sekund ein perla, 4080 perlur í einari. Ein góð søga væl søgd. Filmurin kostaði, havi eg lisið, 10.000 dollarar at gera í 1990, góðar 100.000 kr. sum kursurin var tá. Sama ger. Metusalem sáli gjørdi ikki filmar. Men hann var ein góður sølumaður. Hann plagdi at siga øll árini, tá hann royndi at selja amboð, at hesa øksina havi eg átt og brúkt alt mítt lív, so hon man vera nakað góð. Skalt tú ikki eisini hava eina? Umafturafturum høgni djurhuus Móðurmálsviðursløn 2012 Gordon Rajani lagt til rættis: Leo Poulsen Hugni mær saman við familjuni Tað sigur Gordon Rajani, stjóri í Nordcar, tá tað kemur til frítíðina. Annars elskar hann indiskan og føroyskan mat, men dámar eisini væl ein góðan film um vikuskiftið. Og beint nú liggur eingin bók á náttborðinum, tí hann svevur sjálvur á gólvinum Pengalist