hósdagur 27. februar 2014síða 46

18 nr. 2 I 28. februar 2014 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum fyllir rættiliga nógv og tekur nógva tíð, men vit hava sett okkum fyri, at vit skulu royna at svara og viðmerkja, tá vit halda, at vit skulu hava eina meining. Ella fyri at siga tað upp á ein annan máta, so svara vit, tá vit verða spurd, sigur Bergur Poulsen. – Av tí sama verður tað ofta eisini til, at tað eru nokk so nógvir fundir við ymsar nevndir hjá løgtinginum, bæði fíggjarnevnd, vinnunevnd og aðrar við. Tað kann snúgva seg um bæði lógir, lógarbroytingar, avgjøld og annað. Vit hava fleiri bransjufeløg, sum eisini húsast í Vinnuhúsinum, og tey taka sær so av sínum seráhugamálum, so gevur tað seg sjálvt, at tað politiska fyllir nógv. Og hinvegin, so ivist eg heldur ikki í, at politiska landslagið eisini sær ein fyrimun í, at tað hevur eitt stað at venda sær til, tá umræður at lodda vinnu­ politiska pulsin. Útlendsk arbeiðsmegi Formaðurin í Føroya Arbeiðsgevarafelag hevur spakuliga tosa seg heitan, og tá hann verður spurdur, hvørjar eru størstu og mest átroðkandi avbjóðingarnar hjá føroyska vinnu­lívinum, sæst týðiliga á honum, at hann er í rætta essinum og á heimavølli. Tað gevast nóg illa stundir til at smakka sær á kaffi­ munnin, ið stendur á borðinum. – Føroyska vinnan hevur altíð nógvar avbjóðingar, og soleiðis hevur tað eisini verið øll hesi árini. Eitt, sum altíð kemur upp at venda, er kappingarførið, sum er eitt »evigt og aktuelt evni« hjá vinnuni í øllum londum. Vit royna so at fáa eitt størri forstáilsi fyri, hvussu umráðandi tað er hjá okkara vinnulívi at hava neyðuga kappingarførið, og tað sama gera tey sjálvandi aðrastaðni, sigur Bergur Poulsen. – Í hesum sambandi er ein stór avbjóðing í dag, at vit megna at fáa kvalifiseraða arbeiðs­ megi, tí vit síggja dagliga, at tað kanska ser­liga eru handverkarar av ymsum slag, sum verða drignir at arbeiða aðrastaðni, har umstøður og lønir eru meira lokkandi. Bergur vísir á, at Føroyar eru eitt lítið land, og tí skal so lítið til, at tað merkist væl, at kanska einir 2.000 herbúgvandi handverkarar og sjófólk arbeiða aðrastaðni. Hann sigur, at hetta merkir ikki bara, at hesi draga valuta til landið, men so sanniliga eisini avbjóðingar. – Vit fáa fleiri uppsjóvarvirki, samstundis sum vit síggja, at flakavinnan koyrir ótrúliga tungt í løtuni, tí ov lítil fiskur kemur upp á land. Skuldu tingini broytt seg, so flakavinnan aftur tók dik á seg, vildi tað verið ein stór avbjóð­ing at fingið arbeiðsfólk. Somuleiðis hevur handverksvinnan stórar avbjóðingar við at fáa starvsfólk við røttu førleikunum. Tí er tað so umráðandi, at vit fáa eina fleksibla skipan, so tað skal bera til at fáa útlendsk arbeiðs­fólk higar at arbeiða, tá vit hava brúk fyri tí, sigur hann. – Men skil skal vera í, so tey verða við­farin ordiliga og hava tað gott. Tað stutta av tí langa er, at vit skulu brúka tey, tá vit hava brúk fyri teimum, og so kunnu tey fara avstað aftur, tá vit ikki hava brúk fyri teimum meira. Hetta er eitt mál, vit í Føroya Arbeiðs­gevara­ felag hava brúkt ótrúliga nógva tíð uppá, bæði í samskifti við politikarar og við fakfeløg. Atgongd til marknaðir Ein onnur stór avbjóðing hjá føroysku vinnuni er marknaðaratgongdin, og Bergur Poulsen vísir á, at tað er ein hin størsta og mest aktuella avbjóðingin júst nú. – Veruleikin er tann, at tað eru serliga tvær vinnur, sum halda samfelagnum uppi í løtuni, og tað eru alivinnan og uppsjóvarvinnan. Men hóast hetta eru tær báðar størstu og sterkastu vinnurnar júst nú, hava tær eisini sítt at dragast við, sum ger, at alneyðugt er við miðvísum politiskum arbeiði, tí avbjóð­ ingarnar hjá hesum vinnum ofta eru av slíkum slagi, at alt ikki liggur í teirra egnu hondum, sigur arbeiðsgevaraformaðurin. – Taka vit uppsjóvarvinnuna, so er hon í stóran mun útihýst úr Russlandi og púrasta útihýst úr ES, samstundis sum Nigeria, sum hevur verið ein stórur marknaður hjá hesi vinnu, hevur ætlanir um at lukka niður í so stóran mun, at teir í 2014 bara loyva einum triðingi av uppsjóvarvøru at koma inn í landið, sammett við 2013. Bergur vísir á, at meðan kanska serliga hetta síðsta er av slíkum slag, at vit ikki fáa gjørt tað stóra við tað, hongur ein stórur partur av trupulleikanum við marknaðar­ atgongdini saman við stríðnum um makrelin. Hann vísir á, at meðan Russland kanska er eitt sindur meira óforútsigiligt, hevur tað sera stóran og avgerandi týdning, at Føroyar fáa gjørt eina semju við ES um makrelin. – Ein annar marknaður, ið keypir nógvan uppsjóvarfisk, er Turkaland, har vit rinda nógvan toll, men har Norra og Ísland, umvegis EBS, hava fríhandilsavtalu, so tað kundi eisini verið ein avbjóðing, at vit royndu at koma inn á tann marknaðin, tí talan er um eitt stórt land við nógvum fólki, so har eru nógvir munnar at metta, sigur hann. Hinvegin vísir Bergur á, at ES ikki er nakar trupulleiki fyri Føroyar, tá talan er um alifiskin, tí í løtuni hava vit góða atgongd til ES-marknaðin. – Ein annars stórur marknaður fyri bæði laks og uppsjóvarfisk, ið sær sera spennandi út, er tann kinesiski, har vit tó skulu rinda toll fyri at sleppa inn, sigur Bergur og vísir á, at tað er altumráðandi, at Føroyar hava somu handils- og veterineravtalur við marknaðir­ nar, sum okkara kappingarneytar hava. Orka og tilfeingi Sum áðurnevnt, er ein stórur og týðandi partur av føroysku vinnuni eisini rættiliga orkutungur, og har er tað serliga prísurin fyri streymin, ið kann darva, tí hann er so høgur – ikki minst samanborið við tann lægra streymprísin, flestu av kappingarneytunum í øðrum londum hava. – Tað er ein afturvendandi trupulleiki, sum ofta verður vendur á fundum hjá okkum. Og akkurát nú er støðan á økinum kanska uppaftur ógreiðari, enn hon so ofta hevur verið, tí samstundis sum nógv verður tosað um grøna og umhvørvisvinarliga orku, er líkt til, at oljuprísirnir falla, sigur Bergur Poulsen, ið umrøður júst henda spurningin sum eina tví­støðu, vinnan stúrir fyri. – At oljan verður bíligari, átti at givið bíligari streym, men samstundis vita vit jú, at hjá SEV standa stórar og dýrar útbyggingar fyri framman, sum kanska fara at kosta hálva­ aðru milliard. Vit stúra í hesum sambandi eitt sindur fyri, hvat fer at henda við streym­prís­ inum, tí hóast útbyggingarnar í longdini eiga at geva bíligari streym, eri eg bangin fyri, at streymurin fer at verða munandi dýrari, nú stóru íløgurnar hjá SEV skulu gerast. Umframt at stórar útreiðslur, sum vinnan longu nú hevur, verða vendar á fundum millum føroysku arbeiðsgevararnar, verður eisini tosað nógv um aðrar útreiðslur, ið kunnu koma aftur at teimum, vinnan longu hevur. – Her hugsi eg um avgjøld á vinnuna, sum nógv hevur verið at hoyrt um seinnu árini. At tosað verður um, at bæði alivinnan og fiskivinnan skulu rinda avgjald fyri náttúru­ tilfeingi, ger vinnuna ótrygga, tí tað er ikki nóg greitt, hvat ætlanin í veruleikanum er, sigur Bergur. – Arbeiðsgevarafelagið hevur forstáilsi fyri, at vinnan skal rinda eitt ávíst gjald fyri at sleppa at troyta eitt tilfeingi, sum alt Føroya fólk eigur. Men samstundis er umráðandi, at hesi sokallaðu tilfeingisgjøldini eru rímilig og forútsigilig, so tey ikki bara eru við til at av­skepla fortreytirnar hjá vinnuni. Hetta kann skjótt gerast ein endaleys skrúva, og tá ivist eg í, um tað gagnar nøkrum í síðsta enda. Ørkymlandi signal Í hesum sambandi kemur Bergur Poulsen inná, hvussu stóran týdning tað hevur fyri vinn­una, at hon veit, hvør politiski viljin er, og at politikarar ansa betur eftir, at teir ikki senda ymisk signal út. – Vit lurta alla tíðina eftir, hvat politikarar­ nir vilja, men tað er ikki sørt ørkymlandi, at útmeldingarnar eru so ymiskar, at vinnan ikki veit, hvussu hon skal skipa seg og leggja sítt virksemi til rættis. Tað ber ikki til, at vinnan ikki skal vita, hvar hon er um eitt, tvey, fimm ella tíggju ár, sigur hann. – Politikararnir skulu bara vita, at vit í vinnuni lurta væl eftir, hvat teir siga, men at tað so sanniliga eisini er ørkymlandi, tá út­meldingarnar kunnu peika allar møguligar vegir. Men hetta kanska standast av, politikarar hugsa í nógv styttri tíðarbilum enn vinnu­lívs­fólk, ið heldur arbeiða við langtíðar­ ætlanum. Í hesum sambandi vísir arbeiðs­gevara­ formaðurin eisini á, at hesi villleiðandi signal­ ini frá politikarunum eru við til at gera, at Føroyar verða minni áhugaverdar í íløguhøpi, tí tey, sum vilja gera íløgur í føroyskt vinnulív, brýggja seg ikki um at gera tað, um viðurskiftini ikki eru støðug. – Eg vil siga, at eg haldi hetta við teimum ógreiðu signalunum vera verri nú, enn tað hevur verið fyrr. Vit hava eitt so høgt skatta­ trýst, at har er ikki meira at heinta, og heldur ikki hava politikarar dirvi til at fremja fleiri sparingar, og tá teir so mangla pengar til tann óendaliga tørvin hjá landskassanum, er ofta lættast hjá teimum bara at fara til vinnuna eftir pengum, sigur Bergur. – Trupulleikin er bara, at tað gongur út yvir bæði kappingarføri og íløguhug, so politikararnir mugu veruliga ansa eftir, hvussu fast teir tátta skrúvuna. Nú er tað so tilfeingisgjaldið, sum er nógv frammi, og tá vinnan hevur víst eitt forstáilsi á tí økinum, er so sanniliga eisini umráðandi, at politikararnir vísa hógv. Tíðin er við at vera farin og samrøðan er farin at halla, og áðrenn síðstu droparnir verða tømdir úr kaffikrússinum, kemur for­ maðurin í Føroya Arbeiðsgevarafelag við eini allarseinastu áminning til politikararnar, at teir noyðast at hava í huga, at tað altso verður lurtað eftir øllum, teir siga – eisini tí, ið ikki er so væl umhugsað: – Tú skalt minnast til, at vinnan hevur eis­ ini íleggjarar aðrastaðni, og teir frætta eisini, hvat rørist her, so tí kundu vit ynskt okkum eitt sindur skilabetri tónar, sum vinnan kann taka í álvara, sigur Bergur Poulsen. Profilurin: Bergur Poulsen Vit fáa næstan dagliga lógaruppskot til hoyringar. Hetta er nakað, ið fyllir rættiliga nógv og tekur nógva tíð, men vit hava sett okkum fyri, at vit skulu royna at svara og viðmerkja, tá vit halda, at vit skulu hava eina meining. Tá vit verða spurd, so svara vit Blá bók Bergur Poulsen er føddur 2. oktober 1953, og er giftur við Sonny. Tey eiga tvey børn, sum eru 24 ára gamli Teitur og 29 ára gamla Barbara, og í triðja ættarliðnum er tvey ára gamli Løðar. Bergur hevur kandidatútbúgving sum farmaseutur (cand.pharm.), umframt at hann hevur tikið ymisk skeið innan leiðslu og annað. Eftir lokna útbúgving arbeiddi hann í hálvttriðja ár hjá Duex og Løvens Kemiske Fabrik (í dag LEO Pharma). Síðani lá leiðin heimaftur til Føroya, og á heysti í 1983 fekk hann ábyrgd av laboratorii og fóðurdeild hjá Havsbrún í Fuglafirði, har hann á heysti í 1995 tók við sum stjóri. Hetta starv røkti hann, til hann legði frá sær á heysti í 2012 og endaliga var leysur av tí á vári í fjør. Bergur Poulsen hevur verið nevndarlimur í Føroya Arbeiðsgevarafelag í 21 ár og formaður síðstu trý árini. Fakta